Τύχη και μοίρα. Δύο έννοιες συχνά και για πολλούς αντικρουόμενες. Όσοι πιστεύουν στη μία συνήθως υποτιμούν την άλλη. Ας δούμε όμως, μήπως υπάρχει και μια τρίτη εκδοχή. Εκείνη που θεωρεί πως τύχη είναι η μοίρα που δεν μπορεί να αντιληφθεί ο άνθρωπος. Υπό αυτό το πρίσμα, θα εξετάσουμε την περίπτωση που τα φαινομενικά αντίθετα καταλήγουν να φέρονται ως ταυτόσημα.

Ο νόμος των πιθανοτήτων, όπως είναι γνωστό, εξετάζει τα ενδεχόμενα που μπορεί να συμβούν σε μια δεδομένη κατάσταση, ενώ η επιστήμη της στατιστικής μελετά την εφαρμογή του νόμου στην πράξη μετά από επανάληψη των γεγονότων.

Στην καθημερινότητα, θα λέγαμε πως οι άνθρωποι που πιστεύουν στις συμπτώσεις και στην τυχαιότητα κάποιων γεγονότων στη ζωή τους, επιλέγουν να τα αντιλαμβάνονται ως ενδεχόμενα που ήταν πιθανά και τελικά συνέβησαν. Εστιάζουν στο πώς θα τα διαχειριστούν, χωρίς να ψάχνουν να απαντήσουν στο γιατί έγινε κάτι με αυτόν τον τρόπο κι όχι με τον άλλον. Γι' αυτούς, απλά έτυχε.

Από την άλλη, οι "μοιρολάτρες", όπως συχνά χαρακτηρίζονται εκείνοι που πιστεύουν και μάλιστα αφήνονται στη μοίρα τους, έχουν εκ προοιμίου απαντήσει στην ερώτηση με το "αυτή είναι η μοίρα μου" ή "έτσι τα έφερε η μοίρα". Εξ' ου και ο χαρακτηρισμός "κακομοίρης" για κάποιον ο οποίος έχει δεχτεί "πολλά χτυπήματα της μοίρας". Η ιδέα διαφυγής από τα δίχτυα της είναι σχεδόν αδιανόητη, υποτιμώντας με αυτόν τον τρόπο την κατά τα άλλα πολύτιμη ελεύθερη βούληση του ανθρώπου.

Στη ζωή όμως, όπως και στη φύση, υπάρχει κι ένας όρος ο οποίος αποτελεί τη χρυσή τομή όλων των αντιθέσεων. Η ισοδυναμία. Όσες "κακοτυχίες" κι αν περάσει ένας άνθρωπος, θα έρθει η στιγμή που "η μοίρα θα του χαμογελάσει" και "θα γυρίσει ο τροχός της τύχης του". Κατ' αντιστοιχία, όποιος έχει ζήσει μια άνετη ζωή, θα έρθει η στιγμή να γευτεί μεγάλες δοκιμασίες.

Η ισοδυναμία εμπεριέχει την έννοια της ισορροπίας και του μέτρου. Εκείνο το μέτρο που καλό θα ήταν να διέπει και τα πιστεύω, αλλά και τη γενικότερη θεώρησή μας για τον κόσμο γύρω μας.

Με αυτήν την οπτική, φτάνουμε στην τρίτη εκδοχή που αποτελεί και την εξισορρόπηση των δυο θεωρήσεων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Επιστρέφοντας στον νόμο των πιθανοτήτων και τη στατιστική, θα διαπιστώσουμε πως η έννοια της τυχαιότητας αφορά τη διαδικασία με την οποία φτάνουμε στο συμβάν και όχι το ίδιο το αποτέλεσμα.

Είναι η αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την πεπερασμένη ικανότητα του ανθρώπου να φτάσει σε κάποιο επίπεδο γνώσης του κόσμου, που τον οδηγεί στο να καταλήξει και εν τέλει να πιστέψει στην ύπαρξη της τύχης. Πολύ απλά διότι δεν μπορεί να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από τον μηχανισμό, αλλά και την αιτία των συμπτώσεων και των τυχαίων συμβάντων.

Το μόνο στοιχείο κατανόησης που έχει στα χέρια του είναι η γνώση πως οι συνθήκες που επικρατούν τη στιγμή που συμβαίνει κάτι επηρεάζουν κατά πολύ την έκβασή του. Εκεί αποδίδεται πολλές φορές και το κακό ή καλό "timing", ελληνιστί συγχρονισμός.

Ο τρόπος που οι συνθήκες επεμβαίνουν στο αποτέλεσμα ενός γεγονότος είναι μέσω της επιρροής που ασκούν στον ίδιο τον άνθρωπο, ως προς τις επιλογές και τις πράξεις του. Διαφορετικές επιλογές οδηγούν σε διαφορετικές καταλήξεις και ανάλογες πράξεις έλκουν τις αντίστοιχες συνέπειες.

Η διαχείριση, λοιπόν, των εκάστοτε συνθηκών από τον άνθρωπο είναι το δικό του μερίδιο στο παιχνίδι της μοίρας και συχνά βαφτίζεται τύχη. Συν Αθηνά και χείρα κίνει, με τις κλίσεις μας να ενεργοποιούν τους αντίστοιχους νόμους του σύμπαντος κόσμου.

Με απλά λόγια, εμείς καθορίζουμε το τι η μοίρα θα φέρει στο δρόμο μας. Ό,τι δεν αντιλαμβανόμαστε το βαφτίζουμε τυχαίο, ενώ στην πραγματικότητα είμαστε εμείς που το έχουμε ζητήσει μέσα απ' τις αποφάσεις μας. Όταν δε, η δική μας μοίρα εμπλέκεται αναπόφευκτα με εκείνη των γύρω μας, ένα μυστηριώδες γαϊτανάκι συμπτώσεων εμφανίζεται, κάνοντας τα πάντα να μοιάζουν ακόμα πιο ανεξήγητα.

Εν κατακλείδι, θα λέγαμε πως η μοίρα είναι ένας άριστα προγραμματισμένος υπολογιστής που εκτελεί τις εντολές που εσύ του δίνεις. Η δε τύχη, μια γλώσσα προγραμματισμού που μιλά άλλοτε το μυαλό, άλλοτε η καρδιά κι άλλοτε η ψυχή. Οι δυο μαζί σχηματίζουν ένα οργανωμένο χάος ακολουθιών και αλγορίθμων που δε θα μπορέσουμε ποτέ να καταλάβουμε, αφού ούτως ή άλλως το νόημα είναι να το ζήσουμε.

Αθάνατη η όψη της ανέλπιδης προσπάθειάς μου.
Σαν στοιχειό ματωμένο από αιώνες,
να κοιτά ο θάνατος τη δειλία μου,
μ' ένα μειδίαμα ψυχρό, ανατριχιαστικό.
Η απομάκρυνσή του απορροφήθηκε
από τον ήχο των βημάτων του στο δρόμο της επιστροφής.
Η απειλή που η ίδια έστρεψα στον εαυτό μου
σαν εκδίκηση, λες, για τη γέννηση μου,
σαν ένα ύστατο χαίρε της ζωής,
απεφάνθη πως είχα μια ασάλευτη δύναμη θαμμένη μέσα μου.
Πίσω από παραθυρόφυλλα σφαλισμένα,
καρτερούσε, φοβισμένη, για να κάνει αισθητή την παρουσία της.
Ποια η αξία της δύναμης αν δεν δοκιμαστεί στα Τάρταρα;
Έλλειψη κι απώλεια.
Δυο δαίμονες που σφυροκοπούν ανελέητα την ανθρώπινη ύπαρξη.
Η πηγή των πιο αδιόρατων σφαλμάτων.
Ανεπιθύμητοι επισκέπτες μπήκαν και ρίζωσαν, ρήμαξαν, μαράζωσαν.
Η απώλεια να παρασέρνει την έλλειψη
κι αυτή να κατοικεί μέσα της,
σαν παράσιτο που κατατρώγει τις ανθρώπινες καρδιακές σάρκες.
Ύστερα, έφεραν καλεσμένο
ν' απομυζήσει τα απομεινάρια όποιας πρώιμης ευτυχίας.
Ο άρχοντας πόνος, ο ευεργέτης της δύναμης.
Η αποσύνθεση προηγείται της δημιουργίας
σαν μια καταδικασμένη προϋπόθεση της εξέλιξης.
Μετά το πέρας της κρίσιμης στιγμής,
χρυσοκίτρινες καμπάνες σήμαναν
το εγερτήριο λίκνισμα των ανθισμένων κόπων.
Το άκουσμα τους, η άμυνα στην απειλή.
Τρεμάμενο το χέρι του εγκλήματος
παραδόθηκε σ' έναν χορό σαγηνευτικό,
γνωστό ως "το φινάλε της συνείδησης".
Με κόπο άφησε το μαχαίρι να χτυπήσει με κρότο στο πάτωμα.
Η ταραχή του θορύβου ανατάραξε το λιμνάζον αίμα της καρδιάς.
Ο ακροβάτης της ζωής και του θανάτου επέστρεψε στη βάση του.
Κοίταξε το θεόρατο ύψος που τον χώριζε από το χάος
κάτω από τα πόδια του κι αναρίγησε.
Σήκωσε το κεφάλι ψηλά,
αντίκρισε το θεόρατο ύψος της αδιανόητης δύναμής του και σώπασε.
Αναγνωρίσιμη ως ατολμία η αδυναμία να αφαιρέσει μια ζωή.
Ή τόλμη;
Αναξιοποίητο απόθεμα αγάπης, το πόρισμα της δίκης.
Η πληγή κι η σωτηρία σε μία απόφαση.

Δύο από τις διαστάσεις στις οποίες χωρίζονται τα πεδία της ζωής είναι, αναμφίβολα, η πραγματικότητα και η φαντασία. Ως πραγματικότητα θεωρούνται οι καταστάσεις που καλούμαστε καθημερινά ν’ αντιμετωπίσουμε εν σώματι με εργαλεία το μυαλό και το συναίσθημά μας. Ως φαντασία, από την άλλη, ορίζεται το φάσμα στο οποίο το μυαλό μπορεί να δημιουργήσει οτιδήποτε κατά βούληση, ανεξάρτητα από αυτό που βιώνει στην πραγματικότητα.

Η φαντασία, ως χωρόχρονος των εν εγρηγόρσει ονείρων, επιτρέπει ένα διαφορετικό πεδίο πράξεων από την πραγματικότητα. Απενοχοποιημένος από οποιαδήποτε κοινωνικά στερεότυπα, ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί όπου θέλει, οικειοποιούμενος παράλληλα όποια χαρακτηριστικά επιθυμεί για τον εαυτό του και τους γύρω του.

Κατεξοχήν πνευματική ικανότητα, λίγο πιο ανεπτυγμένη στους καλλιτέχνες, η φαντασία είναι και ο οίκος της έμπνευσης. Στεγάζοντας, λοιπόν, όνειρα, φιλοδοξίες και δημιουργικότητα, γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του ανθρώπου, είτε εκείνος αποφασίζει να λειτουργεί ενεργά ως προς αυτήν, είτε ονειροπολεί και δέχεται ως επί το πλείστον παθητικά το αποτέλεσμα της δημιουργικής φαντασίας τρίτων.

Συχνά, η πραγματικότητα παρουσιάζεται ως αντίπαλος της φαντασίας. Αυτό συμβαίνει διότι η δεύτερη τείνει να δημιουργεί μια αίσθηση ελευθερίας, την οποία η πραγματικότητα δεν μπορεί να συναγωνιστεί. Άλλος ένας παράγοντας υπέρ της φαντασίας είναι πως τελεί υπό τον πλήρη έλεγχο της πνευματικής πτυχής του ανθρώπου, ενώ η πραγματικότητα καθορίζεται από παράγοντες τόσο εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς από αυτόν. Γι’ αυτό και η φαντασία, ως πεδίο δράσης, υπερτερεί της πραγματικότητας στην προτίμηση των περισσότερων ανθρώπων.

Τέλος, ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί στον κόσμο της φαντασίας με ένα απλό άλμα σκέψης από όπου κι αν βρίσκεται, χωρίς τη συνοδεία του σώματος του. Δεδομένης αυτής της δυνατότητας, η ονειροπόληση ή η δημιουργική φαντασία, αποτελεί ένα από τα αγαπημένα μέσα απόδρασης από την καθημερινότητα και τις έγνοιες που αυτή συνεπάγεται. Ένας τρόπος να ανακτήσει ο άνθρωπος δυνάμεις και να αισθανθεί ζωντανός κι απελευθερωμένος από περιορισμούς και υποχρεώσεις.

Παρ’ όλ’ αυτά, όσο ποθητή κι αν είναι, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι μπορούμε να ζήσουμε μία ζωή με πληρότητα, επισκεπτόμενοι μόνο τη φαντασία μας. Η πραγματικότητα είναι εκείνη που, εν τέλει, μας διαμορφώνει και εξελίσσει μέσα από την απειλή του απρόβλεπτου και τη δύναμη της εμπειρίας που χτίζει. Όσο ελκυστικός κι αν είναι ένας κόσμος όπου όλα συμβαίνουν κατ’ ευχήν ή, αν μη τι άλλο, ελεγχόμενα, δια του πόνου και μόχθου της πραγματικότητας είναι που φτάνουμε στην πολυπόθητη αυτογνωσία.

Ό,τι κι αν σκαρφίστηκε ποτέ η φαντασία του ανθρώπου, η ζωή πάντα έβρισκε τον τρόπο να αποδεικνύεται ένα βήμα παραπέρα. Όπως είναι γνωστό, «η πραγματικότητα πολλές φορές ξεπερνά τη φαντασία» και γι’ αυτό ουσιαστικά αποτελεί την αστείρευτη πηγή έμπνευσης της. Ακόμα και καλλιτεχνικά, όταν η δημιουργική επινόηση μας διδάσκει την τέχνη της αναπαράστασης, η ζωή μας φέρνει αντιμέτωπους με την γνησιότητα.

Εξάλλου, το αποτέλεσμα της έμπνευσης, είτε αυτό είναι έργο ζωγραφικής, συγγραφικό, θεατρικό, μουσικό ή οποιασδήποτε μορφής τέχνης, χρειάζεται υλοποίηση για να μοιραστεί στο κοινό του και να αφήσει το γνήσιο αποτύπωμά του.

Στην ουσία, λοιπόν, φαντασία δεν νοείται χωρίς πραγματικότητα και η πραγματικότητα γίνεται πολύ πιο εύκολα διαχειρίσιμη μέσω της φαντασίας. Είτε είμαστε ονειροπόλοι, είτε πραγματιστές, οι δυο αυτές διαστάσεις είναι αλληλένδετες και απαραίτητες, σε διαφορετικές για τον καθένα αναλογίες, προκειμένου να έχουμε μια αρμονική συνύπαρξη σώματος και πνεύματος. Διότι αν η πραγματικότητα θέτει τα όρια του ανθρώπου εντός της σάρκας του, η φαντασία διευρύνει τα σύνορα της ψυχής του.

Απόλαυσε τη μέρα σου, όπως το αγαπημένο σου γλυκό.
Άκουσε τη, όπως το αγαπημένο σου τραγούδι.
Κοίταξε τη, στα μάτια του αγαπημένου σου προσώπου.
Μύρισε τη, σαν το αγαπημένο σου λουλούδι.
Άγγιξε τη, σαν το απαλό αεράκι της άνοιξης.
Νιώσε τις στιγμές πριν γίνουν ανάμνηση.
Και πού ξέρεις...
ίσως η πραγματικότητά σου να γίνει όνειρο!

Να διαβάζεις, να μοσχοβολά η καρδιά σου λέξεις.
Να διαβάζεις, να πλημμυρίζουν τα μάτια σου εικόνες
να κολυμπούν τα δάκρυα.
Να διαβάζεις, να γεννιούνται κόσμοι στο μυαλό σου.
Να διαβάζεις, να εξαϋλώνεται μια στιγμή το σώμα σου
να ελευθερώνεται η ψυχή σου.

Σκληρή, πεισματάρα ζωή.
Πάντα το δικό σου θες να γίνεται.
Μ’ αφήνεις να παλεύω και γελάς.
Γιατί ξέρεις πως σε αυτά που κανονίζεις θα γυρίσω
κι ας έχω άλλα σχέδια.
Ακούραστη, με τιμωρείς να χάνω ό,τι αγαπώ
και να λούζομαι ό,τι κοροϊδεύω.
Νόμο το ‘κανες πια.
Μα ποια είμαι εγώ για να σε κρίνω;
Εσύ αυτό που ξέρεις θα κάνεις
κι άσε με εμένα να σπάω καθρέφτες,
μπας και ρίξω κλεφτά
μια ειλικρινή ματιά στο μέσα μου.

Όταν χάνεις μια μάχη, δε σημαίνει ότι έχασες και τον πόλεμο. Ο πόλεμος δεν τελειώνει με ένα λάθος που κάναμε. Ένα λάθος δεν φέρνει την ήττα. Ηττάται οποίος σταματήσει να προχωρά κι όποιος πάψει να μαθαίνει. Η μοιρολατρία ποτέ δεν ήταν απάντηση στα προβλήματα, διότι το να αφεθείς στα χέρια κάποιου άλλου, ακόμα κι αν αυτός είναι η μοίρα σου, μόνο ευθυνοφοβία γεννά.

Κάθε λάθος μας και ένα σκαλοπάτι. Η σκάλα της ζωής δε χτίζεται μόνο από τα σωστά που κάνουμε, μα κι από τις επιλογές που τολμήσαμε μα βγήκαν λανθασμένες. Κι αυτές μας τιμούν περισσότερο, γιατί αυτές δείχνουν το ποιόν του χαρακτήρα μας. Αυτές μας οδηγούν στην αυτογνωσία.

Ένας καλός στρατηγός, όπως και ένας καλός ηγέτης δεν είναι αυτός που δε χάνει μάχες. Είναι αυτός που γνωρίζει πώς να γυρίζει το αποτέλεσμα προς όφελος του στρατεύματος του. Το στράτευμα κάθε ανθρώπου είναι η καρδιά, η ψυχή, το μυαλό, τα αισθήματα και τα συναισθήματα του. Μονίμως σε πόλεμο με την ύλη και τους ανθρώπους γύρω τους για το ποιός θα επικρατήσει.

Έχει αλήθεια σημασία ποιός θα επικρατήσει; Ποιός από όλους μπορεί να μας αποκλείσει το ενδεχόμενο του λάθους; Η απάντηση είναι φυσικά κανείς. Ισορροπία χρειάζεται η ζωή. Ένα συνονθύλευμα αυτών των στοιχείων σε αρμονική συνύπαρξη. Αυτό είναι το ζητούμενο ακόμα κι αν ο άνθρωπος αδυνατεί να το δει.

Κι αν δεν έχει σημασία το ποιός θα νικήσει και αν πάντα έχεις να μάθεις κάτι από αυτό που θα βγει, νικάς τον πόλεμο. Κι ας χάνεις μάχες. Ο πόνος των μαχών σε κάνει πιο δυνατό και πιο ευέλικτο στα νέα δεδομένα.

Ένας διαρκής πόλεμος είναι η ζωή, μόνο γι’ αυτούς που φέρουν τον πόλεμο μέσα τους. Αν μαχόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό, στερώντας μας την ελευθερία των επιλογών μέσα από «πρέπει» και «δε βαριέσαι», δε θα φτάσουμε ποτέ σε αυτό που θέλουμε, πόσο μάλλον σε αυτό που αξίζουμε. Και όλοι αξίζουμε μια νίκη, η οποία δεν είναι άλλη από την πολυπόθητη ευτυχία των στιγμών.

Για να επικρατήσει λοιπόν ειρήνη μέσα μας, στόχος μας είναι μη φοβόμαστε τον πόλεμο. Να μην βλέπουμε πόλεμο. Ο ηγέτης που δε σκιάζεται, έχει ανοιχτά μάτια, γερή καρδιά, και οξύ νου. Τολμά και νικά γιατί έχει νικήσει πρώτα τον Εφιάλτη μέσα του. Έχει νικήσει τον φόβο.

Μάχες χαμένες είναι οι εμπειρίες που αφήνουμε να επαναλαμβάνονται χωρίς να αποκομίζουμε αυτό που έχουν να μας διδάξουν. Μάχες κερδισμένες, αυτές που ακόμα κι αν λαβωθήκαμε, δεν αφήσαμε να κόψουν την πορεία μας προς τη νίκη. Το ζητούμενο; Με αρμονία και ισορροπία, ο πόνος να γίνεται μάθημα και το χαμόγελο τρόπος ζωής.

Είναι κάποιες φάσεις στη ζωή που μοιάζουν με χειμώνα. Το κρύο της μοναξιάς τυλίγει την καρδιά, η κούραση της παγωνιάς στο περιβάλλον βαραίνει την ψυχή, κι ένα πυκνό χιόνι απογοήτευσης καλύπτει κάθε διάθεση και όρεξη να τραβήξεις μπροστά. Όμως το τέλος κάθε χειμώνα φέρνει κάτι καινούριο.

Μόλις αρχίσει να σπάει ο πάγος και να ξεμουδιάζει το κορμί, μόλις η ζεστασιά αρχίσει να σου θυμίζει ξανά το ποιος ήσουν κάτω από αυτό το βαρύ πέπλο του χειμώνα σου, αρχίζεις να στέκεσαι ξανά στα πόδια σου. Τότε είναι που ο έρωτας έρχεται να φέρει την άνοιξη.

Θα είναι ο έρωτας για μια τέχνη, για μια νέα κατάσταση, για έναν άνθρωπο. Θα είναι αυτό το δημιουργικό φτερούγισμα της καρδιάς που θα κάνει τα όνειρα σου να ανθίσουν ξανά. Θα έρθει τότε όχι μόνο γιατί το έχεις ανάγκη για να προχωρήσεις, αλλά και επειδή το έλκεις με τη στάση σου. Γιατί μόλις άρχισες να είσαι καλά με τον εαυτό σου και πάλι.

Ό,τι ζητάμε παίρνουμε σε αυτή τη ζωή. Ίσως όχι με τον τρόπο που το θέλουμε. Ο έρωτας δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το μέσον για να φτάσουμε. Ο έρωτας είναι το ταξίδι. Φέρνει απόλαυση, δημιουργία, τόλμη, ομορφιά. Είναι το κίνητρο να φτάσεις στο καλοκαίρι. Να αποφέρεις καρπούς.

Είναι γλυκός ο έρωτας. Κι όταν τον διοχετεύεις σε κάτι μέσω της δημιουργίας μπορεί να μείνει διαχρονικός. Κι ας είναι στην ουσία εφήμερος. Ο καρπός που σε ώθησε να καλλιεργήσεις, θα σου θυμίζει πάντα τον έρωτα που πότισε το λουλούδι του. Κι εκεί στο καλοκαίρι σου θα ζήσεις τις καλύτερες στιγμές της ζωής σου. Αυτές που θα φτιάξουν τις αναμνήσεις που αξίζει να χαραχτούν μέσα σου, σαν γιατρικό για τις δύσκολες ώρες που θα ξανάρθουν.

Αφού έχεις νιώσει τον έρωτα κι έχεις δοκιμάσει λοιπόν τους καρπούς του, έρχεται η αγάπη. Γιατί ό,τι γεννιέται από έρωτα ντύνεται την αγάπη. Είναι ο μόνος τρόπος να μην πονά. Η αγάπη κάνει υποφερτή τη μελαγχολία του φθινόπωρου που ακολουθεί. Ναι εκεί, μετά τη ζεστασιά του καλοκαιριού, έρχεται το φθινόπωρο να σου υπενθυμίσει ότι τίποτα δεν διαρκεί για πάντα. Μα αν έχεις αγάπη μέσα σου, γνωρίζεις ότι η ουσία δεν είναι στη διάρκεια, αλλά σε αυτό που ένιωσες. Σε αυτό που έβαλες σαν ψυχικό λάφυρο στο σακίδιο της ζωής, για να συνεχίσεις το ταξίδι σου.

Η αγάπη σε προστατεύει από την αστάθεια του φθινόπωρου. Κάνει τη βροχή έμπνευση για το πνεύμα σου και τον αέρα δροσιά για την καρδιά σου από τον καύσωνα του καλοκαιριού. Είναι εκείνη η γαλήνη που νιώθεις όταν είσαι πίσω από ένα παράθυρο και παρακολουθείς τη μανία του φθινόπωρου να ρίξει τα φύλλα των δέντρων με κάθε τρόπο. Όμως εσύ δε φοβάσαι. Εσύ έχεις αγάπη. Και θα αντέξεις. Όχι μόνο επειδή η αγάπη σου δίνει τη δύναμη να παλέψεις, αλλά και επειδή πιστεύεις στην ύπαρξη της. Κι αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη.

Δεν φέρνουν όλοι οι έρωτες το καλοκαίρι. Μήτε γλυτώνεις πάντα την παρακμή του φθινόπωρου μέσα σου. Μα αν διδαχθείς από έναν έρωτα να κρατάς την αγάπη, θα δεις ότι εξαρτάται από σένα. Εσύ προσκαλείς τον έρωτα, εσύ τον ντύνεις με αγάπη. Κι ας πληγωθείς από το αντικείμενο του έρωτα σου. Εσύ ερωτεύτηκες κι εσύ αγάπησες. Τον έρωτα τον μοιράστηκες, γι’ αυτό και πονά. Η αγάπη όμως είναι δική σου. Αν έβγαλες αγάπη από μέσα σου, δεν την έχασες. Είναι ακόμα εκεί.

Η αγάπη δε φθίνει. Δεν χειμωνιάζει. Η αγάπη δεν έχει εποχή. Είναι διαχρονική και τη φέρει η ψυχή από τη γέννηση της. Κι αν ο έρωτας φέρει στις εποχές σου τα πάνω κάτω, μη φοβάσαι. Την αγάπη να έχεις στο νου σου. Την αγάπη για τις εναλλαγές των εποχών. Γιατί χωρίς αυτές δε θα ζούσες.

Άσε τον έρωτα να φέρνει πάντα την άνοιξη για να έρθει καλοκαίρι. Και βγάλε από μέσα σου αγάπη για να αντέξεις το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Αυτή είναι η ομορφιά της ζωής. Να ακροβατείς πάνω στον έρωτα για να ενισχύεις την αγάπη.

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που νιώθεις μια ώθηση. Μια εσωτερική δύναμη είναι εκεί και σε προτρέπει να ξεκινήσεις και να προχωρήσεις. Να μη φοβηθείς. Πρόκειται για μια νέα φάση όπου η ζωή σε καλεί να πράξεις, να δημιουργήσεις, να κοιτάξεις μπροστά και να πετάξεις. Και τότε είναι που αποφασίζεις να ακούσεις αυτή τη φωνή και να ανοίξεις τα φτερά σου. Χωρίς να υπολογίσεις φόβους και δισταγμούς. Παίρνεις το ρίσκο κι αρχίζεις το ταξίδι.

Όμορφα πράγματα αρχίζουν να συμβαίνουν. Βλέπεις όνειρα σου να πραγματοποιούνται, βλέπεις ικανότητες σου να βελτιώνονται. Είσαι αισιόδοξος. Αντιμετωπίζεις νέες προκλήσεις, γνωρίζεις νέα πράγματα, νέοι άνθρωποι μπαίνουν στη ζωή σου στους τομείς που έχεις αφήσει ανοιχτούς. Κάνεις καινούρια λάθη και νιώθεις γνώριμα συναισθήματα αλλά από άλλη οπτική γωνία. Και αφού έχεις αρχίσει να συνηθίζεις τη νέα κατάσταση, μόλις θεωρήσεις ότι βρήκες τη φωλιά που θα ξαποστάσεις τα φτερά σου, η ζωή σου φυλάει ένα μάθημα για το τέλος.

Άλλες φορές το μάθημα είναι μικρό, άλλες μεγάλο. Εξαρτάται πάντα από το πώς θα το βιώσεις. Κάποιες φορές είναι ευδιάκριτο μέσα από εξόφθαλμα γεγονότα που έχουν στόχο να σε ξυπνήσουν απότομα. Άλλες είναι τόσο δύσκολο να καταλάβεις τι θέλει να σου πει η ζωή, σαν να μιλάει λες ξένη γλώσσα. Εκεί χρειάζεται να εξασκήσεις την παρατηρητικότητα σου και να επιστρατεύσεις τη θέληση σου για αυτοβελτίωση. Καλά όλα αυτά. Μα όταν στα μαθήματα αυτά εμπλέκεται η καρδιά, τα πράγματα γίνονται σίγουρα πιο δύσκολα.

Τότε είναι που νιώθεις ότι η ζωή τα έβαλε με τα φτερά που η ίδια σου επέτρεψε να ανοίξεις. Φτάνεις στον παραλογισμό να θεωρείς ότι σε εκδικείται κι ότι εσύ δε φταις σε τίποτα. Μα δυστυχώς φταις. Γιατί όσο καλά κι αν μπορούμε να προγραμματίσουμε τη ζωή με το μυαλό, τόσο ακατόρθωτο είναι να ελέγξουμε την καρδιά σε αυτά που ζούμε. Και τα λάθη από καρδιάς είναι αυτά που πονούν περισσότερο. Αυτά σου τσακίζουν τα φτερά και σε κάνουν σε κάθε πονεμένο χτύπο της καρδιάς σου να νιώθεις ότι θα κοπούν.

Κι εκεί που νομίζεις ότι ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται και είναι μάταιο να προσπαθήσεις ξανά για κάτι καινούριο, εμφανίζεται ένας άνθρωπος από το πουθενά για να σου αποδείξει το αντίθετο. Θα είναι τα λόγια του, θα είναι το παράδειγμα του, θα είναι ο αέρας που εκπέμπει. Θα είναι ο τρόπος μέσα από αυτόν τον άνθρωπο να σου δείξει η ζωή ένα κομμάτι του εαυτού σου. Ένα κομμάτι της δύναμης σου που δεν γνώριζες ότι υπήρχε. Πως και να φταις, δεν πειράζει, προχώρα. Έτσι είναι η ζωή. Αρκεί να πάρεις το μάθημα. Και τα φτερά σου θα αρχίσουν ξανά να κινούνται.

Γιατί τελικά η ζωή δεν έχει σκοπό να σε κάνει να ανοίξεις τα φτερά σου, αλλά να σε μάθει να πετάς. Με όποιο κόστος. Μέσα από καταστάσεις, μέσα από ευκολίες και δυσκολίες, μέσα από σχέσεις ο στόχος είναι ένας. Να μάθεις ποιος είσαι. Να μάθεις ότι τα φτερά σου εσύ τα αποκτάς, εσύ τα ανοίγεις κι εσύ επιλέγεις τον προορισμό του ταξιδιού σου. Όμως είσαι κι εσύ που όταν πληγωθούν, θα τα θεραπεύσεις. Και εκείνη πάντα σου παρέχει το γιατρικό.

Αυτός είναι ο κύκλος της ζωής. Νέοι ορίζοντες, νέες εμπειρίες, νέες πληγές, νέες θεραπείες. Το μάθημα όμως πάντα ίδιας φύσεως. Πώς να γίνεσαι συνεχώς καλύτερος άνθρωπος.

Βάλε στη ζωή σου ανθρώπους που θα αντιλαμβάνονται την αξία σου χωρίς να χρειάζεται να την αποδείξεις. Χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσεις, να επενδύσεις, να αναλωθείς.

Αυτός που θα δει την αξία σου και θα τη συνδέσει με τη δική του, χωρίς ζήλια ή ανταγωνισμό, θα θελήσει να σε εντάξει στη ζωή του. Στην καθημερινή του ζωή. Δεν θα είσαι υποχρέωση, αλλά προτεραιότητα. Δε θα χρειαστεί να προσπαθήσεις να ταιριάξεις μαζί του, γιατί απλά θα ταιριάζεις. Αυθόρμητα κι αβίαστα. Η αμοιβαιότητα δεν χτίζεται, ούτε κερδίζεται. Απλά υπάρχει.

Οι άνθρωποι που θα θέλουν να είναι στη ζωή σου κι εσύ στη δική τους δε θα σε κρίνουν με την πρώτη ευκαιρία, ούτε θα σε περιμένουν στη γωνία για να κάνεις το λάθος. Δε θα φοβάσαι να μιλήσεις μήπως σε παρεξηγήσουν. Θα νιώθεις μαζί τους άνετα σαν να τους γνώριζες χρόνια. Θα είσαι ο εαυτός σου και θα σου επιτρέπουν να τον ανακαλύπτεις περισσότερο μέσα από τη σχέση σου μαζί τους. Και θα γίνεσαι όλο και καλύτερος γιατί θα αναδεικνύουν το καλύτερο κομμάτι του εαυτού σου.

Σε αυτές τις σχέσεις, το μόνο που μένει είναι να εδραιωθεί η οικειότητα σε υλικά, καθημερινά θέματα. Γιατί στα συναισθηματικά και πνευματικά υπάρχει εξ αρχής. Μοιράζεστε τις ίδιες αξίες, χωρίς να το έχετε προσπαθήσει. Γιατί η ζωή σας τις δίδαξε και πήρατε το μάθημα σας με τον ίδιο τρόπο, ακόμα κι από διαφορετικές εμπειρίες. Αυτή είναι η κοινή σας μοίρα, κι ας μην τη ζήσατε μαζί. Κι ακόμα κι αν η φάση της ζωής στην οποία βρίσκεστε στο παρόν είναι διαφορετική, η σχέση σας θα εστιάσει στις ομοιότητες κι όχι στις διαφορές σας. Θα σε καταλάβουν επειδή γνωρίζουν ποιος είσαι και τι σημαίνουν για σένα αυτά που περνάς κι ας μην τα έχουν περάσει. Βλέπουν από τα δικά σου μάτια και μαθαίνουν.

Δεν ενοχλούνται από τα ελαττώματα σου. Τα διασκεδάζουν μαζί σου για να σε βοηθήσουν να τα διορθώσεις, όποτε και αν εσύ νιώσεις έτοιμος. Κι όταν έρχονται δυσκολίες στη ζωή σου, είναι εκεί χωρίς να το ζητήσεις. Γιατί γίνονται κομμάτι της δύναμης σου. Και το κομμάτι αυτό δεν είναι άλλο από τον καλό τους λόγο. Αυτόν που φτάνει να σε σηκώσει από το πάτωμα που έχεις πέσει και να θυμηθείς ότι όσο υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι αξίζει να αγωνίζεσαι. Άνθρωποι που δίνουν χωρίς να ζητήσουν. Άνθρωπο που έχουν περίσσευμα καλοσύνης, γιατί ασχολούνται με το καλό και το κάνουν πράξη.

Αυτοί οι άνθρωποι είναι ο ορισμός του φίλου που γίνεται αδερφός. Δεν είναι ότι δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτούς επειδή τους χρειάζεσαι, αλλά ότι τους επιλέγεις επειδή η ζωή σου είναι πιο όμορφη μαζί τους. Και σε επιλέγουν κι εκείνοι. Είπαμε, η αμοιβαιότητα είναι απαραίτητο συστατικό στην αδελφική φιλία. Θέλουν να σε βλέπουν καλά για να φωτίζεται κι η δική τους ζωή. Οι δυσκολίες σου είναι και δικές τους, το ίδιο και οι χαρές. Και για σένα το ίδιο. Χωρίς εξάρτηση, χωρίς υπερβολή και ισομοιρασμένα. Δεν μονοπωλούν συζητήσεις ή ενδιαφέρον. Δεν διεκδικούν τον χρόνο σου, γιατί ξέρουν ότι και για σένα είναι προτεραιότητα και θα τους τον αφιερώσεις χωρίς να στο ζητήσουν. Αλλά κι αν βρεθούν στην ανάγκη ξέρουν ότι θα τρέξεις πριν προλάβουν να στο πουν. Θέλει τρέξιμο η φιλία. Νοιάξιμο. Είναι αυτό το νοιάξιμο που σε αποζημιώνει όταν βλέπεις τη λάμψη στα μάτια του άλλου μόλις νιώσει ότι τον σκέφτηκες πριν προλάβει καν ο ίδιος να σκεφτεί τον εαυτό του. Και κάπως έτσι μέσα από αυτή τη φιλία μαθαίνεις να αγαπάς και τον εαυτό σου.

Μέσα από τους ανθρώπους μαθαίνουμε την αγάπη, το μίσος, το θυμό, την καλοσύνη. Κάνεις μόνος του δεν ευτύχησε, χωρίς καμία αλληλεπίδραση με ανθρώπους. Γι'αυτό φρόντισε τι ανθρώπους θα βάλεις στη ζωή σου. Φύγε από αυτούς που σου βγάζουν σκοτάδι. Κάνεις δεν έμαθε γνωρίζοντας το σκοτάδι. Βάλε ανθρώπους που σου δίνουν φως και αξίζουν την αγάπη σου, για να μαθαίνεις ν’αγαπάς.