Συνέντευξη στην ποιήτρια και ζωγράφο Ιωάννα Σταθοπούλου

• Τι σημαίνει για εσάς ο τίτλος «Ονειροδρόμιο» και πώς γεννήθηκε; Πόσος χρόνος χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί η συλλογή ποιημάτων σας;

Το «Ονειροδρόμιο» είναι ο τίτλος ενός από τα ποιήματα που εμπεριέχονται στη συλλογή. Είναι μια λέξη που έχει διττή σημασία για μένα. Από τη μία, συμβολίζει τα χρόνια που πέρασαν από όταν η ποίηση μπήκε στη ζωή μου. Κάποια από τα ποιήματα του Ονειροδρομίου χρονολογούνται από την εφηβεία μου, άλλα είναι πιο πρόσφατα και γράφτηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 6 χρόνων. Αφού τα συνέλεξα και τα ταίριαξα σε μια συλλογή, έμειναν στο συρτάρι για τρία χρόνια, ώσπου να πάρω την απόφαση να κάνω το βήμα της έκδοσης. Άλλαξε βέβαια η δομή και ο τίτλος που είχα δώσει και με την πολύτιμη βοήθεια της Χριστίνας Ανδρέου, των Εκδόσεων Στοχαστής, βαφτίστηκε «Ονειροδρόμιο». Από τη άλλη, ως λέξη πια, είναι ένας δρόμος έμπνευσης, στοχασμού, ονειροπόλησης, αναζήτησης. Ένας δρόμος που μας βγάζει από την πεζότητα της ρουτίνας και μας οδηγεί σ’ ένα πιο ουσιαστικό επίπεδο ζωής που περιλαμβάνει την τέχνη, τη φιλοσοφία, τον έρωτα, την αγάπη.

• Ποια ήταν η βασική εσωτερική ανάγκη που σας ώθησε να γράψετε αυτή τη συλλογή και γενικά από που αντλείτε έμπνευση;

Η ανάγκη της έκφρασης, θεωρώ, είναι η πρώτη που κινεί το χέρι όλων όσων ασχολούμαστε με την ποίηση. Η θέληση να μοιραστούμε εικόνες, βιώματα και νοήματα συγκαλυμμένα, άλλοτε λίγο κι άλλοτε πολύ, μέσα στις λέξεις. Η έμπνευση είναι εκείνη η μικρή νεράιδα που μας τσιγκλά με το ραβδί της και σε κάθε τι που βλέπουμε μας δείχνει τη μαγεία που κρύβεται από πίσω. Κι αυτό είναι που εν τέλει βρίσκει διέξοδο στους στίχους μας. Οι πηγές της δικής μου έμπνευσης είναι συνήθως οι ανθρώπινες σχέσεις, η ψυχολογία, το αποτύπωμα των βιωμάτων πάνω μας και η φύση, με τα ανθρωπόμορφα στοιχεία της.

• Τα ποιήματά σας μοιάζουν να κινούνται μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Πώς διαχειρίζεστε αυτή τη σύγκλιση κατά τη γραφή;

Το όνειρο για μένα υπάγεται σ’ έναν κόσμο ιδεών, όπως όριζε κι ο Πλάτωνας για τις έννοιες. Από αυτόν τον κόσμο, ξεπηδούν τα νοήματα και μπλέκονται με την ανθρώπινη ζωή. Είναι σαν ένα υφαντό, το οποίο βλέπεις ότι έχει πλεχτεί από μάλλινο νήμα, αλλά στο ενδιάμεσο κυλά μια χρυσή κλωστή. Αυτή είναι το όνειρο και συνδέεται με την πραγματικότητα, για να μας υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε μόνο από σάρκα και οστά, αλλά κι από τη δική του ύλη, όπως λέει κι ο Σαίξπηρ. Το πώς αυτό υπάρχει στη δική μας καθημερινότητα είναι η εικόνα που προσπαθώ να δώσω μέσα από την ποίηση. Είναι σαν να μου ρίχνει η έμπνευση μια σκάλα, να σκαρφαλώνω μετά πόνου και μόχθου κι από εκεί πάνω, να πιάνω λίγο όνειρο και να το κατεβάζω στον κόσμο μας. Έτσι νιώθω.

• Υπάρχει κάποιο πρόσωπο ή γεγονός που ενέπνευσε τις πιο έντονες στιγμές του βιβλίου;

Σίγουρα κάποια από τα ερωτικά ποιήματα γράφτηκαν με έμπνευση τον σύζυγό μου, ο οποίος ήταν και είναι ο μεγάλος μου έρωτας. Από εκεί και πέρα, ναι, πολλά ποιήματα ακουμπούν και στην παιδική μου ηλικία, αλλά και σε καταστάσεις τραυματικές που βίωσα στην πορεία της ζωής.

• Ποιος είναι ο ρόλος της σιωπής στα ποιήματά σας; Είναι απουσία ή συμμετοχή;

Η σιωπή είναι παρουσία. Έχει τη δική της ύπαρξη, η οποία γεμίζει τα κενά που τα λόγια δεν μπορούν ν’ αποδώσουν. Υπονοεί όσα δεν εξηγούνται κι εννοεί όσα συμβολικά δίνουν οι λέξεις. Μα ο κύριος ρόλος της είναι να σωπαίνει τη σκέψη του αναγνώστη κατά την ανάγνωση και να τον μεταφέρει στο κλίμα και το συναίσθημα που εκπέμπει το κάθε ποίημα. Χρειάζεται αρκετή σιωπή μέσα ο λόγος, όσο οξύμωρο κι αν μοιάζει. Χρειάζεται σιωπή, ως αντίποδα της φλυαρίας.

• Αν «Ονειροδρόμιο» ήταν ένας σταθμός, ποιοι επιβάτες το επισκέπτονται και τι αφήνουν πίσω;

Πολύ όμορφη ερώτηση! Αν υπήρχε σταθμός με το όνομα «Ονειροδρόμιο», στην αποβάθρα του θα βλέπαμε ανθρώπους αισιόδοξους, αλλά κι ανθρώπους απογοητευμένους που ψάχνουν μια τελευταία ελπίδα. Οι πρώτοι, θ’ άφηναν πίσω τη ρουτίνα που τους κόβει τα φτερά και όλη την τοξικότητα που τους βρίσκει εντελώς αντίθετους. Ως εκ φύσεως μαχητές, θα κατέβαιναν για να βρεθούν στο φυσικό τους περιβάλλον, τα όνειρα, να περπατήσουν ανάμεσά τους και ν’ ανασάνουν. Οι δεύτεροι, κουρασμένοι και πονεμένοι, θα έψαχναν ένα μέρος να ξαποστάσουν, να διώξουν τη μοναξιά της ύπαρξής τους και να βρουν έναν λόγο να συνεχίσουν τον δρόμο τους. Πριν φύγουν από τον σταθμό, θα πείθονταν ν’ απαλλαχτούν από τα ψυχικά βάρη που κουβαλούν, από συνήθεια, μαζί τους σαν αποσκευές και θ’ άφηναν τα δάκρυα να ξεπλύνουν και ν’ απολυμάνουν τις πληγές τους.

• Τι σας απογοητεύει πιο πολύ στο χώρο του βιβλίου και τι πιστεύετε πως πρέπει να κάνουμε και ως συγγραφείς αλλά και ως αναγνώστες, ώστε να γίνουν δραστικές αλλαγές προς το καλύτερο;

Με απογοητεύει πως πρέπει να φωνάξουμε, για να πειστεί ο κόσμος να διαβάσει ποίηση. Δεν είμαι από αυτούς που πιστεύουν πως η ποίηση είναι για τους λίγους. Αυτή η ελιτιστική πεποίθηση με ενοχλεί. Όμως έχει περάσει στους αναγνώστες και δεν τολμούν να πάρουν στα χέρια τους μια ποιητική συλλογή. Οπότε πρέπει να φωνάξεις την παρουσία σου, για να φανεί η γραφή σου. Είναι επίσης απογοητευτικό ότι πρέπει να μπεις στο παιχνίδι του αλγόριθμου των social media, για να φτάσεις σε κόσμο που θα θέλει να σε διαβάσει. Όμως είναι αναπόφευκτα ένα μέσο που θα μπορούσε να συμβάλλει στην προώθηση της φιλαναγνωσίας. Γενικότερα, πιστεύω πως και ως συγγραφείς και ως αναγνώστες, πρέπει να μοιραζόμαστε περισσότερο τις εντυπώσεις μας για τα βιβλία που διαβάζουμε. Να προωθούμε τα καλά βιβλία και να δίνουμε αφορμές σε κόσμο που δε διαβάζει, να κάνει την αρχή. Είναι κάτι που έχω ξεκινήσει να κάνω μέσα από το blog μου, τη Φωτοσταλίδα, με βιβλία που με αγγίζουν. Μόνο αν αυξηθεί το ποσοστό του αναγνωστικού κοινού, πιστεύω πως θα έρθουν αλλαγές στον χώρο του βιβλίου.

• Πώς πιστεύετε ότι η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει παρηγορητικά ή θεραπευτικά στον αναγνώστη;

Θεραπευτικά λειτουργεί πρώτα απ’ όλα για τον ίδιο τον ποιητή κι αυτή η θεραπεία, ύστερα, περνά στον αναγνώστη, ο οποίος ταυτίζεται και παρηγοριέται πως δεν είναι μόνος. Πως κάποιος τον καταλαβαίνει, γιατί σκέφτεται το ίδιο ή έχει ζήσει κάτι παρόμοιο μ’ εκείνον. Βρίσκει στίχους να εκφράζουν όσα δεν μπορεί να πει και εικόνες να τον αγγίζουν. Αυτή η αίσθηση του «ανήκειν» που προσφέρει το μοίρασμα είναι ό,τι πιο παρήγορο κατ’ εμέ.

• Υπάρχει κάποιο ποίημα στη συλλογή που θεωρείτε πιο «προσωπικό» και γιατί;

Υπάρχει. Είναι το «Κράτα μου το χέρι». Γράφτηκε εν μία νυκτί, δεν άλλαξα ούτε μία λέξη και είναι εξ’ ολοκλήρου εμπνευσμένο από τη σχέση μου με τον σύζυγό μου.

• Μετά το «Ονειροδρόμιο», προς ποια κατεύθυνση αισθάνεστε ότι θέλετε να κινηθείτε δημιουργικά;

Επόμενος σταθμός είναι η πεζογραφία. Έχω ήδη τελειώσει το πρώτο μου μυθιστόρημα και ετοιμάζομαι να προχωρήσω στο βήμα της έκδοσης. Εν καιρώ, θ' αποκαλύψω και περισσότερα!

Συνέντευξη στη Βούλα Γκεμίση - voulagkemisibooks.com

• Πώς διαχειρίζεστε την κριτική — θετική ή αρνητική — για το έργο σας;

Κάθε καλοπροαίρετη κριτική, είτε θετική είτε αρνητική, είναι αποδεκτή. Δεν έχουμε όλοι τα ίδια γούστα και είναι αναμενόμενο πως το έργο ενός συγγραφέα δεν μπορεί να αρέσει σε όλους. Με αυτά κατά νου παίρνω δύναμη από τις ειλικρινείς θετικές κριτικές για να συνεχίσω το έργο μου και διδάσκομαι από τις εποικοδομητικές αρνητικές για να βελτιώνομαι.

• Έχετε κάποιον "αναγνώστη πρώτης ανάγνωσης" πριν στείλετε το έργο σας σε εκδότη;

Όχι μόνο έναν! Πιστεύω πως είναι καλό να έχεις και μια δεύτερη και μια τρίτη γνώμη. Κάθε ειλικρινής εξωτερική ματιά μπορεί να εντοπίσει και κάποιο διαφορετικό σημείο που να χρειάζεται κάτι παραπάνω. Πρώτος λοιπόν, αναγνώστης είναι ο άντρας μου, του οποίου την κρίση εμπιστεύομαι απόλυτα κι έπειτα δυο – τρεις καλοί φίλοι που με βοηθούν να δω κατά πόσο το γραπτό μου αγγίζει τον αναγνώστη. Από εκεί και πέρα, πιστεύω ότι είναι απαραίτητη και μια καλή επαγγελματική επιμέλεια.

• Πιστεύετε ότι η ποίηση αποκαλύπτει την αλήθεια του κόσμου ή δημιουργεί έναν νέο κόσμο όπου η αλήθεια ανακατασκευάζεται;

Η ποίηση ψάχνει την αλήθεια μέσα στα πράγματα. Την επιδιώκει γιατί από αυτήν εμπνέεται. Έπειτα, όπως κάθε τέχνη, παίρνει στοιχεία της πραγματικότητας και είτε τα αναδεικνύει αυτούσια είτε τα χρησιμοποιεί ως υλικά για κάτι ανώτερο από αυτήν. Επομένως και αποκαλύπτει και ανακατασκευάζει. Άλλες φορές απογυμνώνει καταστάσεις από τα στερεότυπα και τη στυγνή θεώρηση της ρουτίνας κι αφήνει το νόημα καθαρό να υπονοείται μέσα από τις λέξεις της σαν αποκάλυψη κι άλλες εξυψώνει συναισθήματα, όπως ο έρωτας, σε μια σφαίρα ουτοπική, όπου κυριαρχούν η ευαισθησία κι ο ρομαντισμός.

• Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία μπορεί να αλλάξει κοινωνικές αντιλήψεις ή να επηρεάσει πολιτιστικά ρεύματα;

Κάθε βιβλίο εμπεριέχει την προσωπικότητα του συγγραφέα του. Η προσωπικότητα αυτή πλάθεται από τα κοινωνικά ρεύματα της εποχής στην οποία ζει. Η στάση του συγγραφέα απέναντι στα δρώμενα περνά μέσα στον γραπτό του λόγο και ορίζει το ύφος του κειμένου. Αν πάρουμε ως σύνολο, λοιπόν, τα βιβλία μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, θα διαπιστώσουμε ότι η λογοτεχνία γράφει παράλληλα και ένα κομμάτι της κοινωνικής ιστορίας. Επομένως δημιουργεί και δημιουργείται από κοινωνικές αντιλήψεις, επηρεάζει και επηρεάζεται από πολιτιστικά ρεύματα, ως αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού κάθε τόπου. Από εκεί και πέρα, η λογοτεχνία ιδωμένη ως έκφραση ανθρώπων που κατέχουν τη δύναμη του λόγου, μπορεί σαφώς να γίνει εργαλείο επιρροής, ανάλογα τη χρήση του. Μπορεί να ενημερώσει, να προβληματίσει, να ευαισθητοποιήσει, αλλά και να φανατίσει ή να στηλιτεύσει.

• Έχετε δοκιμάσει ποτέ να γράψετε σε διαφορετικό λογοτεχνικό είδος από αυτό που συνήθως προτιμάτε;

Μου αρέσει να πειραματίζομαι με διάφορα είδη γιατί αγαπώ τη γραφή στο σύνολό της. Πριν αρχίσω ν’ ασχολούμαι συστηματικά, έλεγα στους γύρω μου «πες μου τι θες να γράψω και θα το γράψω». Από παραμύθι, στίχους για τραγούδι, διήγημα, μέχρι και σλόγκαν για διαφήμιση. Είναι θεμιτό και απαραίτητο πολλές φορές να προσανατολίζεσαι, να εξασκείσαι και να βελτιώνεσαι σε έναν συγκεκριμένο τομέα της συγγραφής, όμως προσωπικά τη βλέπω ως άνθρωπο. Θέλω να γνωρίσω όσες περισσότερες πτυχές της μπορώ, γιατί την αγαπώ και τη θέλω στη ζωή μου.

• Πόσο χώρο αφήνετε στο ασυνείδητο κατά τη διάρκεια της γραφής, και πώς διαχειρίζεστε την ισορροπία ανάμεσα στη συνειδητή τεχνική και την άλογη έμπνευση;

Είμαι πάντα ανοιχτή στη συγγραφική μου διαίσθηση. Την ακούω, γράφω όσα μου υπαγορεύει μέσω της έμπνευσης κι έπειτα δίνω τη σκυτάλη στη συνειδητή τεχνική. Τότε γίνεται το «χτένισμα» που λέμε. Όσο περισσότερο εξασκούμαι όμως, τόσο πιο αβίαστη γίνεται η συνύπαρξη ωμής έμπνευσης και τεχνικής και τόσο πιο εύκολο μου είναι να δαμάσω το ασυνείδητο και να αποφασίσω ποια τεχνική θέλω να εφαρμόσω. Πρόκειται για μια διαδικασία που εξελίσσεται διαρκώς.

• Η ποίηση, για εσάς, είναι μια πράξη μνήμης ή μια μορφή λήθης; Και πώς αυτό επηρεάζει τη σχέση σας με το παρελθόν;

Είναι μια πράξη μνήμης που μου επιτρέπει να περάσω στη λήθη. Οξύμωρο, αλλά εφικτό. Όταν μετατρέπω ένα βίωμά μου σε ποίημα, νιώθω ότι φεύγει πια από μένα. Αφού αποτυπωθεί σε λέξεις, περνά από το προσωπικό στο συλλογικό. Αυτή η διαδικασία με βοηθά να θεραπεύω τραυματικές εμπειρίες και να θυμάμαι το παρελθόν μέσα από την τέχνη.

• Έχετε κάποιες "τελετουργίες" ή ρουτίνες πριν αρχίσετε να γράφετε;

Δεν έχω την πολυτέλεια αυτή, δυστυχώς λόγω περιορισμένου χρόνου. Απλά κάθομαι και γράφω. Θα ήθελα όμως να έχω ένα παράθυρο με όμορφη θέα μπροστά στο γραφείο μου, ν’ ανοίγω τα παραθυρόφυλλα, να παρατηρώ κι ύστερα να ξεκινώ το ταξίδι των λέξεων.

• Πόσο δύσκολη είναι η απόφαση για το πότε ένα βιβλίο είναι "έτοιμο";

Δεν είναι εύκολο να πάρεις μια τέτοια απόφαση κι αυτό γιατί η συγγραφή είναι μια ζωντανή διαδικασία που δε σταματά, αλλά εξελίσσεται μέσα στον χρόνο. Αντίθετα, τα βιβλία καλούνται να πάρουν μια ολοκληρωμένη μορφή και να μείνουν μ’ αυτήν. Παγιώνουν, δηλαδή, τη γραφή, αποτυπώνουν ένα στάδιο εξέλιξής της κι εγκλωβίζουν ένα κομμάτι ζωής, το οποίο αναγεννάται σε κάθε ανάγνωση. Προσωπικά με κουράζουν οι ατέλειωτες διορθώσεις, οπότε μόλις νιώσω ότι τα σημεία που χρειάζονταν διόρθωση με ικανοποιούν και έχω το οκ και από τον επιμελητή, σφυρίζω τη λήξη.

• Πώς βλέπετε τη μελλοντική πορεία της λογοτεχνίας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της ταχύτητας;

Αν και τα σημάδια είναι ανησυχητικά, θέλω να πιστεύω ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα και έμπνευση δε θα εκλείψει. Εκείνο που με ανησυχεί περισσότερο είναι το μέγεθος του αναγνωστικού κοινού. Οι φρενήρεις ρυθμοί που ακολουθούμε μας αποτρέπουν από το να αφοσιωθούμε στο διάβασμα το οποίο απαιτεί χρόνο. Η λογοτεχνία δε συμβαδίζει με την ταχύτητα των εποχών, αλλά με τον προσωπικό ρυθμό του συγγραφέα ή του αναγνώστη. Δε χωρά βιασύνη, γιατί χάνεται η μαγεία και η απόλαυση. Προσωπικά πιστεύω πως δε χωρά ούτε η τεχνητή νοημοσύνη στη διαδικασία της δημιουργίας και της τέχνης. Στο χέρι μας είναι να μην την παραδώσουμε ή νοθεύσουμε. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα καλό εργαλείο, που μπορεί να φανεί απείρως χρήσιμο σε άλλους τομείς. Όσο του επιτρέπουμε να επεμβαίνει στην ανθρώπινη μοναδικότητα, τόσο θα χάνουμε την ταυτότητά μας.

Συνέντευξη στη Βούλα Γκεμίση - Ονείρων Πένες

·  Τι σας ενέπνευσε να ξεκινήσετε να γράφετε;

Το σκοτάδι των ανθρώπων και η ανάγκη να καταλάβω από πού προέρχεται και αν ή πώς μπορεί να φωτιστεί. Μπορεί ν’ ακούγεται ζοφερό, αλλά στον πυρήνα της ορμής αυτής κρύβεται ένας ρομαντισμός που αρνείται να συμβιβαστεί με την κυνικότητα της πραγματικότητας.

·  Πώς θα περιγράφατε τη δημιουργική σας διαδικασία;

Έμπνευση – γραφή – διόρθωση. Συνήθως αυτά είναι τα στάδια όσον αφορά την ποίηση. Ψάχνω την έμπνευση στο κάθε τι. Έχω συνεχώς τις κεραίες ανοιχτές να πιάσω νοήματα, κινήσεις, εικόνες, συναισθήματα και να τα μεταφέρω σε λέξεις. Όσον αφορά τον πεζό λόγο, τα βήματα περιλαμβάνουν την εξάσκηση και τη μελέτη. Σε πρακτικό επίπεδο, χρειάζομαι έναν καφέ ή ρόφημα, το laptop μου, τις σημειώσεις του κινητού ή ένα στυλό και χαρτί και μια βαθιά ανάσα για να βουτήξω στον οικείο κόσμο των λέξεων. Αν έχω και θέα θάλασσα, ακόμα καλύτερα!

·  Υπάρχει κάποιο θέμα ή μοτίβο που επανέρχεται συχνά στα έργα σας;

Η αυτογνωσία, η ελπίδα και η αυτοβελτίωση ως κύκλος που ακολουθεί τα τραυματικά ανθρώπινα βιώματα για να μπορέσουν να φτάσουν στη θεραπεία. Είναι ένα μοτίβο που αποτελεί ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης και μου αρέσει να το εξερευνώ. Παίζει με τα ανθρώπινα όρια, μελετά τη διαχείριση του πόνου και το πώς το αποτύπωμά του μας αλλοιώνει ή μας δίνει το κίνητρο να προχωρήσουμε παρακάτω. Μέσα σ’ αυτό το μοτίβο - για μένα - εντοπίζεται η ουσία της ποίησης και χάρη σ’ αυτό πλάθονται μυθιστορηματικοί χαρακτήρες.

·  Ποιοι συγγραφείς ή βιβλία έχουν επηρεάσει περισσότερο τη γραφή σας;

Ποιητικά έχω επηρεαστεί κατά καιρούς από διάφορους μεγάλους ποιητές, όπως ο Καβάφης, ο Ρίτσος, η Δημουλά. Γενικότερα, παίρνω στοιχεία που με έλκουν από κάθε τι που διαβάζω και τα προσαρμόζω στα μέτρα μου. Δεν έχει σημασία το είδος, όσο η ματιά του συγγραφέα. Έχω επηρεαστεί από τον Δράκο της Πρέσπας της Μπουραζοπούλου, από το 1984 του Όργουελ, από το Περηφάνια και Προκατάληψη της Όστεν. Βιβλία εντελώς διαφορετικά αλλά άκρως διδακτικά ως προς το ύφος, το περιεχόμενο και τις διάφορες πλευρές της γραφής.

·  Πώς αντιμετωπίζετε το λεγόμενο "writer’s block";

Σταματάω να γράφω και απέχω για λίγο. Εστιάζω κάπου αλλού. Συνήθως συνεχίζω τα βιβλία που διαβάζω ως αναγνώστρια και πολλές φορές αυτό με βοηθά να ξεκολλήσω. Βρίσκω μια ιδέα, ανακαλύπτω μια τεχνική ή εντοπίζω ένα νόημα και ξαφνικά όλα γίνονται πιο ξεκάθαρα.

·  Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, η μεγαλύτερη πρόκληση στο να γράφει κανείς επαγγελματικά;

Η ρουτίνα. Το να εξασκείς τη γραφή όχι επειδή έχεις έμπνευση, αλλά επειδή πρέπει να γίνεις καλύτερος και ως προς τις τεχνικές και ως προς τη γλώσσα που χρησιμοποιείς. Θέλει συνέπεια και αυτοέλεγχο. Δεν έχω καταφέρει ακόμα να το τηρήσω αυστηρά λόγω υποχρεώσεων, αλλά πιστεύω στο «τρώγοντας έρχεται η όρεξη». Όσο ασχολείσαι τόσο πιο εύκολο είναι να εμπνέεσαι και να είσαι παραγωγικός. Πάντα φυσικά σε λογικά πλαίσια, γιατί είναι ένα επάγγελμα που θέλει και τον χρόνο του. Η πίεση μπορεί να γίνει κάποιες φορές εμπόδιο για την έμπνευση, αλλά και πάλι εξαρτάται κι από την ιδιοσυγκρασία του συγγραφέα. 

·  Πώς νιώθετε όταν βλέπετε το έργο σας να φτάνει στα χέρια των αναγνωστών;

Σαν ενθουσιασμένο παιδί και σαν υπερήφανη μητέρα ταυτόχρονα! Είναι η χαρά του μοιράσματος, η ευχαρίστηση της υλοποίησης μιας ιδέας, η ικανοποίηση για την ολοκλήρωση ενός έργου. Η έκδοση ενός βιβλίου το παίρνει από την αγκαλιά του εμπνευστή του και το ταξιδεύει σε χέρια που θα το κρίνουν θετικά, αρνητικά, ουδέτερα. Αποκτά τη δική του υπόσταση και παύει ν’ ανήκει αποκλειστικά στον δημιουργό του. Η αίσθηση αυτή είναι από τρομακτική έως ηδονική. Κι έπειτα το ότι κάποιος επιλέγει να με διαβάσει είναι πάντα τιμή για μένα.

·  Προτιμάτε να γράφετε με κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα ή αφήνεστε στη ροή της έμπνευσης;

Ως επί το πλείστον, ακολουθώ την έμπνευση. Προσπαθώ όμως να τηρώ ένα σχετικό εβδομαδιαίο πρόγραμμα για να εξασκούμαι, είτε μέσω της ανάγνωσης είτε με ασκήσεις γραφής.

·  Τι συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που θέλει να ακολουθήσει το δρόμο της συγγραφής;

Να το θέλει με την καρδιά του. Να το αγαπά. Δεν είναι εύκολος δρόμος ούτε πάντα τόσο ανταποδοτικός όσο ονειρευόμαστε. Όμως αν έχεις κάτι να πεις που πιστεύεις ότι ο κόσμος πρέπει να το ακούσει, πες το. Θα αναφέρω ένα σχετικό απόσπασμα από το ποίημα «Μικρόκοσμος» που περιλαμβάνεται στην ποιητική μου συλλογή «Ονειροδρόμιο» από τις Εκδόσεις Στοχαστής : «Ό,τι κι αν πω, έχει ήδη ειπωθεί./ Ό,τι κι αν γράψω, έχει ήδη γραφτεί./ Ό,τι κι αν κάνω, έχει ήδη γίνει./ Ποιο το νόημα, λοιπόν;/ Είναι εκείνο το μοναδικό αποτύπωμα της ψυχής μου/ στο δεδομένο χωρόχρονο,/ που απλά ξετυλίγει λίγο ακόμα το κουβάρι του/ και τον βοηθά να προχωρήσει αμείλικτος κι ασυμβίβαστος./ Όπως η πέτρα που αλλάζει απειροελάχιστα/ τη ροή του ποταμού.»

Συνέντευξη στο ποιητή Γιώργο Τσιβελέκο - GTPoetry, prose&songs

• Καλώς όρισες στο GTpoetry, prose & songs, Γεωργία Λαμπάρα! Αρχικά, θα θέλαμε να μας πεις μερικά πράγματα για εσένα, ώστε να σε γνωρίσουμε.

Καλώς σε βρήκα, Γιώργο! Να πω αρχικά πως γεννήθηκα και μεγάλωσα στον Πειραιά, σπούδασα Ψυχολογία κι ασχολήθηκα επαγγελματικά με τη διδασκαλία της αγγλικής και της γαλλικής γλώσσας.

Ως προς τα συγγραφικά, θα συστηθώ ως λάτρης της γραφής γενικότερα. Είναι μια ιδιότητα που την προτιμώ, επειδή μου αρέσει να καταπιάνομαι με διαφορετικά είδη γραφής. Η πρώτη μου ενεργή ενασχόληση ήρθε με τη μορφή μουσικών στίχων, τομέας ο οποίος παραμένει ακόμα αγαπημένος, αν και δεν ασχολούμαι επί του παρόντος. Έπειτα, ήρθε η ποίηση. Λόγω των σπουδών μου στην Ψυχολογία, τα ποιήματά μου εμπεριέχουν μια τάση διερεύνησης του εσωτερικού κόσμου και μια διακριτική παρότρυνση για αυτοβελτίωση.

Από την εργασία μου ως δασκάλα, αλλά και την ιδιότητά μου ως μητέρα προέκυψε η ανάγκη μου να γράψω παραμύθια. Τρέφω μεγάλη αγάπη για τα παιδιά και το παιδί που φυλάω στοργικά μέσα μου διψά ακόμα για μαγικές ιστορίες. Τέλος, το μυθιστόρημα, το οποίο θεωρώ έργο ζωής, είναι ο απώτερος στόχος, τον οποίο ελπίζω κάποια στιγμή να φτάσω.

Στον ελεύθερο μου χρόνο, διαβάζω λογοτεχνία, ακούω μουσική και παίζω (εντελώς ερασιτεχνικά) αρμόνιο. Έχω παρακολουθήσει μαθήματα δημιουργικής γραφής σε σχέση με το μυθιστόρημα  κι έχω συμμετάσχει σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, όπου έχουν βραβευτεί στίχοι και ποιήματά μου. Κείμενά μου έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και ιστότοπους και τα τελευταία χρόνια διατηρώ το προσωπικό μου blog στο fotostalida.gr

• Μπορείς να μας παρουσιάσεις με λίγα λόγια την ποιητική σου συλλογή "Ονειροδρόμιο";

Το «Ονειροδρόμιο» είναι μια συλλογή 27 ποιημάτων τα οποία μιλούν για τον έρωτα που αναγεννά ή πληγώνει, αλλά μαθαίνει ν’ αντέχει. Σκιαγραφούν τον άνθρωπο που παλεύει να βρει το φως και να ξεφύγει απ' το σκοτάδι. Ακολουθούν το ταξίδι της ζωής μέσα από τη μοναχικότητα της σύγχρονης εποχής και τα τραύματα του παρελθόντος. Σαν επιστέγασμα, αναζητούν την αυτογνωσία, ως τον υπέρτατο, μα συχνά άπιαστο σκοπό της ύπαρξης μας.

• Αλήθεια, τι σημαίνει για σένα το Ονειροδρόμιο; Πώς επέλεξες αυτόν τον τίτλο;

Ο τίτλος προέρχεται από το ομώνυμο ποίημα που περιλαμβάνεται στη συλλογή. Δεν ήταν η πρώτη μου επιλογή, να σου πω την αλήθεια. Όμως θεωρώ πως εν τέλει είναι η πιο ταιριαστή για δυο κυρίως λόγους. Αν το πάρουμε εντελώς υλικά, είναι το πρώτο μου βιβλίο, επομένως, όπως για κάθε συγγραφέα, είναι ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Από νοηματικής πλευράς, το ονειροδρόμιο είναι η οδός στην οποία βαδίζει ο νους μας στην πορεία της ζωής. Καθώς τον περπατά, ονειρεύεται, στοχάζεται, διαμορφώνεται, αλλάζει. Φυσικά υπάρχουν και μονοπάτια που οδηγούν προς άλλες κατευθύνσεις με σκοπό να μας βγάλουν από τον προορισμό μας, γι’ αυτό και, όπως λέει ο στίχος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως «στ’ ονειροδρόμιο του νου, οι εφιάλτες στοιχειώνουν πάντα τους παράδρομους». Όσο μένεις σταθερός στην πορεία σου, δεν κινδυνεύεις να χαθείς. Μήπως έτσι δεν κατακτούμε τα όνειρά μας εν τέλει;

• Στα ποιήματα "Η ψυχή ένα ταξίδι", "Φάρος άσβεστος", "Σ' αραξοβόλι απάνεμο" κ.ά. γράφεις ξεκάθαρα ή υπαινίσσεσαι ότι οι άνθρωποι έχουμε χάσει τον δρόμο μας, με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Τι θεωρείς ότι φταίει; Αν ακολουθούσαμε το φως του άσβεστου φάρου, πού θα οδηγούμασταν;

Παρατηρώ γύρω μου δυο τάσεις. Της στασιμότητας και της αλλαγής. Για όσους ακολουθούμε πεισματικά την δεύτερη, η στασιμότητα μοιάζει με βάλτος που λερώνει κάθε τι που επιθυμούμε να προοδεύσει και να εξελιχθεί. Οι εποχές, οι συνήθειες, οι καταστάσεις αλλάζουν, όμως οι άνθρωποι θα παραμένουμε μοιρασμένοι ανάμεσα στα άκρα αυτού του δίπολου. Είναι στη φύση μας. Θα ήταν ουτοπικό να πιστεύουμε ότι ο άσβεστος φάρος θα μπορούσε να σώσει όλα τα πλοία, ειδικά εκείνα που δε θέλουν να σωθούν. Όσα όμως βλέπουν το φως - αυτή τη «Φωτοσταλίδα», όπως έχω ονομάσει αλλιώς το φως της ψυχής - είναι ικανά να φτιάξουν τον δικό τους παράδεισο επί γης, το δικό τους απάνεμο αραξοβόλι. Στην ουσία όλοι έχουμε αυτήν τη δυνατότητα. Το αν και κατά πόσο την αξιοποιούμε είναι άλλο θέμα.

• Αν μπορούσα να συνοψίσω το νόημα των ποιημάτων "Αν σου πουν", "Τραύματα", "Συστολή", "Το τρένο που γερνά" και "Το χρώμα των νεκρών", θα ήταν το εξής: η ζωή κερδίζεται με θάρρος. Θέλεις να μας πεις τη γνώμη σου επ' αυτού;

Ναι, η ζωή θέλει θάρρος. Θάρρος να σταθείς στα πόδια σου παρά τις αναποδιές, να κοιτάξεις κατάματα τα τραύματά σου και να τ’ αγκαλιάσεις, να μην παρασύρεσαι από πρέπει και γνώμες που έχουν ως μόνο στόχο να σε κρατούν δέσμιο της στασιμότητας που είπαμε παραπάνω. Θέλει να προσπερνάς τα εμπόδια και τις σκιές και να προχωράς προς το φως. «Κι ας πονέσεις. / Κι ας ματώσεις. / Κι ας πληγωθείς. / Δεν είναι ο χρόνος που γιατρεύει τις πληγές, κι ας λένε. / Είναι που έφυγες από το γκρίζο.»

• Σε αρκετά ποιήματα γίνεται λόγος και για τον έρωτα. Θεωρείς ότι σήμερα ερωτευόμαστε και αγαπιόμαστε "Σαν τον παλιό καιρό";

Θεωρώ ότι ο έρωτας προσαρμόζεται με τις εποχές. Στις μέρες μας, έχει γίνει λιγότερο ρομαντικός και περισσότερο εγκεφαλικός κι αυτό έχει ως αιτία και συνέπεια παράλληλα το ότι οι άνθρωποι είναι πιο ανθεκτικοί στην πληγή του βέλους. Το τραβούν πιο εύκολα από την καρδιά τους, πράγμα που σίγουρα είναι επιθυμητό, αν διαπιστώνεται ασυμβατότητα. Ζούμε σε μια εποχή, όπου η προσωπική ευημερία και η ανάγκη οριοθέτησης της προσωπικότητάς μας μακριά από τοξικές και χειριστικές συμπεριφορές, αποτελεί πλέον ύψιστο αγώνα. Κι ο αγώνας αυτός έρχεται σε αντίθεση με τον έρωτα που απαιτεί εξ ορισμού να χάσεις τον εαυτό σου για τα μάτια ενός άλλου. Στεκόμαστε απέναντι στον έρωτα, προβάλλοντας τις δικές μας απαιτήσεις ως απάντηση στον παραλογισμό του. Έχουμε πιο ξεκάθαρα θέλω, αλλά μπορεί να φτάσουμε στα άκρα και ν’ αρχίσουμε να διυλίζουμε τον κώνωπα. Χωρίς ισορροπία ανάμεσα στην αυτογνωσία και το πάθος, δυσκολευόμαστε να αφεθούμε στην αγάπη, γιατί δεν αφήνουμε τον έρωτα να ωριμάσει. «Αυτό είναι η αγάπη. / Ο έρωτας που μεγάλωσε.» λέει ο στίχος από το «Κράτα μου το χέρι». Για να επιτευχθεί αυτή η μετάλλαξη, χρειάζονται υποχωρήσεις κι από τις δύο πλευρές, χωρίς αυτό να γίνεται εις βάρος της προσωπικής εξέλιξης. Θέλει συμπόρευση ο έρωτας για να γίνει αγάπη. Θέλει ωριμότητα. Γι’ αυτό και οι μεγάλοι έρωτες ήταν πάντα σπάνιοι.

• Πότε σε βρήκε η έμπνευση για πρώτη φορά και ποτέ συνηθίζει να σε επισκέπτεται;

Η πρώτη μου επαφή με την έμπνευση ήταν μέσα στα μεταμορφωτικά σκοτάδια της εφηβείας. Από τότε έχουμε καλή σχέση - ευτυχώς - και με επισκέπτεται δίνοντάς μου μια διαφορετική οπτική πραγμάτων και καταστάσεων ή ιδέες για ιστορίες και παραμύθια, ανάλογα με το τι ασχολούμαι ή σε τι επικεντρώνομαι. Ως προς την ποίηση, βέβαια, έρχεται σε ακανόνιστες στιγμές. Λίγο πριν τον ύπνο, στον δρόμο ενώ περπατάω, όταν κοιτώ τη θάλασσα. Μου έχει συμβεί να με κατακλύζει πεισματικά ενώ ήμουν άρρωστη κι επειδή δεν είχα κουράγιο να γράψω, υπαγόρευσα στον σύζυγό μου τους στίχους που μου έρχονταν, για να μην τους ξεχάσω!

• Στο ποίημα "Έμπνευση" ουσιαστικά ισχυρίζεσαι πως ο πόνος αποτελεί πηγή έμπνευσης, ενώ η ευτυχία ανασταλτικό παράγοντα. Πώς το εξηγείς;

Θα αναφέρω ένα μικρό απόσπασμα από το διήγημά μου «Προμηθέας περί τέχνης» που πιστεύω είναι αντιπροσωπευτικό. «Η τέχνη δεν ανήκει στους Θεούς. Χρειάζεται πόνο, μόχθο, ύλη και θάνατο, για να πιάσει την ψυχή από την άβυσσο και να την ανεβάσει στα ουράνια. Θέλει σάρκα η τέχνη. Χέρια ροζιασμένα, κορμί αδύναμο και καρδιά ικανή για την υπέρβαση.» Η ευτυχία είναι μια κατάσταση θεϊκή, γι΄αυτό και διαρκεί λίγο. Όταν είσαι ευτυχισμένος, αισθάνεσαι πλήρης και θες να ζήσεις τη στιγμή στο έπακρο. Άθελά σου, λοιπόν, κλείνεις την πόρτα στην έμπνευση, η οποία πάντα σου δίνει κάτι που σου λείπει.

• Ποιο είναι το μότο σου και το αγαπημένο σου απόσπασμα απ' όσα έχεις γράψει;

Δύσκολή απάντηση! Δεν έχω ακριβώς μότο, αλλά αγαπημένη λέξη, η οποία με εκφράζει κι από την οποία ξεκίνησε η πορεία μου τα τελευταία χρόνια. Αυτή είναι η «φωτοσταλίδα» που είναι και το όνομα του ιστολογίου μου. Αν όμως επέλεγα τώρα ένα μότο θα ήταν ο στίχος «Γιατί και η ψυχή ένα ταξίδι είναι» από το ποίημα «Η ψυχή ένα ταξίδι», καθώς πιστεύω πως το νόημα της ζωής είναι αυτό το μοναδικό ταξίδι που κάνεις με οδηγό το φως της ψυχής. Είναι η μικρή – ή και μεγάλη – προσωπική σου Οδύσσεια. Κι επειδή στην Οδύσσεια του καθενός μας, ο έρωτας παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, ως αγαπημένο απόσπασμα, θα αναφέρω στίχους από το «Κράτα μου το χέρι», το οποίο είναι από τα ποιήματα που νιώθω πιο κοντά στην καρδιά μου. «Κράτα με γερά. / Άσε να ενωθούν οι γραμμές στα χέρια μας. / Να γίνει κοινή η μοίρα μας / όπως από την αρχή το διαλέξαμε και οι δύο. / Μέσα στις νύχτες της ζωής, να μην ξεχάσουμε την επιλογή μας. / Την επιλογή μας να γίνουμε ένα.»

• Τι σημαίνει η συγγραφή για εσένα;

Να σου απαντήσω με ένα πολύ σύντομο βιωματικό ποίημα; «Δεν πίνω, δεν καπνίζω, δεν τζογάρω. Αλλά γράφω. Κι αδερφέ μου, καλύτερο αλκοολίκι από την πένα δεν υπάρχει! Να ρουφά η ψυχή σου τα πικρά νέφη της αλήθειας, παίζοντάς τα όλα για όλα στο καζίνο της φαντασίας με κρουπιέρη την έμπνευση…»

• Ποια είναι τα μελλοντικά συγγραφικά σου σχέδια;

Θέλω να πιστεύω πως επόμενος σταθμός θα είναι το παραμύθι. Βρίσκομαι ήδη στα στάδια προετοιμασίας, πριν πάρω την απόφαση για το τελικό βήμα της έκδοσης. Έπειτα, απώτερος στόχος, όπως προανέφερα, είναι το μυθιστόρημα, το οποίο είναι ακόμα στα σκαριά. Βέβαια τις περισσότερες φορές, άλλα σχέδια κάνουμε εμείς, άλλα υπαγορεύει η έμπνευση!

• Πώς κρίνεις το τοπίο του βιβλίου στις μέρες μας (και από άποψης αναγνωστών, και εκδοτικών);

Θα μιλήσω πρώτα από την πλευρά των συγγραφέων. Είμαστε πολλοί. Ίσως περισσότεροι από τους αναγνώστες, γεγονός διόλου ευοίωνο για τον χώρο των εκδόσεων. Από τη μία, έχουν αυξηθεί οι εκδοτικοί οίκοι γιατί υπάρχει ζήτηση για έκδοση, από την άλλη γίνονται επιλεκτικοί με βάση τη δημοφιλία του συγγραφέα ή/και του βιβλίου, προκειμένου να μειωθεί το ρίσκο. Στην προσπάθεια γεφύρωσης αυτών των δύο, το ρίσκο καταλήγει να το επωμίζεται τις περισσότερες φορές ο ίδιος ο συγγραφέας. Όλη αυτή η κατάσταση καθιστά δύσκολη τη συνεργασία συγγραφέα και εκδοτικού. Από άποψης αναγνωστών, το ποσοστό αναγνωστικού κοινού, το οποίο – αν θυμάμαι καλά – ανέρχεται κάπου στο 40% του πληθυσμού για την Ελλάδα, είναι ιδιαίτερα μικρό για ν’ απορροφήσει τον όλο και αυξανόμενο αριθμό νεοεκδοθέντων βιβλίων. Κι εδώ θεωρώ πως όλα ξεκινούν από την παιδεία και την εμφύσηση της φιλαναγνωσίας στα παιδιά από μικρή ηλικία. Θέλω πολύ να είμαι αισιόδοξη πως οι επόμενες γενιές, παρά την μεγάλη επαφή τους με οθόνες, θα διαβάζουν περισσότερο, αλλά είναι δύσκολο.

Συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη - Μαχητής της Άρτας

• Ποια ήταν τα πρώτα σας διαβάσματα και η πρώτη σας επαφή με την ποίηση;

Την ποίηση την πρωτογνώρισα στα εφηβικά μου χρόνια. Η λογοτεχνία ήταν από τα αγαπημένα μου μαθήματα στο σχολείο και είχα την τύχη να τη διδαχθώ με τέτοιον τρόπο ώστε να εμπνευστώ από αυτήν. Σε ηλικία 15 ετών, έγραψα το πρώτο μου ποίημα, με αφορμή μια εργασία που μας είχε βάλει η αγαπημένη μου φιλόλογος και ποιήτρια Θεοδώρα Παξινού. Η ποίηση με βοήθησε πολύ να εκφράσω την εφηβική μεταμόρφωση και τα σκοτάδια που τη συνοδεύουν. Ήταν δίπλα μου στα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα και απογοητεύσεις. Συντροφιά μού κρατούσαν κυρίως κλασικοί ποιητές. Αγαπώ τον Ρίτσο. «Η σονάτα του σεληνόφωτος» έχει σταθεί έμπνευση για ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα. Έμαθα πολλά από τον ερωτισμό του Ελύτη, το μεγαλείο του Παλαμά, την οξυδέρκεια του Καρυωτάκη, την ωμή ευαισθησία της Δημουλά.

• Πότε ξεκίνησε το ταξίδι σας στη συγγραφή; Και οι πρώτες δημοσιεύσεις;

Ξεκίνησα να γράφω μουσικούς στίχους εντελώς ερασιτεχνικά το 2011. Συστηματικά ασχολούμαι με τη συγγραφή από το 2019. Με αφορμή τις σπουδές μου στην Ψυχολογία, αρθρογράφησα στον ιστότοπο αυτοβελτίωσης «Εναλλακτική Δράση». Ακολούθησαν δημοσιεύσεις ποιημάτων και κειμένων μου σε λογοτεχνικές ιστοσελίδες, ώσπου το 2020 δημιούργησα το δικό μου ιστολόγιο, τη «Φωτοσταλίδα». Το 2024 το ποίημα «Μικρόκοσμος» δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην Ποιητική Ανθολογία «Ξεφυλλίσματα» του Λογοτεχνικού Περιοδικού ITravelPoetry και το κείμενό μου «Το μικρό λούτρινο αρκουδάκι» στο Τεύχος Οκτωβρίου 2024 του Λογοτεχνικού Περιοδικού Storywits.  

• Ποια ήταν η αφορμή για να εκδοθεί η συλλογή σας Ονειροδρόμιο , εκδόσεις ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ ;

Τη συλλογή την είχα προετοιμάσει τουλάχιστον 2 χρόνια πριν πάρω την οριστική απόφαση να κάνω το βήμα της έκδοσης. Ήθελα να νιώσω έτοιμη να εκτεθώ γραπτά κι ύστερα να βρω τον κατάλληλο εκδοτικό ν’ αγκαλιάσει το έργο μου. Το καλοκαίρι του 2024 ήταν καθοριστικό. Η εσωτερική φωνή που μέχρι τότε μου έλεγε περίμενε, άρχισε να φωνάζει προχώρα. Ήρθα σ’ επαφή με τις Εκδόσεις Στοχαστή, όπου η αγαπημένη Χριστίνα Ανδρέου φέρθηκε με απόλυτο σεβασμό και αγάπη στις λέξεις μου (και την ευχαριστώ από καρδιάς γι’ αυτό) κι από εκεί και πέρα όλα πήραν αμέσως τον δρόμο τους.

• Γράφετε: «Ταξίδεψέ με/σ’ ένα σύμπαν καμωμένο/από έρωτα κι αλήθεια/με τη ματιά σου/τη γεμάτη χρώματα...». Γιατί ο έρωτας είναι διαχρονικός ;

Θ’ απαντήσω μ’ ένα απόσπασμα από το «Ο χαρακτήρας του έρωτα» στο fotostalida.gr. «Πανταχού παρών. Τον κουβαλάς μαζί σου στον χώρο και τον χρόνο σαν την πιο δική σου αποσκευή. Εκείνη που χωρά τα πιο κρυφά σου όνειρα, τις πιο μικρές ελπίδες, τα πιο γλυκά χαμόγελα και μια ζεστή αγκαλιά που γεύεσαι κάθε που νυχτώνουν τα πάντα γύρω σου.» Ο έρωτας είναι δομικό κομμάτι του ανθρώπου. Γεννιόμαστε από αυτόν, τον αναπνέουμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας και τον εξελίσσουμε μεγαλώνοντας. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς έρωτα. Είναι θάνατος.

• Λέτε: ««Κουράστηκα να΄ μαι το καλό παιδί./Εκείνο το ντροπαλό παιδί/που πνίγεται στην ενοχή/ακόμα και για την ευτυχία του...».   Μπορεί το έργο των ποιητών να είναι παρεμβατικό για την κοινωνία;

Αν και η ποίηση ήταν ανέκαθεν φορέας και λάβαρο ιδεών περισσότερο από διδαχή, ο μεστός λόγος της έχει τη δύναμη να επηρεάζει και να μεταμορφώνει. Η ποίηση για μένα είναι ψυχοθεραπεία, πρώτα απ’ όλα για εκείνον που τη γράφει. Κι εδώ είναι το μεγάλο πείραμα. Μπορεί η σύγχρονη ψυχολογία να περάσει μηνύματα μέσω της ποίησης;  Αν ο άνθρωπος μπορεί να ταυτιστεί με τον στίχο, ν’ αναγνωρίσει λίγο από τον εαυτό του μέσα στο ποίημα και να πάρει στο τέλος κάτι που θα κρατήσει μέσα του, μπορεί. Υπό αυτήν την οπτική έχω την ελπίδα ότι η ποίηση δύναται να είναι παρεμβατική σε ατομικό επίπεδο.

• Διαβάζουν σήμερα οι Έλληνες ποίηση;

Έχω συναντήσει ανθρώπους που διαβάζουν ποίηση, αλλά δεν είναι πολλοί. Υπάρχει μια παραμένουσα προκατάληψη ως προς το συγκεκριμένο είδος. Πως δεν είναι για όλους, πως δε θα το καταλάβουν, πως δεν έχει ενδιαφέρον. Σε αυτό ίσως θα μπορούσε να βοηθήσει το διαδίκτυο, αλλά θα χρειαστεί χρόνος για να φτάσουμε από το ‘διαβάζω ποίηση στο ίντερνετ στο ‘αγοράζω μια ποιητική συλλογή’. Έπειτα, η ποίηση είναι προσωπική υπόθεση. Δε σου διαβάζει μια ιστορία όπως το μυθιστόρημα. Σε βάζει να σκεφτείς, να νιώσεις. Δεν είναι ούτε εύκολο, ούτε πάντα επιθυμητό αυτό, όταν έχουμε συνηθίσει να χαλαρώνουμε ρομποτικά μπροστά σε μια οθόνη. Ωστόσο, η γενικότερη αύξηση στο αναγνωστικό κοινό, ιδιαίτερα από την καραντίνα και μετά, είναι ένα σημάδι ότι υπάρχει η διάθεση να αναζητήσουμε διαφορετικές διεξόδους. Θέλω να είμαι αισιόδοξη ότι η μεταστροφή αυτή θα συμπεριλάβει κάποια στιγμή και την ποίηση. 

• Πολλοί νέοι γράφουν ποίηση. Το όνειρό τους είναι να εκδοθούν οι στίχοι τους. Παλαιότερα περίμεναν με αγωνία να αποκτήσει οντότητα η πρώτη τους ποιητική συλλογή. Σήμερα ανεβάζουν τα ποιήματά τους στο διαδίκτυο. Αυτή η εξέλιξη μπορεί να βοηθήσει την ποίηση;

Σε γενικές γραμμές, θα έλεγα ότι το διαδίκτυο είναι για την ποίηση ένας απαραίτητος εξελικτικός συμβιβασμός για να παραμείνει ζωντανή. Είναι πολύπλευρο το συγκεκριμένο θέμα. Από τη μία το διαδίκτυο είναι ένα εργαλείο με το οποίο όλοι είναι πια εξοικειωμένοι. Μπορεί να τραβήξει το ενδιαφέρον του κοινού πιο εύκολα και να κάνει την ποίηση προσιτή και τον ποιητή γνωστό σε μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων. Προσφέρει ένα βοήθημα προώθησης του έργου. Από την άλλη, ο ρυθμός της ποίησης είναι όπως το ρεύμα του ποταμού. Πότε αργός, πότε γρήγορος, πότε απαλός, πότε ορμητικός. Ρέει φυσικά. Αντίθετα, το να συμβαδίζει με τους φρενήρεις ρυθμούς του διαδικτύου μπορεί να γίνει εξοντωτικό για έναν ποιητή. Μπορεί να του στερήσει την έμπνευση ή ακόμα να τον οδηγήσει στην έκπτωση της ποιότητας του λόγου του για χάρη της δημοφιλίας. Και υπάρχει φυσικά και η μεγάλη μάστιγα της λογοκλοπής. Κανένα γραπτό δεν είναι ασφαλές όταν διατίθεται δωρεάν στο ίντερνετ.

• Άρα η έκδοση ενός βιβλίου εξακολουθεί να είναι η ασφαλέστερη οδός;

Scripta manent. Το διαδίκτυο δεν αποθηκεύει. Δεν ταξιδεύει τον λόγο στον χρόνο. Αφορά στο τώρα. Αν ο ποιητής νιώθει πως έχει κάτι να πει που αξίζει να μείνει, η έκδοση είναι μονόδρομος για να κατοχυρωθεί. Και πάντα υπάρχει κάτι που αξίζει να μείνει. Δεν υπάρχει παρθενογένεση. «Είναι εκείνο το μοναδικό αποτύπωμα της ψυχής…» που μπορεί να αποτυπώσει τον παλμό του σήμερα στο πέλαγος του διαχρονικού. (από το ποίημα «Μικρόκοσμος» που περιλαμβάνεται στο «Ονειροδρόμιο)

• Ποια ήταν η ανταπόκριση των αναγνωστών στη νέα ποιητική συλλογή;

Προς μεγάλη μου χαρά οι κριτικές και οι γνώμες που έχω λάβει μέχρι τώρα ήταν θετικές έως συγκινητικές. «Με άγγιξε» ή «με συνεπήρε» άκουσα τόσο από ανθρώπους που δεν είχαν διαβάσει ή δεν είχαν καλή σχέση με την ποίηση, όσο κι από ανθρώπους του χώρου. Κι είναι τιμή μου οι στίχοι μου ν’ αγγίζουν ψυχές. Μου δίνει κίνητρο να συνεχίσω.

• Ποιος είναι ο σκοπός της ιστοσελίδας που έχετε δημιουργήσει;

Το fotostalida.gr είναι πρακτικά η στέγη των γραπτών μου. Τη «Φωτοσταλίδα» - και ως λέξη και ως ιδέα – την εμπνεύστηκα σε μια πολύ σκοτεινή στιγμή της ζωής μου. Αφορά στη μικρή εκείνη αχτίδα φωτός που κρύβει ο κάθε άνθρωπος μέσα του και του δίνει τη δύναμη να προχωρήσει. Πιστεύω σ’ αυτό το φως και εμπνέομαι από αυτό. Η ιδέα της ιστοσελίδας ήταν να υπάρχει ένας διαδικτυακός χώρος όπου ο αναγνώστης να διαβάζει άρθρα, ποιήματα, ιστορίες και μουσικούς στίχους που έχουν ως κινητήριο δύναμη αυτό το φως της αισιοδοξίας. Ως έννοια, η Φωτοσταλίδα ενυπάρχει και στο «Ονειροδρόμιο».

• Τι γνωρίζετε για την Άρτα;

Δυστυχώς, δεν έχω επισκεφθεί αυτήν την τόσο όμορφη και ιστορική πόλη. Μέσα μου, όμως, την έχω άρρηκτα συνδέσει με τη δημοτική ποίηση και τον 15σύλλαβο τον οποίο αγαπώ. «Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες / γιοφύρι-ν-εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι.» Θυμάμαι ακόμα πόσο συναρπαστική και συνάμα τραγική είχε φανεί στα παιδικά μου μάτια η ιστορία του πιο διάσημου γεφυριού της Ελλάδας. Του γεφυριού που γέννησε καλλιτέχνες, λογοτέχνες, αγωνιστές κι επιστήμονες. Μέρη με τα γραφικά τοπία και την πλούσια λαϊκή και ιστορική παράδοση της Άρτας αποτελούν διαχρονική πηγή έμπνευσης.