Όλα είναι θέμα οπτικής και προοπτικής.
Όπου κοιτάς πορεύεσαι κι όπως κοιτάς βαδίζεις.
Αν κοιτάς τον καθρέφτη,
πάντα κάνεις τα αντίθετα από αυτά που νιώθεις.
Αν κοιτάς την εικόνα του εαυτού μέσα σου,
γίνεσαι ο ίδιος πορεία και τρόπος ζωής.

Έλα άνθρωπε. Πάμε από την αρχή. Γιατί φτιάχτηκες; Πέρασαν τόσες χιλιάδες χρόνια, θα μου πεις, πού να θυμάσαι; Συνήθισες να ζεις χωρίς πολλά πολλά. Ασχολείσαι μόνο με το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον το δικό σου. Η ανθρωπότητα; Τι σε νοιάζει. Ελευθερία έχουμε. Ας κάνει ο καθένας ό,τι θέλει.
Μετά εξεγείρεσαι όμως που πλήττουν μειονότητες. Διαμαρτύρεσαι για τα προσωπικά δεδομένα. Έχεις προσωπική γνώμη. Δική σου. Διαμορφωμένη από αυτά που εσύ θες να δεις.

Όμως πάμε πάλι, σε παρακαλώ. Γιατί φτιάχτηκες; Θυμήσου. Φτιάχτηκες για ν’ αγαπάς, να δημιουργείς, να εξελίσσεσαι. Ν’ αγαπάς τον εαυτό σου και το συνάνθρωπο. Να δημιουργείς κοινωνίες και τέχνη. Να εξελίσσεσαι πολεμώντας το κακό μέσα σου και χτίζοντας έναν καλύτερο κόσμο. Όμως για να τα κάνεις όλα αυτά πρέπει να μάθεις δυο βασικά πράγματα. Να σέβεσαι και να προστατεύεις. Εκεί είναι η ισορροπία που πρέπει να κρατήσεις. Πρώτα μέσα σου και μετά στις πράξεις σου. Αυτό είναι η ευθύνη σου ως ενήλικας. Να προστατεύεις ό,τι χρειάζεται προστασία, είτε είναι δικό σου είτε ξένο. Να σέβεσαι εξίσου κάθε τι έμψυχο που αξίζει το σεβασμό σου.

Ίσως αυτά τα δυο να τα έχεις σκεφτεί. Το πρόβλημα σου είναι όταν πολεμάς. Για να προστατεύσεις μπορεί να χρειαστεί να πολεμήσεις όσους προσπαθήσουν να καταπατήσουν τα ιερά και τα όσιά σου. Τι γίνεται τότε; Γίνονται όλοι ανεξαιρέτως εχθροί σου; Βγαίνει η απανθρωπιά από μέσα σου με τη μορφή μένους; Κρατάς το ήθος σου ως σημαία να σου υπενθυμίζει πως όταν πολεμάς επειδή απειλείσαι, δε δικαιολογείσαι να εξισώνεσαι με τους βάναυσους τρόπους του όποιου καταπατητή; Θυμήσου Έλληνα. Κάποτε τιμούσες τους νεκρούς του εχθρού σου. Μην ξεχνάς τώρα να τιμάς τους ζωντανούς νεκρούς που χρησιμοποιεί για να σε βάλλει. Ποτέ δεν πολεμούσες γυναικόπαιδα.
Τώρα θυμήσου κάτι άλλο Έλληνα. Ναι, σε σένα μιλάω τώρα. Θυμήσου ποιός ήταν πάντα ο εχθρός σου. Αναρωτιέσαι; Η μνήμη σου ήταν. Γιατί συνεχίζεις να ξεχνάς όλα όσα πέρασαν, κέρδισαν ή έχασαν οι άνθρωποι που έζησαν σε αυτόν τον τόπο πριν από σένα. Όταν ξεχνάς, σημαίνει πως δεν έμαθες. Κι όταν δε μαθαίνεις, κάνεις συνέχεια τα ίδια. Τσακώνεσαι με τον διπλανό σου για τις διαφορετικές γνώμες σας, σφάζεσαι με τον συγγενή για συμφέροντα και κλείνεις τα μάτια σε όσα δε συμβαίνουν σε σένα.

Σταματά πια! Δεν αντέχεσαι. Γίνε άνθρωπος ξανά όπως προοριζόσουν να είσαι. Τι νόημα έχει να έχεις τη γνώμη σου όταν ο κίνδυνος χτυπήσει την πόρτα όλων μας; Το σαρκίο δε μετράει σ’ αυτή τη ζωή. Η ψυχή μετράει Έλληνα. Η ψυχή κι η καθαρή συνείδηση. Για ένα φιλότιμο ζούμε γαμώτο. Για ένα φιλότιμο.

Θυμήσου άνθρωπε…
Θυμήσου.

Αν δεν αντέχεις να θυμάσαι τα λάθη σου, μην μπλέξεις με γραφιά.
Αν σκοπός σου είναι να σφάλλεις «έτσι, επειδή μπορείς», καλύτερα να φύγεις.
Αλλιώς - αν έχεις καρδιά - θα πονέσεις.

«Άτιμη φάρα!» θα λες στις παρέες.
Αποτυπώνουν, με χειρουργική ακρίβεια, θαρρείς, κάθε λεπτομέρεια της ύπαρξής σου.
Μένεις έκπληκτος ν' απορείς «πού τα σκέφτηκε όλα αυτά;».
Δεν τα σκέφτηκε, καλέ μου.
Τα ένιωσε.
Μόνο που το όπλο του πονάει πιο πολύ από τον ακαριαίο θάνατο.
Αν θελήσει να το χρησιμοποιήσει εναντίον σου, χάθηκες.
Θα σου χτίσει υστεροφημία μ' όλα τα λάθη σου
γραμμένα και πακεταρισμένα σε μια κόλλα χαρτί.
Άντε μετά να ξεχάσεις και να ξεχαστείς.

«Μην μπλέξεις…» θα λες όταν σε ρωτάνε τι εννοείς.
Πού να εξηγείς και πώς να εξηγήσεις;
Εσύ δε θες ούτε να αναλύσεις, ούτε να θυμάσαι.
Αλλιώς θα έμενες.

Δεν έχεις άδικο.
Άτιμη φάρα ο γραφιάς.
Σε σηκώνει στα ουράνια υμνώντας τον έρωτά του
και σε πετάει στα Τάρταρα να βασανίζεσαι να κλείσεις πληγές
απ' το νυστέρι της πένας του.
Μα να ξέρεις.
Όταν το κάνει, έχει πρώτα ρίξει τον εαυτό του εκεί.
Έχει ματώσει ο ίδιος από την αλήθεια του,
για να ξέρει ώστε να βάλει και λίγο φάρμακο
μέσα στα λόγια του, μπας και σε βοηθήσει.

Ναι, τέτοια φάρα είναι ο γραφιάς.

Άτιμη. Δε βάζει τιμή στην αγάπη.

Γι’ αυτό σου λέω…μην μπλέξεις.

Αναλώνεσαι.
Σκορπάς τα κομμάτια σου
πότε αλόγιστα, πότε από επιλογή.
Δίνεσαι για να καλύψεις τα κενά σου.
Δε χτίζεις σχέσεις
μήπως σ' εκμεταλλευτούν,
μήπως σε πληγώσουν.

Μα συνεχίζεις να πληγώνεσαι
από τα εφήμερα που επιδιώκεις,
ενώ η ψυχή σου λαχταρά τη δέσμευση. 
Την επαφή.
Όχι στο κορμί. 
Το χάδι της σάρκας,
σαν το κύμα της θάλασσας,
περνά, σαρώνει κι απομακρύνεται.
Εσύ αποζητάς το μόνιμο. 
Την τρυφερότητα
που θα σφαλίσει την πόρτα της καρδιά σου
και δε θα την αφήνει έρμαιο
σε κάθε βοριά
που θα την ανοιγοκλείνει με ορμή.

Δεν έψαξες όμως.
Κουράστηκες
και προτίμησες την ασφάλεια
του πρώτου τυχόντα,
που δεν ήταν άλλος από τον εγωισμό σου.
Σε δασκάλεψε καλά
να κοιτάς από εδώ και πέρα τον εαυτό σου. 
"Η αγάπη κι ο έρωτας
είναι για τους αδύναμους", σου είπε.
Τον πίστεψες και κλείστηκες. 
Για πρώτη φορά δεσμεύτηκες.
Να μην φροντίσεις πια κανέναν άλλον.
Όμως δεν είδες; Δεν κατάλαβες; Δεν ένιωσες;
Πως αντί ν' αγκαλιάσεις τον εαυτό σου
για να γιάνεις τις πληγές,
συμμάχησες με τον χειρότερο εχθρό σου;

Εαυτός κι εγωισμός.
Δύο έννοιες εκ διαμέτρου αντίθετες. 
Ο ένας τρέφεται και καλλιεργείται με αγάπη,
ο άλλος οδηγείται και συντηρείται από τη μοναξιά.
Εκείνη τη μοναξιά που απομυζά κάθε ίχνος
χαμόγελου, ζεστασιάς κι ευαισθησίας,
ώσπου να θανατώσει ό,τι καλό είχες ποτέ.
Ποιος θα προλάβει να τον διώξει
πριν απομείνεις ένα κουφάρι αδειανό;

"Αν τον σκοτώσω, θα χαθώ κι εγώ" μου είπες.
Ιδού! Το μεγαλύτερο ψέμα που σου πούλησε.
Δεν είσαι ο εγωισμός σου,
όπως ένα λουλούδι
δεν είναι το παράσιτο
που φύτρωσε στη ρίζα του.

Δε χρειάζονται δραστικά μέτρα.
Το κακό δεν ξεριζώνεται με κακό.
Αν το φωτίσεις με καλό
απλά μαραίνεται και φεύγει.
Τόσο απλά.

Σκέψου. 
Υπάρχει μεγαλύτερη απειλή για τον εγωισμό
από το ν' αγαπήσεις τον εαυτό σου;

Πόσες φορές πέρασες όμορφα με ανθρώπους
που τελικά φορούσαν μάσκες;
Πώς αφέθηκες να αισθανθείς καλά ανάμεσα σε αυτούς
που προσποιούνταν ακόμα και το συναίσθημα;
Μη γελιέσαι.
Δεν αλλοιώθηκες.
Δεν ήταν επειδή σου άρεσε
ή κατά βάθος σε έπεισε η ηθοποιία τους.
Ούτε επειδή θέλησες να τους πιστέψεις.
Ήταν που την ψυχή στα μάτια σου
καμία μάσκα δεν μπόρεσε να τη σκεπάσει.

Σκληρή, πεισματάρα ζωή.
Πάντα το δικό σου θες να γίνεται.
Μ’ αφήνεις να παλεύω και γελάς.
Γιατί ξέρεις πως σε αυτά που κανονίζεις θα γυρίσω
κι ας έχω άλλα σχέδια.
Ακούραστη, με τιμωρείς να χάνω ό,τι αγαπώ
και να λούζομαι ό,τι κοροϊδεύω.
Νόμο το ‘κανες πια.
Μα ποια είμαι εγώ για να σε κρίνω;
Εσύ αυτό που ξέρεις θα κάνεις
κι άσε με εμένα να σπάω καθρέφτες,
μπας και ρίξω κλεφτά
μια ειλικρινή ματιά στο μέσα μου.

Έρχεται εκείνη η στιγμή στη ζωή που πρέπει να προχωρήσεις. Έχεις μαζέψει σε μια αποσκευή λάθη και σωστά του παρελθόντος, είτε τα έχεις τακτοποιήσει είτε τα έχεις ακόμα ανάστατα μέσα σου και αποφασίζεις να τραβήξεις μπροστά.

Πολλά από αυτά που έχεις κάνει δε θα τα έκανες ξανά. Κάποια άλλα θα τα επαναλάμβανες με κάθε κόστος. Κάποια ακόμα τα νοσταλγείς και θα ήθελες να τα ζήσεις ξανά και ξανά. Η πορεία σου χαράχτηκε από τις επιλογές σου. Από αυτά που διάλεξες να κάνεις ή να αφήσεις. Από αυτά στα οποία χάρισες μια δεύτερη ευκαιρία ή που παράτησες με την πρώτη δυσκολία.

Στη ζωή δεν είμαστε οι αναμνήσεις μας. Είμαστε ο τρόπος που διαχειριζόμαστε στο παρόν μας κάθε κατάσταση ευχάριστη, δυσάρεστη, αμήχανη, επίπονη ή ονειρική. Όμως, κάθε που θυμόμαστε μία κατάσταση, υιοθετούμε τα συναισθήματα που τη χάραξαν στη μνήμη μας. Έρχεται το παρελθόν να στοιχειώσει το παρόν και να μας αναγκάσει να το αντιμετωπίσουμε. Κοινώς, μας βάζει σε έναν φαύλο κύκλο θύμησης - διαχείρισης. Μπορούμε αλήθεια να ξεφύγουμε από αυτόν τον κύκλο και να ζήσουμε ελεύθεροι, κάνοντας αυθόρμητα ό,τι μας αρέσει; Η απάντηση βρίσκεται στην ερώτηση αν θέλουμε πράγματι να το κάνουμε αυτό.

Σημασία δεν έχει να είμαστε ελεύθεροι, αν δεν γνωρίζουμε τι θα πει ελευθερία, να είμαστε δυνατοί, αν δεν γνωρίζουμε τι θα πει δύναμη, να προχωράμε, αν δε γνωρίζουμε τι θα πει εξέλιξη. Την ελευθερία τη γνωρίζει καλύτερα όποιος έχει ζήσει δέσμιος μιας κατάστασης, όπως και τη δύναμη μας τη μαθαίνουμε μέσα από τις αδυναμίες μας.

Αυτό είναι το δύσκολο. Να αναγνωρίσουμε το ποιοί είμαστε και τι κάνουμε. Για να επιτευχθεί, χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο το πώς μας βλέπουμε. Να γίνουμε, κατά κάποιον τρόπο, οι αμερόληπτοι παρατηρητές του εαυτού μας. Εκείνοι που θα δουν τα λάθη μας με ειλικρίνεια.

Αν έπειτα από αυτό το εγχείρημα, αντιληφθούμε πράγματι τι κάναμε λάθος, πώς απενοχοποιούμε τις αναμνήσεις; Η απάντηση είναι απλή και δύσκολη συνάμα. Με αγάπη. Δεν αγαπάμε τα λάθη μας. Δείχνουμε αγάπη στον εαυτό μας, όπως θα δείχναμε σε έναν άνθρωπο που έσφαλε, αλλά έχει μετανοήσει. Η αγάπη αυτή φέρνει την κατανόηση των συνθηκών του λάθους, της αιτίας και του πώς αυτή σχετίζεται με τον χαρακτήρα που έχουμε χτίσει. Η κατανόηση με τη σειρά της φέρνει τη συμφιλίωση με το λάθος.

Με αυτόν τον τρόπο αλλάζουμε οι άνθρωποι. Γινόμαστε φίλοι με τα λάθη μας, γιατί αυτά μας δείχνουν τον δρόμο για ένα καλύτερο μέλλον. Τότε είναι που παύουν να πονούν οι αναμνήσεις. Μένουν απλά ως γνώσεις που εμπλουτίζουν την εμπειρία μας. Αυτή είναι η διαχείριση που οδηγεί στην ελευθερία των μελλοντικών επιλογών μας.

Προχωρώ σημαίνει αφήνω πίσω και εξελίσσομαι σημαίνει μαθαίνω. Μπορούμε, λοιπόν, να χτίσουμε ένα υγιές μέλλον, βασισμένο σε μια υγιή προσωπικότητα που μπορεί να ξανακάνει λάθη, αλλά θα γνωρίζει πώς να τα διαχειριστεί, για να γεμίζει αενάως το σακούλι της ωριμότητας με γνώση.

Γράφουν η Γεωργία Λαμπάρα Τριανταφύλλου και ο Φραντζέσκος Καρπάθιος

Πόσα αποχωρίζεσαι τη χρονιά που φεύγει; Δικά σου, άλλων που νόμιζες δικά σου, άλλους που πάλι νόμιζες δικούς σου. Πόσα σου μένουν ίδια; Μη βιαστείς να απαντήσεις στο πρώτο πρόσωπο μ’ ένα στεγνό «εγώ». Δεν είσαι ίδιος. Όσο προσπαθείς να πείσεις τον εαυτό σου ότι «αυτός είσαι πια και δε θα αλλάξεις για κανέναν», απλά θα τρέφεσαι με μια ξεροκέφαλη αυταπάτη.

Καθετί που έζησες τη χρονιά που πέρασε σε άλλαξε. Διαμόρφωσε τις αντοχές σου, τα όρια σου, τον τρόπο που βλέπεις καταστάσεις, ανθρώπους, εσένα τον ίδιο. Σου αποκάλυψε, με το χειρότερο τρόπο, πτυχές του εαυτού σου που δεν έβλεπες. Αδυναμίες, ανασφάλειες, πάθη και λάθη. Δυστυχώς, αυτά μόνο με το δύσκολο δρόμο μπορούν να διδαχθούν στη ζωή. Γιατί υπάρχει η ριμάδα η καρδιά που αντιστέκεται, δικαιολογεί, ωραιοποιεί, εθελοτυφλεί.

Δεν είσαι, λοιπόν, ο ίδιος άνθρωπος. Άλλαξες. Ο χρόνος που έρχεται, τη μόνη υπόσχεση που μπορεί να σου δώσει, είναι ότι θα αλλάξεις κι άλλο κι ας λένε ότι «οι άνθρωποι δεν αλλάζουν». Τίποτα δε μένει στάσιμο σ’ αυτή τη ζωή. Απλώς, άλλοι μαθαίνουν γρήγορα, άλλοι πιο αργά, άλλοι υποφέρουν περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Όμως όλα αλλάζουν. Όπως ο βράχος από το αλμυρό άγγιγμα της θάλασσας. Άλλοτε βίαιο κι άλλοτε απαλό.

Οι μεγάλες αλλαγές φαίνονται και είναι συνήθως βίαιες, είτε είναι χαρούμενες, είτε θλιβερές. Μη γελιέσαι. Κρύβει κι η χαρά βία μέσα της. Σε σηκώνει ψηλά μην υπολογίζοντας την προσγείωση που θα χρειαστείς για να επανέλθεις στα φυσιολογικά για την καρδιά επίπεδα. Το πώς θα το διαχειριστείς είναι άλλη κουβέντα.

Οι μικρές αλλαγές είναι λιθαράκια στην αυτογνωσία σου. Είτε θα τη χτίσουν, είτε θα τη σκεπάσουν. Έγκειται από εκεί και πέρα στη συνείδηση σου, αν θα παραδεχτείς και αποδεχτείς τις αλλαγές ή θα συνεχίσεις να ματαιοπονείς.

Φεύγει η χρονιά, μαζί και η μαγική δύναμη των αλλαγών που έφερε. Ένα τέλος σφραγίζει σε λίγο την πόρτα και μια αρχή αχνοφαίνεται στον ορίζοντα. Κάθε χρονιά που τελειώνει είναι κι ένας θάνατος και κάθε χρονιά που αρχίζει είναι και μια γέννηση.

Αν όμως το καλοσκεφτείς, στην ουσία, δεν υπάρχει χρονιά. Μια Δευτέρα, μια Τρίτη, μια Τετάρτη θα ξημερώσει πάλι αύριο. Γιατί τόσος θόρυβος λοιπόν; Γιατί ο άνθρωπος έχει ανάγκη να βιώνει το τέλος για να εξοικειωθεί με το θάνατο και τη γέννηση για να αντιληφθεί την αξία της ζωής.

Ένα άρθρο τελειώνει, πολλά ερωτήματα γεννιούνται…

Έμαθα να δίνομαι και σκορπίστηκα.
Έμαθα να σωπαίνω και φιμώθηκα.
Έμαθα ν' αφήνομαι και μ' εκμεταλλεύτηκαν.
Έμαθα να κλείνομαι κι έμεινα μόνη.
Έμαθα να κρίνω και κρίθηκα.

Όμως άλλαξα.

Έμαθα να δίνω κι έλαβα.
Έμαθα να μιλάω κι ακούστηκα.
Έμαθα να εμπιστεύομαι κι εκτιμήθηκα.
Έμαθα ν' ανοίγομαι και βρήκα φίλους.
Έμαθα ν' αγαπώ κι αγαπήθηκα.

Μην αφήνεσαι έρμαιο της σιωπής και της μοναξιάς.
Μόνο πόνο θα γευτείς, απ' αυτόν που μυρίζονται τα άγρια θηρία και ορμάνε.

Εμπιστεύσου τον εαυτό σου, μίλα και δώσε χωρίς να δίνεσαι.
Η αγάπη σου θα έλξει ανθρώπους που θα την αναγνωρίσουν
και θα τη δεχτούν γιατί την κρύβουν και οι ίδιοι μέσα τους,
ψάχνοντας ανθρώπους να τη διαθέσουν.

Μείνε μακριά από τα θηρία και βρες ανθρώπους.

Πρώτα από όλα μέσα σου.

Η τόλμη είναι αρετή των συνετών ανθρώπων. Δεν είναι παρόρμηση. Είναι δύναμη που συνεπάγεται την επιλογή του να αναλάβεις την ευθύνη των πράξεών σου.

Όταν τολμάς, δεν οδεύεις προς το λάθος, ούτε αυτό που θεωρείς εσύ σωστό. Οδεύεις προς αυτό που νιώθεις. Κι αυτό πάντα έχει κάτι θετικό να φέρει. Γιατί στην ουσία, δεν είμαστε τα λάθη μας, αλλά το πώς επιλέγουμε να τα διαχειριστούμε. Κι όταν τολμάς, ακόμα κι αν δεν επιτυχείς το στόχο, σημασία έχει να γνωρίζεις πώς να διαχειριστείς την ήττα σου. Αυτή η γνώση διώχνει κάθε φόβο ή δισταγμό. Πως ό,τι κι αν έρθει θα το αντιμετωπίσεις.

Αυτή είναι η δύναμη των τολμηρών ανθρώπων. Να γνωρίζουν πως πέφτοντας και στον γκρεμό ακόμη, εκείνοι θα σταθούν όρθιοι. Κι η τόλμη πάντα ανταμείβεται. Ακόμα κι αν ένα κομμάτι της φέρει καταστροφή, το αποτέλεσμα θα είναι ελευθερία.

Ελεύθερος είναι ο άνθρωπος που ξέρει τι θέλει και το διεκδικεί, χωρίς να χάνει το σεβασμό και την ανθρωπιά του. Κάνει το ταξίδι του και κάπου εκεί στο τέλος, κοντά στον προορισμό του, βρίσκει τον θησαυρό που χρόνια έψαχνε. Κι αυτός δεν είναι άλλος από μια καθαρή εικόνα στον καθρέφτη της ψυχής του.