Tag

αυτογνωσία

Δεν είσαι μόνη

26 Σεπτεμβρίου, 2025

Περνώντας από τον διάδρομο κοίταξε επίμονα τον καθρέφτη.

«Πάλι εσύ εδώ; Τόσα χρόνια δε βαρέθηκες στο ίδιο μέρος;»

«Εσύ με φωνάζεις κάθε φορά.»

«Κι αν έλειπες μια μέρα δε θα χανόταν κι ο κόσμος.»

«Ο δικός σου ναι.»

«Εσύ είσαι ο κόσμος μου; Ας γελάσω. Ο κόσμος μου είναι οι άνθρωποι που αγαπώ.»

«Κι αν φύγω, πώς θα σε βλέπουν;»

«Σημασία έχει να μη σε βλέπω εγώ.»

«Τι σου έχω κάνει;»

«Μου γίνεσαι βάρος. Με όλες αυτές τις ρυτίδες σου, το ειρωνικό σου βλέμμα που μουρμουράει συνεχώς "εγώ ξέρω". Ξέρεις οκ. Δεν μπορώ να σου πω ψέματα. Με κούρασε αυτή η αλήθεια.»

«Μπορείς απλά να μη με κοιτάς. Βγάλε τον καθρέφτη.»

«Και πώς θα βγαίνω έτσι έξω; Αν είμαι αχτένιστη, άβαφη; Πώς θα βλέπω τι μου πάει και τι όχι;»

«Άρα με έχεις ανάγκη.»

«Μακάρι να μη σε είχα.»

«Με έχεις ανάγκη για τους άλλους.»

«Ας όψονται.»

«Εσύ τι έχεις ανάγκη;»

«Τι;»

«Εσύ τι έχεις ανάγκη;»

«Τους άλλους.»

«Κι αν μείνεις μόνη;»

«Δε θέλω ούτε να το σκέφτομαι.»

«Τη φοβάσαι τη μοναξιά.»

«Η μοναξιά είναι ανόητη.»

«Ακόμα και τα βράδια;»

«Τα βράδια είναι ανυπόφορη. Σαν εσένα.»

«Κι εσύ τι είσαι;»

«Ωχου...Να γι’ αυτό δε θέλω να σε κοιτάω. Τι πάει να πει τι είμαι; Άνθρωπος.»

«Τι είναι ο άνθρωπος;»

«Τη φιλοσοφία θα πιάσουμε πρωί πρωί;»

«Τι είναι ο άνθρωπος;»

«Δεν ξέρω.»

«Τι είσαι;»

«Δεν ξέρω.»

«Τι είσαι;»

«ΜΟΝΗ!»

«Επιτέλους το παραδέχτηκες. Κλάψε, δεν πειράζει.»

«Τι κατάλαβες τώρα;»

«Εσύ πρέπει να καταλάβεις. Ποιος είναι δίπλα σου τώρα που κλαις;»

«Κανείς.»

«Κάνεις λάθος.»

«Εσύ.»

«Κοίταξέ με.»

«Σε κοιτάζω.»

«Μ ‘αγαπάς;»

«Δεν ξέρω.»

«Μ ‘αγαπάς;"

«Σου είπα δεν ξέρω. Γιατί με βασανίζεις;»

«Εγώ σ ‘αγαπώ... Θέλεις ακόμα να φύγω;»

«Όχι.»

«Είμαι εδώ και θα είμαι εδώ. Για σένα. Για πάντα. Τύλιξε τα χέρια σου γύρω από το σώμα σου. Με νιώθεις;»

«Ναι.»

«Είμαι εδώ. Για πάντα.»

Δε θα σώσω εγώ τους γύρω μου, αλλά μπορώ να σώσω τον εαυτό μου

11 Ιουνίου, 2025

Ξύπνησες και πάλι μέσα στην κούραση κι έχεις τόσα να κάνεις. Οι ώρες δε φτάνουν, τα λεπτά σε προσπερνούν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κι εσύ εύχεσαι οι μέρες να ήταν 48ωρες για να τα προλάβεις όλα. Ξέρω πως βιάζεσαι, μα πάρε λίγο από τον πολύτιμο χρόνο σου και διάβασε αυτό το κείμενο. Είναι για σένα.

Ναι, για σένα που γίνεσαι κομμάτια για να τους ευχαριστείς όλους κάθε μέρα. Για σένα που παλεύεις να τους βοηθήσεις όλους και πάντα ξεχνάς να δώσεις έστω κι ένα ποτήρι νερό στον πιο σημαντικό άνθρωπο της ζωής σου. Τον εαυτό σου.

Έλα! Πάρε μια βαθιά ανάσα κι επανάλαβε μετά από μένα.

"ΔΕ ΘΑ ΣΩΣΩ ΕΓΩ ΤΟΥΣ ΓΥΡΩ ΜΟΥ"

Όπου "γύρω μου" βάλε τη μάνα σου, τον πατέρα σου, τον αδερφό, την αδερφή, τον φίλο, την ξαδέρφη σου, τον συνάδελφό σου. Όποιον τρώει από σένα ενέργεια, ακόμα και άθελά του. Γιατί τους κακόμαθες με το να τρέχεις πάντα εσύ να φροντίσεις τις επιθυμίες τους, πριν καν το ζητήσουν. Με το να μην απαιτείς για τον εαυτό σου ούτε τα αυτονόητα και να παραπονιέσαι μετά ότι κάνεις δε σε σκέφτεται ή να λες "δεν πειράζει" κι όμως το κενό μέσα σου να μεγαλώνει αντί να μικραίνει.

Δώσε μου το χέρι σου και πάμε από την αρχή. Δε θα τραβήξεις τη στοργή και την αγάπη, αν κάνεις αυτό που θέλουν. Δε θα σε δουν, αν ικανοποιείς το εγώ τους. Στην αορατότητα θα μένεις, αν δεν βάλεις όρια. Κι εδώ, θα σου πω μια αλήθεια που πονάει. Αν θέλεις, την ακούς. Όποιοι σ' αγαπούν γι' αυτά που τους δίνεις κι όχι γι' αυτό που είσαι, δε σ' αγαπούν περισσότερο από τον σερβιτόρο που τους σερβίρει ένα έτοιμο γεύμα σ' ένα εστιατόριο. Ο άνθρωπος που αγαπά, δεν κοιτά να εκμεταλλευτεί. Από την άλλη, μπορεί κάποιος τους να θέλει να σ' αγαπήσει, αλλά να μην τον αφήνεις. Δίνεις πάρα πολλά και τα πολλά κάνουν τη ζυγαριά να γέρνει προς το μέρος του άλλου, εκσφενδονίζοντας εσένα στην έρημο της μοναξιάς.

Σταμάτα λίγο. Παρατήρησε.
Παρατήρησε τους ανθρώπους. Βγάλε τα γυαλιά που σου φόρεσαν και δες τους όπως είναι κι όχι με τη συμπάθεια που θέλεις να σου δείξουν. Σταμάτα να καθρεφτίζεσαι πάνω τους, μήπως και βρεις αυτό που σου λείπει. Δεν το έχουν οι άλλοι. Εσύ το κουβαλάς. Εσύ το κουβαλούσες πάντα, μα το έκρυβες. Γιατί πίστεψες πως η ευτυχία σου βρίσκεται εκεί έξω.

Ναι δε θα σώσεις εσύ τους γύρω σου, αλλά ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΣΩΣΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Πολύ καλά άκουσες! Μπορείς να σώσεις τον κόσμο, σώζοντας εσένα. Βγάζοντάς σε από τον φαύλο κύκλο της αιώνιας αναμονής για αυτήν την πολυπόθητη ανταπόδοση που ποτέ δεν έρχεται όπως εσύ τη θέλεις. Όταν δίνεις συνέχεια, περιμένεις να λάβεις κι ας μη ζητάς. Είναι νόμος της ανθρώπινης ύπαρξης, ας μη γελιόμαστε. Για να δώσεις χωρίς να σε νοιάζει, θα πρέπει πρώτα να έχεις φροντίσει να είσαι γεμάτος κι όχι να δίνεις από το υστέρημά σου. Στα συναισθήματα δεν γίνονται εκπτώσεις. Κι αν γίνουν, το σώμα καραδοκεί για να σου το υπενθυμίσει. Πως το επιβάρυνες. Το τάισες πολύ πόνο και παράπονο. Παραπάνω από όσο μπορούσε να αντέξει.

Δε θα σώσεις, λοιπόν, εσύ τους γύρω σου. Αν έχουν πρόβλημα, ας σου ζητήσουν βοήθεια. Κι ΑΝ μπορείς ή ΑΝ θέλεις, θα τη δώσεις.

Άρχισε να ξεσκαρτάρεις το περιβάλλον σου. Επίλεξε, οχι αυτούς που ικανοποιούνται με κομμάτια σου που τους βολεύουν, αλλά εκείνους που σε εκτιμούν σαν έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο. Κι ας σε φθονήσουν οι υπόλοιποι. Δεν ευθύνεσαι εσύ για τα σκοτεινά συναισθήματά τους, αν απλώς φροντίζεις τον εαυτό σου όπως σου αξίζει κι όπως κανείς τους δεν ενδιαφέρθηκε να κάνει. Έχεις κι εσύ δικαίωμα στο ΟΧΙ.

Και να θυμάσαι.
Η ενσυναίσθηση σταματά εκεί που αρχίζει η θυματοποίηση.

Έλα λοιπόν! Τώρα ξέρεις τι χρειάζεται να κάνεις. Κι όταν το κάνεις, οι μέρες ξαφνικά θα μεγαλώσουν και θα μπορείς ξανά να ξεκουράζεσαι, γιατί θα έχεις κάνει χώρο στη ζωή σου και για σένα. 

Θέλει λευτεριά η αξιοπρέπεια

Έσκυψα πάνω
από την ποδοπατημένη
αξιοπρέπειά μου.
Η ζωή ήρθε
και με σκούντηξε στον ώμο.
"Εγώ σ'την έδωσα για λάβαρο"
μου είπε.
"Κι εσύ την έκανες χαλί
για να σκουπίζουν τα παπούτσια τους
ανάξιοι".

Έκλαψα.
Ξέπλυνα τις λάσπες
απ' τα πρέπει
του κάλπικου σεβασμού
και
ω του θαύματος,
γύρω μου φύσηξε
ένα αναζωογονητικό αγέρι.
Σαν νεογέννητο,
ούρλιαξα μ' όλη μου τη δύναμη
και πήρα,
σαν από καιρό χαμένη,
την πρώτη μου ανάσα.

"Θέλει λευτεριά η αξιοπρέπεια"
μου θύμισε η ζωή
και κύλησε.

Φαντάσματα επιθυμιών

Κάποτε
άρχισα να μετρώ
τους γύρω μου.
Οι πιο πολλοί,
φαντάσματα των επιθυμιών μου.
Οι λίγοι που άγγιξα,
οι μετρημένοι στα δάχτυλα,
με ξύπνησαν.
Με μάτια ορθάνοιχτα,
έδωσα τη ζυγαριά στην καρδιά.
"Φτάνει ο οίκτος"
της είπα.
"Δες πώς σβήνει η δίψα σου
στο αμοιβαίο.
Η προσμονή είναι ψέμα.
Κι εσύ
μεγάλωσες πια
για να πιστεύεις
σε φαντάσματα."

Χώρος αναμονής

30 Ιανουαρίου, 2025

Αναμονή.
Κάποτε μόνη,
πια συντροφιά
μ' ένα βιός στην πλάτη.
Με βαραίνει θαρρείς;
Δεν κουβαλώ
πάνω από αυτό που αντέχω.
Στο φως αναπολώ
και στο σκοτάδι ακόμα
θα επιπλεύσω.

Αποποίηση

Της είπαν πως μοιάζει εύθραυστη σαν νεράιδα
και γοητευτική σαν πριγκίπισσα.
Της είπαν πως η ομορφιά της είναι η δύναμή της.
Τότε εκείνη υποκλίθηκε μ'ένα ειρωνικό χαμόγελο στα χείλη.
Έβγαλε το στέμμα που της φόρεσαν,
σήκωσε τα μανίκια,
έκανε το ραβδί της κατσαβίδι κι άρχισε να μαστορεύει,
ευθαρσώς κι επιδέξια, τις αιώνιες ρωγμές της.

Aνόμοιες αδελφές

5 Μαρτίου, 2023

Στης καρδιάς την κρύπτη φωλιάζει δειλά. Βολεύεται και νωχελικά περιμένει το τέλος. Η αδελφή της δε χώρα στο ίδιο δωμάτιο. Ξενιτεύτηκε στα ανώτερα δώματα του νου. Δραστήρια, τολμηρή και γενναία. Δυο αδελφές τόσο ανόμοιες κι όμως συνυπάρχουν στο ίδιο σώμα.

Όταν η επιλογή έχει γίνει, η ελπίδα κρυφοκοιτάζει πίσω από την κουρτίνα για να δει αν η αδελφή της τα κατάφερε. Η επιλογή στέκεται αγέρωχη και χαμογελά με την αφέλεια της ελπίδας. "Μα πόσο κουτή είναι η αδελφή μου! Νομίζει πως οι ευθύνες είναι θέμα τύχης!" συλλογίζεται. Η ελπίδα δε μιλά. Μονάχα προσεύχεται. Έχει συνηθίσει κάτι ανώτερο να τη σώζει από τον θάνατο την τελευταία στιγμή. "Πώς μπορεί να πιστεύει η αδελφή μου πως όλα εκείνη τα ορίζει;" αναρωτιέται. "Μοιάζει παντοδύναμη, μα στ' αλήθεια ρισκάρει τη ζωή της για ένα τίμημα".

Η επιλογή τελείωσε το έργο της. Όλα έχουν δρομολογηθεί. Δεν γνωρίζει αν θα γευτεί την επιτυχία. Της φτάνει που έστρωσε το τραπέζι. Δικό της το γεύμα, δίκη της κι η επίγευση. Η ελπίδα, στο ενοικιαζόμενο δωμάτιό της, αιχμάλωτη των μεταφυσικών της πεποιθήσεων, θα χορτάσει ξανά με ξένους καρπούς. Αρκείται, με μια ταπεινή υπερηφάνεια, στο να συνοδεύει νοητικά την επιλογή στον δρόμο της. Δεν πορεύεται ποτέ μόνη. Δεν προσπαθεί. Η επιλογή τη δέχεται στωικά στο πλάι της, σαν συντροφιά που της γλυκαίνει το ρίσκο, μα γνωρίζει ότι η απατηλή της υπόσχεση για επιτυχία μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Λίγο πριν τον προορισμό, οι δυο αδερφές χωρίζουν. Η ελπίδα κλείνεται ξανά στο δωμάτιό της και πεθαίνει ή αναπτερώνεται, ανάλογα με την έκβαση της επιλογής.

Κάπου απέναντι, η ευθύνη περιμένει την επιλογή να τη συνοδέψει.Ρίχνει ένα περιφρονητικό βλέμμα στην ελπίδα, επικρίνοντάς τη για την αδυναμία της να εξαρτάται από τις πράξεις άλλων. Η επιλογή ωριμάζει με κάθε ευθύνη που έρχεται στο πλάι της και συνεχίζει να προκαλεί τη μοίρα της, ενώ η ελπίδα αναγεννάται και κάθε φορά εύχεται κρυφά να γλιτώσει άλλον έναν θάνατο.

Ένας αόρατος θάνατος

Η αιχμηρή λεπίδα κρέμεται διαρκώς
σε απόσταση αναπνοής από τη βάση του λαιμού σου.
Εσύ σκυφτή κι ανήμπορη ν' αντιδράσεις,
αγκιστρωμένη από τον εφιάλτη.
Ο φόβος δυνάστης σε παραδίδει
στον τρόμο του επερχόμενου.
Μια απειλή που γεννάται
σαν παραμορφωμένο έκτρωμα
και φιλοδοξεί να ενηλικιωθεί μέσα σου.
Θα υλοποιηθεί;
Θα παραμείνει στα λόγια;

Πόσα "αν" και "μήπως" σε κράτησαν ξύπνιο
και σε παρακολουθούσαν να δακρύζεις αθόρυβα;
Πόσα νόθα "πρέπει" υιοθέτησες
για να προστατευτείς;
Όσα σου ανήκαν στ' αλήθεια
κρύφτηκαν στο θησαυροφυλάκιο της ψυχής σου
για να μη μαγαριστούν.

Μα ο καιρός πέρασε.
Τα λησμόνησες.
Η λεπίδα δεν έφυγε από πάνω σου
κι ας μην έπεσε ποτέ.
Η μήπως έπεσε;
Είσαι ζωντανή;
Ή παραδόθηκες στον αόρατο θάνατο
που σε σκότωνε ξανά και ξανά,
βασανιστικά κι αδυσώπητα;

Κοιτάς γύρω σου.
Κοιτάς μέσα σου.
Δε γνωρίζεις πια τι είναι δικό σου
και τι επίκτητο.
Τι πιο βίαιο από τη φυλακή της ψυχής;
Τα χρόνια που πέρασες σκυφτή
βάρυναν τους ώμους σου.
Δεν ορθώνουν ανάστημα,
όσο κι αν ο θυμός σιγοβράζει μέσα σου
σαν την ύστατη προσπάθεια του καταρρακωμένου σου εαυτού
ν' απελευθερωθεί από τα δεινά του.

Δεν υπάρχει πια λεπίδα.
Το φάντασμά της αιωρείται μονάχα
από πάνω σου.
Κι εσύ μεγάλωσες πια.
Ήρθε ο καιρός να πάψεις να πιστεύεις στα φαντάσματα.
Το ορατά αόρατο που καταπιεζόταν μέσα σου
ήρθε η ώρα να σου διδάξει
πώς τα αόρατα του ορατού
δεν μπορούν να σε αγγίξουν
παρά μόνο αν εσύ πια το θελήσεις.

Άνοιξε το θησαυροφυλάκιο της ψυχής σου.
Ο θάνατος, είτε ορατός είτε αόρατος,
με μια ανάσταση νικάται.

Ποτέ δεν είναι αργά

Η θέληση δε μετράει τα χρόνια.
Με σύμμαχο την εμπειρία από τα λάθη
και τη σκέψη που κατεργάστηκε η ζωή,
προχωρά γεμίζοντάς σε με τον νεανικό ζήλο,
τη γεύση του οποίου είχες λησμονήσει.

Δεν υπάρχει αργά.
Αργά ή γρήγορα θα πετύχεις τον στόχο σου.
Σκαλοπάτια που σε ανεβάζουν προς το ποθούμενο
οι επιλογές, οι αποφάσεις, οι πράξεις σου.
Οι εκπλήξεις κι οι αναποδιές που επιφυλάσσει η μοίρα
είναι στροφές της κλίμακας.
Όσο υπακούς στη θέληση, τόσο πλησιάζεις.
Όσο γίνεσαι ένα με τον στόχο σου, τόσο τον ελκύεις.

Δεν υπάρχει αργά.
Αργά είναι μόνο όταν παραιτηθείς.
Όταν πειστείς να σταματήσεις
και να παραδοθείς στην αδράνεια.

Ποιο νόημα τροφοδοτεί τη θέληση;
Μην το ψάχνεις γύρω σου, σε όσα σου λείπουν ή σε όσα στερήθηκες.
Τα τραύματα δεν καθορίζουν στόχους.
Αποζητούν μονάχα εκδίκηση.
Θολώνουν τα μάτια κι απομακρύνουν το ζητούμενο.
Αν οι στόχοι σου βασιστούν σε απωθημένα,
η επίτευξη τους δε θα κατορθώσει να σε ολοκληρώσει.

Ψάξε μέσα σου.
Τι αγαπάς;
Τι ονειρεύεσαι;
Τι ζητά η ψυχή σου για να γαληνέψει;
Βρες το και κυνήγησέ το πεισματικά επειδή το αξίζεις.
Ποτέ δεν είναι αργά για να νιώσεις ολόκληρος.

Κύκλους γεμάτη είναι η ζωή.
Κάνε τη θέληση διαβήτη και κλείσ' τους.
Και μέσα εκεί στη θαλπωρή των επιτευγμάτων σου,
θα δεις πως ποτέ δεν είναι αργά για να ζήσεις.

Το κολαστήριο των τύψεων ως σκαλοπάτι προς την αυτογνωσία

13 Οκτωβρίου, 2020

Μικρές θεότητες εγκατεστημένες μέσα στη συνείδησή μας, οι Ερινύες συναντώνται και ως τύψεις ή ενοχές. Όπως και να τις ονομάσουμε, ο ρόλος τους είναι σαφής. Μας καταδιώκουν και μας τιμωρούν ανελέητα, έπειτα από κάθε κρίμα μας. Θα έλεγε κανείς πως πρόκειται για ένα λογισμικό που εγκαταστάθηκε κατά τη δημιουργία του ανθρώπου για να διαβεβαιώσει την εξέλιξη του. Η τιμωρία τους δεν είναι εμφανής κι ίσως να είναι η πιο δίκαιη που γνώρισε ποτέ το ανθρώπινο είδος.

Ως εσωτερική Θεία δίκη, μας επαναλαμβάνουν το «έγκλημά» μας με κάθε του αποτρόπαιη μορφή κι ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Είναι εκείνη η φωνή της συνείδησης, όπως λέμε, που παραμερίζει βασανιστικά τον ύπνο και αναλύει επιμελώς και αδιάκοπα το λάθος. 

Η προϋπόθεση για να εμφανιστούν και να σε ταλανίσουν δεν είναι το διαπραχθέν λάθος. Το βασικότερο είναι να έχεις συνείδηση. Να έχεις αφήσει έστω ένα κομμάτι της καθαρό, ώστε να έρθουν και να φωλιάσουν. Οι τύψεις δεν αγαπούν τη βρομιά. «Τίπτουν» το σκοτάδι και το καθαρίζουν με φως και αλήθεια.

Στην απαλλαγή από τις ενοχές φτάνεις από δυο δρόμους. Ο ένας είναι η αναισθησία. Η επιλογή να αγνοήσεις κάθε ίχνος τους. Παγώνεις τη συνείδησή σου, αποβάλλεις κάθε ανθρώπινο στοιχείο που σου έχει απομείνει και μετατρέπεσαι σε ένα ανθρωπόμορφο κτήνος. Φυσικά, στο δρόμο του χαμού ακολουθούν το συναίσθημα και η λογική.

Ο δεύτερος δρόμος είναι της συγχώρεσης και της αυτογνωσίας. Είναι αυτός στον οποίον αποσκοπούν οι ενοχές, καθώς στην πραγματικότητα δεν επιζητούν το χαμό σου, όσο βασανιστική κι αν είναι η παρουσία τους.

Οι ίδιοι οι διώκτες σου είναι και η ποινή που εκτίεις. Η ηθική ποινή. Αυτό το βασανιστήριο του να μην μπορείς να ηρεμήσεις και οι σκέψεις να τριγυρίζουν συνεχώς στην πράξη που δεν έπρεπε να κάνεις. Να χάνεσαι σε ένα βάλτο υποθέσεων και να βουλιάζεις ολοένα και περισσότερο. 

Πριν αποφασίσεις να το διαχειριστείς, προσπαθείς με το μυαλό σου να πλάσεις σενάρια με το πώς θα μπορούσες να μην το είχες κάνει, περισσότερο από το τι θα κάνεις τώρα για να το διορθώσεις. Όσο πιο βαρύ το αδίκημα, τόσο πιο μεγάλο το διάστημα των ενοχών και τόσο πιο βαρύ το φορτίο.

Η δικαιοσύνη κρίνεται από το αποτέλεσμα. Στον παράδεισο της καθαρής συνείδησης φτάνεις μόνο με αγώνα στο κολαστήριο των τύψεων. Έρχεται, λοιπόν, η στιγμή που οι ενοχές σε έχουν πείσει να βγάλεις την ετυμηγορία και να κρίνεις εαυτόν ένοχο. Να παραδεχτείς και να αποδεχτείς. Έπεται η συγχώρεση, που είναι και το δυσκολότερο βήμα. 

Αν καταφέρεις να συγχωρήσεις τον εαυτό σου, χωρίς να καταφύγεις στην ελκυστική παγίδα της δικαιολογίας, είναι βέβαιο πως έχεις φτάσει ένα βήμα πιο κοντά στην αυτογνωσία. Κατάλαβες τι σε οδήγησε εκεί, τι σε παραπλάνησε, τι σε γοήτευσε. Μαθαίνεις τις αδυναμίες σου που έγιναν έδαφος για την πράξη σου. 

Η κατανόηση ενός λάθους είναι η μισή διόρθωσή του. Η συνείδηση έχει ήδη ελαφρύνει και ως ηθικό χρέος, το μόνο που μένει είναι μια έμπρακτη «συγγνώμη» στον αδικηθέντα, αν αυτό φυσικά είναι εφικτό. 

Το σημαντικότερο επίτευγμα των τύψεων, όμως, είναι η μετάνοια που εξασφαλίζει πως δεν θα επαναληφθεί το ίδιο λάθος. Επειδή πήρες το μάθημα σου. Επειδή έδιωξες το λάθος και το αντικατέστησες μέσα σου με αγάπη. Και τον άνθρωπο που μαθαίνει την αγάπη από τα λάθη του, τον συγχωρεί κι ο ίδιος ο Θεός.

1 2 3