Μια αρετή που αναμφίβολα αξίζει να καλλιεργήσει ο άνθρωπος είναι η συγχώρεση του εαυτού. Αναφέρεται ως αρετή, διότι η αναγνώριση, η κατανόηση και, εν τέλει, η αποδοχή ενός λάθους που έχουμε κάνει είναι ένα από τα πιο δύσκολα σκαλοπάτια που μπορούμε να χτίσουμε προς την αυτογνωσία.

Πολλές φορές, δε φτάνει απλά να παραδεχθούμε πως κάναμε κάτι λάθος, πως πληγώσαμε κάποιον ή ακόμα χειρότερα πως τον βλάψαμε. Η κατανόηση της αιτίας που μας έφτασε ως την επίμαχη πράξη είναι πολύ πιο σημαντική, διότι μας βοηθά να υπολογίσουμε τις ευθύνες μας και να ζυγίσουμε ορθά τις συνέπειες τους.

Η παράθεση δικαιολογιών που απλά θα ελαφρύνουν τη θέση μας, σαν να προσπαθούσαμε να καλοπιάσουμε τον δικαστή που θα βγάλει την ετυμηγορία, προφανώς και δεν επαρκεί. Ο πραγματικός κριτής είναι στην ουσία η συνείδηση μας, την οποία δεν μπορούμε να ξεγελάσουμε, όσο κι αν πασχίσουμε να ισχυροποιήσουμε τη θέση μας. Η συνείδηση «δεν παίρνει» από λογικοφανή επιχειρήματα, παρά μόνο από καθαρό αίσθημα και πράξεις μετάνοιας.

Το δυσκολότερο και τελευταίο βήμα μετά την αναγνώριση, κατανόηση και αποδοχή είναι η συγχώρεση. Εμπεριέχει την προθυμία να βάλουμε μέσα μας το λάθος καθαρό από συναισθηματικά φορτία και εγωιστικές αποχρώσεις και να το εναποθέσουμε στην καρδιά μας ως μάθημα. Ως παράδειγμα προς μελλοντική αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων. Αυτό είναι και το νόημα της μετάνοιας.

Τα λάθη των άλλων είναι πάντα πιο ευδιάκριτα στα μάτια μας και είμαστε συνεχώς έτοιμοι να τα βάλουμε στο στόχαστρο και να τα κρίνουμε με μεγαλύτερο ζήλο από ότι τα δικά μας. «Η καμήλα δεν βλέπει την καμπούρα της» λέει η παροιμία και αναφέρεται σε αυτό ακριβώς.

Στην πραγματικότητα, τα λάθη που διακρίνουμε πιο άμεσα στους άλλους είναι εκείνα που δεν μπορούμε να δούμε και να αποδεχθούμε ότι κάνουμε εμείς οι ίδιοι. Γι’ αυτό και μας ενοχλούν. Είναι ζιζάνια που προβάλλονται στις πράξεις των άλλων, ενώ έχουν τη ρίζα τους μέσα μας.

Ας δούμε, λοιπόν, και την άλλη πλευρά. Έρχεται η στιγμή που ένας άνθρωπος που αγαπάμε κάνει ένα «ασυγχώρητο» σφάλμα από εκείνα που θεωρούμε ανεπανόρθωτα. Πρώτη αντίδραση σαφώς η άρνηση, η οποία δίνει τη σκυτάλη στον εγωισμό, που ως συνήγορός μας σπεύδει να διεκδικήσει το δίκιο μας.

Το θύμα μετατρέπεται σε θύτη που αρχίζει να πληγώνει αδιακρίτως και ο θύτης γίνεται το θύμα που δέχεται τα πυρά. Ένας φαύλος κύκλος φαινομενικής εξιλέωσης ξεκινά, ενώ στην ουσία αυτό που επιτυγχάνεται είναι η καταρράκωση και των δυο και ο θρίαμβος του εγωισμού. Η συνέχεια εξαρτάται πάντα από τις διαθέσεις του παθόντος και τις πράξεις του σφάλλοντος.

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, πως ο άνθρωπος, που μέχρι πριν το ασυγχώρητο, αγαπούσαμε, μετανοεί αληθινά και επιθυμεί να επανορθώσει. Η ερώτηση που προκύπτει είναι κατά πόσον θα αφήσουμε τις αμφιβολίες να πνίξουν την αγάπη που μέχρι τότε ορκιζόμασταν πως νιώθουμε ή θα στηριχθούμε στη δύναμή της για να δώσουμε στον άνθρωπό μας μια ευκαιρία να σταθεί ξανά στα πόδια του. Ας μην ξεχνάμε ότι για να φτάσει ένας άνθρωπος στη μετάνοια, έχει περάσει από τον πόνο του να κατηγορήσει ο ίδιος πρώτος τον εαυτό του για το λάθος του.

Είτε πρόκειται για τον εαυτό μας είτε για κάποιον άλλον, η διαδικασία είναι η ίδια. Είτε είμαστε άνθρωποι που συγχωρούν εύκολα, είτε δυσκολεύονται να εμπιστευτούν για να συγχωρήσουν, όλα ξεκινούν από το πώς φερόμαστε στον εαυτό μας.

Αν είμαστε ενοχικοί, συγχωρούμε αναλαμβάνοντας το φταίξιμο. Αν είμαστε αυστηροί, απαιτούμε το αλάθητο. Ως αδιάφοροι, αγνοούμε τα σφάλματα μας και τις συνέπειές τους στους άλλους μέχρι να μας θίξουν και ως ελαστικοί, ρισκάρουμε με καταστροφικές συνέπειες για τα στοιχεία της ζωής μας που αξίζουν.

Αν, όμως, αντιμετωπίζουμε τα λάθη μας με αγάπη και κατανόηση, μπορούμε να συγχωρήσουμε οποιονδήποτε έσφαλε και μετανόησε.

Δε φτάνει, λοιπόν, η πρόθεση μετάνοιας ή η έμπρακτη απόδειξη αυτής για να διασωθεί μια ανθρώπινη σχέση. Είτε είναι ερωτική, είτε συγγενική, είτε φιλική. Ποτέ δεν εξαρτάται από τον έναν. Χρειάζεται να είναι και ο άλλος εξίσου πρόθυμος να συγχωρέσει και να βάλει την πίστη του στον άνθρωπο που γνωρίζει πάνω από φόβους και αμφιβολίες. Να εκτιμήσει τον αγώνα του άλλου να μην απορροφηθεί από το σφάλμα του και τη θέλησή του να διασώσει αυτό που θεωρεί πολυτιμότερο, ακόμα κι αν πάνω στο λάθος του το υποτίμησε.

Ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην αυτογνωσία και τη συγχώρεση εαυτού και άλλων είναι αυτός της ειλικρίνειας. Μόνο η ειλικρινής αντιμετώπιση μπορεί να καθαρίσει το φορτίο ενός λάθους και να του προετοιμάσει την οδό προς την επανόρθωση. Ο πόνος που περιλαμβάνει ίσως μοιάζει αφόρητος, αλλά αξίζει τον κόπο, όπως κάθε τι που γεννιέται αξίζει τον μόχθο της γέννας του.

Αν μ' αγαπάς...
Σε μια υπόθεση ακουμπώ δειλά την ελπίδα μου.
Αν...
Από δυο γράμματα εξαρτάται η αγάπη σου.
Να με προσέχεις.
Μια επιθυμία της ψυχής μου.
Να...
Σε δυο γράμματα κλείνω την καρδιά μου και στη δωρίζω.
Δεν είναι απαίτηση.
Όταν αγαπά πραγματικά η καρδιά, δε ζητά για να πάρει.
Μονάχα συμβουλή είναι.
Αν μ' αγαπάς, να με προσέχεις.

Και τι κατάλαβες που έβαλες λέξεις σε αυτά που δεν εκφράζονται;
Τα έζησες ή χάθηκες στην προσπάθεια να βρεις τις κατάλληλες;
Έζησες τη μαγεία του λόγου, λες.
Εκείνη που σου ανοίγει το δρόμο προς το βαθύ, το ουσιώδες,
το ανείπωτο μέσα από μια κλειδαρότρυπα της καρδιάς.
Την άγγιξες κι ηλεκτρίστηκες ηδονισμένος.
Μα λίγο κρατά η ηδονή σου.
"Καλύτερα ο λόγος παρά ο άνθρωπος", λες.
"Ο πρώτος εξαγνίζει, ο δεύτερος πληγώνει".
"Ποιος ζει;" θα σε ρωτήσω.
"Εκείνος που βρίσκει καταφύγιο και επιζεί πνιγμένος στο μαύρο πέπλο της ελπίδας
ή εκείνος που ορθώνεται μπρος στη θάλασσα,
γεύεται την αλμύρα της ως τα μύχια της ψυχής του
και γυρνά στη βάση του μισοθανής μα ευεργετημένος;".
Η επαφή.
Με τον κόσμο, τους γύρω σου, το μέσα σου.
Αυτή είναι η θάλασσα της ζωής.
Κι ο λόγος, ένα χρυσόκτιστο κουπί στο χέρι σου.
Σε τι χρησιμεύει ένα κουπί, αν όχι σε ταξίδι;
Διακοσμητικό θα μείνει να εξυμνεί το ιδανικό
όσων δεν τόλμησες να ζήσεις.

Ένα κι ένα, κάποιες φορές, κάνουν πολύ περισσότερα από δυο.
Ένα σύμπαν ολόκληρο από δυο κόσμους άρρηκτα δεμένους.
Χιλιάδες όνειρα σαν άστρα του ουρανού τους.
Μια ψυχή χωρισμένη σε δυο καρδιές χρυσασφάλιστες.
Αμέτρητα χαμόγελα αβίαστης ομορφιάς.
Εκατομμύρια λέξεις στολισμένες τα "σ'αγαπώ" τους.
Δυο κορμιά παραδομένα στην ηδονή
και δυο ζευγάρια χέρια να σφιχταγκαλιάζουν τον έρωτα.

Ο τρόπος που σκληραίνεις την καρδιά σου μετά από κάθε χωρισμό, χτίζει το τείχος των αμυνών που θα πρέπει να σπάσει όποιος θελήσει να την αγαπήσει. Όμως, δεν είναι δοκιμασία για τον άλλον,
όπως μπορεί να νομίζεις. Βάρος για σένα είναι να κουβαλάς πέτρες μέσα σου και να πιστεύεις πως αυτές θα αποδείξουν την αξία του ανθρώπου που έχεις απέναντι σου. Γιατί όσο καλός εργάτης κι αν είναι, αν δε δώσεις εσύ την άδεια, η καρδιά σου θα παραμείνει ένα παραμελημένο λατομείο.

Τι είναι λοιπόν καλύτερο; Να γιατρεύεις πληγές που στο τέλος θα σε ενδυναμώσουν και θα σε διδάξουν τι αξίζεις ή να ποτίζεις άγονες πέτρες και να κρύβεσαι στον φόβο ;

Να μεγαλώνεις σαν το παλιό κρασί.
Να κρατάς το απόσταγμα των ζυμώσεων
που σε έκαναν αυτό που είσαι.
Η υπομονή πάντα ανταμείβεται,
αν στη διάρκειά της εξελίσσεσαι.

Το άρωμα σου να αναδύει τη δύναμη
και την προσωπικότητά σου.
Το χρώμα σου να προκαλεί τον σεβασμό
όσων γνωρίζουν να εκτιμήσουν το βαθύ του,
επειδή κατανοούν πόσο σκοτάδι δέχτηκες για να το αποκτήσεις.

Η γεύση σου να γίνεται φιλί γλυκό κι αξέχαστο
γι’ αυτόν που είχε την υπομονή να στέκει πλάι σου
και να σε βλέπει να ωριμάζεις.

Γίνε κρασί και βάλε πνεύμα στον οίνο σου
για να γλεντούν όσοι σε αγαπούν
κι όσοι χαμογελούν με την καρδιά τους σαν σε βλέπουν.
Δώσε κέφι και σύρε το χορό της ζωής
μακριά από την απογοήτευση και τη μιζέρια.

Γίνε κρασί και να μεθάς
όσους σε πολιορκούν μ’ ανειλικρίνεια,
μήπως και μες στη ζάλη τους
σταθούν αντίκρυ στη συνείδησή τους.

Έλα, λοιπόν, να μιλήσουμε για αγάπη αληθινή.
Δεν είναι παραμύθι να ψάχνεις το ιδανικά τέλειο
που έχεις φανταστεί στα όνειρά σου.
Βράχος είναι που τον δέρνει η θάλασσα της σκληρής αλήθειας,
ώσπου να γίνει διαμάντι.

Αντέχεις την ανελέητη τριβή της αλμύρας πάνω στις πληγές σου,
καθώς αυτές επουλώνονται;
Θέλει κότσια η αγάπη, γερό στομάχι,
μα πάνω από όλα ακλόνητη καρδιά.
Δεν είναι μια αιθέρια ύπαρξη.
Είναι ένα σώμα καμωμένο από πολλές μικρές ατέλειες
που κουμπώνουν τέλεια στα δικά σου ψεγάδια.
Μια ψυχή γεμάτη πόνους, ανησυχίες κι ανασφάλειες
που σβήνει το δάκρυ της αδυναμίας της στη δική σου δύναμη.
Ένα μυαλό που όσο κι αν παρασύρεται από αυστηρούς ορθολογισμούς
που του υπαγορεύουν πως θα μπορούσε να βρει κάτι καλύτερο,
βρίσκει εν τέλει καταφύγιο στην καρδιά που πρωτογέννησε τον έρωτα στα μάτια.

Ποιός μπορεί να κρίνει το καλύτερο χωρίς συναίσθημα;
Ποιός μπορεί στ' αλήθεια να δέσει σ' ένα μάτσο όλα τα λάθη
και να τα προβάλλει σαν μπουκέτο από αγκάθια
μπροστά σε μια καρδιά που δεν έχει ξεχάσει τι και γιατί ερωτεύτηκε;

Θα σου πω κι ένα μυστικό.
Δε σκοτώνεται η αληθινή αγάπη.
Εσύ επιλέγεις να απομακρυνθείς από αυτήν.
Μα σαν με αόρατο ομφάλιο λώρο σε κρατά δεμένο μια ζωή.
Μια ζωή που ποτέ δε θα είναι ξανά ίδια,
μετά τη γέννηση σου από τη μήτρα της.

Μην πιστεύεις, λοιπόν, στην ιδανική όψη του έρωτα.
Αυτός πλανά για να σε διδάξει πως το εφήμερο δεν έχει σημασία
στο τέλος εκείνης της μοναδικής νύχτας.
Το ξημέρωμα μετρά.
Εκείνο που θα φέρει τη μέρα που θα νιώσεις ότι ζεις,
επειδή ένας άνθρωπος μετρά για σένα όσο εσύ γι' αυτόν.
Ένας άνθρωπος που θα δει σ' εσένα ακόμα κι αυτό
που εσύ αδυνατείς να αντικρίσεις στον καθρέφτη,
μα κάθε κύτταρό σου το εκπέμπει σαν βρίσκεσαι κοντά του.
Που θα επιτρέψει να συμβεί το αδύνατο.
Να γίνει ο χρόνος σύμμαχος του έρωτα κι όχι αντίπαλός του.
Αυτό είναι αληθινή αγάπη.

Κάθε φορά που η μπαλάντζα θα γέρνει
στη φθορά, την κούραση και την ανία,
μια λέξη κλειδί ν' ανοίγει ξανά την καρδιά
για να πλημμυρίσει με αναμνήσεις.
Μνήμες που θα ζωγραφίζουν με τα ολοζώντανα χρώματα του δειλινού
την απάντηση στο αιώνιο "γιατί".
Γιατί ήρθες, γιατί έμεινες, γιατί συνεχίζεις, γιατί αγαπάς.

Μαζί με τον ήλιο, θα γέρνεις κι εσύ στην αγκαλιά
που θα απαλύνει στοργικά τις πληγές σου
και θα κάνει τους φόβους σου να μοιάζουν
με παιχνιδίσματα σκιών μετά το ηλιοβασίλεμα.

Ύστερα, κάπου εκεί πριν τα μεσάνυχτα,
όταν η οικειότητα θα ανασαίνει μέσα από το ένα σώμα για χάρη του άλλου,
δε θα έχουν σημασία πια τα λάθη, οι αμφιβολίες κι οι τσακωμοί.
Μονάχα η επιλογή να γνωρίζεις πως η αληθινή αγάπη υπάρχει,
όσο υπάρχουν άνθρωποι που παλεύουν γι' αυτήν.
Πρόθυμα, αβίαστα, αμοιβαία και ανιδιοτελώς.

Δώσε σ' έναν άνθρωπο ένα διαμάντι, ένα λευκό περιστέρι και μια καρδιά.
Δες τι θα κάνει μ' αυτά και θα γνωρίσεις για τι είναι ικανός.
Αν σου επιστρέψει το διαμάντι,
ελευθερώσει το περιστέρι
και σεβαστεί την καρδιά,
εμπιστεύσου τον.
Αν θαυμάσει το διαμάντι,
κρατήσει το περιστέρι σε κλουβί
και ερωτευτεί την καρδιά,
πρόσεχέ τον.
Αν σου κλέψει το διαμάντι,
χτυπήσει το περιστέρι
και πληγώσει την καρδιά,
απομακρύνσου.
Μα αν αγγίξει το διαμάντι στα ταλαιπωρημένα χέρια σου,
χαϊδέψει στοργικά το περιστέρι στο νου σου
κι αγκαλιάσει τις πληγές της καρδιάς σου, αγάπησέ τον.

Να προτιμάς να σ'αγαπά με την αγκαλιά, το φιλί, το χάδι, το χαμόγελο.
Αυτή είναι η γλώσσα της καρδιάς που μιλά την αλήθεια.
Τα λόγια είναι επισκέπτες των στιγμών.
Πάνε κι έρχονται.
Αυτά που νιώθεις χτίζουν το "για πάντα".
Εκείνο το "για πάντα" που γεμίζει με ευτυχία τις μέρες σου.
Όχι επειδή θα διαρκέσει,
μα επειδή ταξιδεύει μέσα στον χρόνο τους συνεπιβάτες που το επέλεξαν.
Κι αυτό…είναι το ομορφότερο ταξίδι.
Μια βάρκα το "για πάντα" κι εμείς οι ευτυχισμένοι ναυαγοί μες στο σκαρί της.

Είναι στιγμές που το μέσα σου κατακλύζεται από λέξεις, σκέψεις και εικόνες.
Όμως τριγύρω δεν ακούγεται τίποτα.
Μια σιωπή άλλοτε φάλτσα, άλλοτε μελωδική.
Μοναδική, μα όχι μοναχική.
Αυτές τις φλύαρες σιωπές να βρεις κάποιον να μοιράζεσαι.
Πλάι πλάι, χωρίς το μαχαίρι της αμηχανίας να τεμαχίζει την καρδιά.
Μονάχα μ' αυτήν την ησυχία που έρχεται κι αγκαλιάζει στοργικά αυτούς που τη μοιράζονται.
Είναι εκείνες οι φορές που η έλλειψη λόγου δένει τους ανθρώπους, αντί να τους χωρίζει.
Όποιος ακούει τη φλυαρία της σιωπής, ξέρει να μετρά τα λόγια του.
Και να ξέρεις, μετά από τέτοιες σιωπές, γίνονται οι καλύτεροι διάλογοι.