Ξύπνησες και πάλι μέσα στην κούραση κι έχεις τόσα να κάνεις. Οι ώρες δε φτάνουν, τα λεπτά σε προσπερνούν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κι εσύ εύχεσαι οι μέρες να ήταν 48ωρες για να τα προλάβεις όλα. Ξέρω πως βιάζεσαι, μα πάρε λίγο από τον πολύτιμο χρόνο σου και διάβασε αυτό το κείμενο. Είναι για σένα.

Ναι, για σένα που γίνεσαι κομμάτια για να τους ευχαριστείς όλους κάθε μέρα. Για σένα που παλεύεις να τους βοηθήσεις όλους και πάντα ξεχνάς να δώσεις έστω κι ένα ποτήρι νερό στον πιο σημαντικό άνθρωπο της ζωής σου. Τον εαυτό σου.

Έλα! Πάρε μια βαθιά ανάσα κι επανάλαβε μετά από μένα.

"ΔΕ ΘΑ ΣΩΣΩ ΕΓΩ ΤΟΥΣ ΓΥΡΩ ΜΟΥ"

Όπου "γύρω μου" βάλε τη μάνα σου, τον πατέρα σου, τον αδερφό, την αδερφή, τον φίλο, την ξαδέρφη σου, τον συνάδελφό σου. Όποιον τρώει από σένα ενέργεια, ακόμα και άθελά του. Γιατί τους κακόμαθες με το να τρέχεις πάντα εσύ να φροντίσεις τις επιθυμίες τους, πριν καν το ζητήσουν. Με το να μην απαιτείς για τον εαυτό σου ούτε τα αυτονόητα και να παραπονιέσαι μετά ότι κάνεις δε σε σκέφτεται ή να λες "δεν πειράζει" κι όμως το κενό μέσα σου να μεγαλώνει αντί να μικραίνει.

Δώσε μου το χέρι σου και πάμε από την αρχή. Δε θα τραβήξεις τη στοργή και την αγάπη, αν κάνεις αυτό που θέλουν. Δε θα σε δουν, αν ικανοποιείς το εγώ τους. Στην αορατότητα θα μένεις, αν δεν βάλεις όρια. Κι εδώ, θα σου πω μια αλήθεια που πονάει. Αν θέλεις, την ακούς. Όποιοι σ' αγαπούν γι' αυτά που τους δίνεις κι όχι γι' αυτό που είσαι, δε σ' αγαπούν περισσότερο από τον σερβιτόρο που τους σερβίρει ένα έτοιμο γεύμα σ' ένα εστιατόριο. Ο άνθρωπος που αγαπά, δεν κοιτά να εκμεταλλευτεί. Από την άλλη, μπορεί κάποιος τους να θέλει να σ' αγαπήσει, αλλά να μην τον αφήνεις. Δίνεις πάρα πολλά και τα πολλά κάνουν τη ζυγαριά να γέρνει προς το μέρος του άλλου, εκσφενδονίζοντας εσένα στην έρημο της μοναξιάς.

Σταμάτα λίγο. Παρατήρησε.
Παρατήρησε τους ανθρώπους. Βγάλε τα γυαλιά που σου φόρεσαν και δες τους όπως είναι κι όχι με τη συμπάθεια που θέλεις να σου δείξουν. Σταμάτα να καθρεφτίζεσαι πάνω τους, μήπως και βρεις αυτό που σου λείπει. Δεν το έχουν οι άλλοι. Εσύ το κουβαλάς. Εσύ το κουβαλούσες πάντα, μα το έκρυβες. Γιατί πίστεψες πως η ευτυχία σου βρίσκεται εκεί έξω.

Ναι δε θα σώσεις εσύ τους γύρω σου, αλλά ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΣΩΣΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Πολύ καλά άκουσες! Μπορείς να σώσεις τον κόσμο, σώζοντας εσένα. Βγάζοντάς σε από τον φαύλο κύκλο της αιώνιας αναμονής για αυτήν την πολυπόθητη ανταπόδοση που ποτέ δεν έρχεται όπως εσύ τη θέλεις. Όταν δίνεις συνέχεια, περιμένεις να λάβεις κι ας μη ζητάς. Είναι νόμος της ανθρώπινης ύπαρξης, ας μη γελιόμαστε. Για να δώσεις χωρίς να σε νοιάζει, θα πρέπει πρώτα να έχεις φροντίσει να είσαι γεμάτος κι όχι να δίνεις από το υστέρημά σου. Στα συναισθήματα δεν γίνονται εκπτώσεις. Κι αν γίνουν, το σώμα καραδοκεί για να σου το υπενθυμίσει. Πως το επιβάρυνες. Το τάισες πολύ πόνο και παράπονο. Παραπάνω από όσο μπορούσε να αντέξει.

Δε θα σώσεις, λοιπόν, εσύ τους γύρω σου. Αν έχουν πρόβλημα, ας σου ζητήσουν βοήθεια. Κι ΑΝ μπορείς ή ΑΝ θέλεις, θα τη δώσεις.

Άρχισε να ξεσκαρτάρεις το περιβάλλον σου. Επίλεξε, οχι αυτούς που ικανοποιούνται με κομμάτια σου που τους βολεύουν, αλλά εκείνους που σε εκτιμούν σαν έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο. Κι ας σε φθονήσουν οι υπόλοιποι. Δεν ευθύνεσαι εσύ για τα σκοτεινά συναισθήματά τους, αν απλώς φροντίζεις τον εαυτό σου όπως σου αξίζει κι όπως κανείς τους δεν ενδιαφέρθηκε να κάνει. Έχεις κι εσύ δικαίωμα στο ΟΧΙ.

Και να θυμάσαι.
Η ενσυναίσθηση σταματά εκεί που αρχίζει η θυματοποίηση.

Έλα λοιπόν! Τώρα ξέρεις τι χρειάζεται να κάνεις. Κι όταν το κάνεις, οι μέρες ξαφνικά θα μεγαλώσουν και θα μπορείς ξανά να ξεκουράζεσαι, γιατί θα έχεις κάνει χώρο στη ζωή σου και για σένα. 

Στης παραμονής τη γωνία,
ακούμπησε τη λύπη σου κι άσε την πίσω
στον χρόνο που φεύγει.
Κράτα μονάχα όσα σου δίδαξε.

Στην ανατολή του έτους,
άρπαξε την ελπίδα σφιχτά από το χέρι
και κάνε ποδαρικό χορεύοντας
κείνο το παλιό βαλσάκι
που σε γλυκονανούριζε τα βράδια
μέσα στο μουσικό κουτί του.

Κοίτα ψηλά κι ευχήσου.
Κοίταξε μέσα σου κι άλλαξε.
Κοίτα γύρω σου κι αγάπησε.
Κοίτα μπροστά και προχώρα.

Μέσα στο θάλαμο του ψυχιατρείου, εμπρός σ’ ένα αθέατο κοινό υποκλίνεται με χάρη. Το χειροκρότημα πέφτει βροχή στ’ αυτιά του. Οι προβολείς τον τυφλώνουν και δεν ξεχωρίζει πρόσωπα.

Η αυλαία του μυαλού του κλείνει κι εκείνος χάνεται ξανά στα παρασκήνια. Γδύνεται το κοστούμι του και το χαμόγελό του και ντύνεται τη μοναξιά.

Περπατά σε ατραπούς που τον τρομάζουν. Νιώθει ξανά παιδί κλειδωμένο στο υπόγειο της ανθρώπινης ύπαρξης. Κάθεται χάμω και κρατά τα γόνατά του σε σφιχτή αγκαλιά. Λικνίζεται απαλά μπρος πίσω για να καθησυχάσει μέσα του τη μάνα που τον πενθεί.

Θα γίνει σύντομα καλά, μονολογεί.

«Σ’το υπόσχομαι, μαμά! Θα φορέσω ξανά το μπλε σακάκι που μου αγόρασες μαζί μ’ εκείνο το όμορφο λευκό πουκάμισο. Όχι αυτό που δένει στην πλάτη και με σφίγγει φριχτά, σαν τα μάτια των ανθρώπων γύρω μου. Το άλλο που καμάρωνες πόσο ταίριαζε με τα μάτια μου!

»Θα ξαναβρώ τον εαυτό μου, σ’το υπόσχομαι! Θα σταματήσει το θέατρο κι αυτές οι φωνές που ουρλιάζουν θα πάψουν πια. Τις σιχάθηκα! Δεν τις θέλω! Θα τις διώξω! Σ’το υπόσχομαι!

»Μονάχα το γλυκό νανούρισμα της φωνής σου! Αυτό θ’ ακούω! Θυμάσαι, μαμά; Εκείνο το τραγουδάκι που μου έλεγες όταν έπαιζα ακόμα με παιχνίδια. Απτά, όχι του μυαλού. Τότε που ήσουν υπερήφανη για μένα και καμία ‘τρέλα’ της λογικής δεν έμπαινε εμπόδιο στο ‘σ’αγαπώ’ σου.

»Σ’ αγαπώ, μαμά.

»Είμαι ακόμα εδώ».

Σαγηνευτική δύναμη με καλεί σαν τον δραπέτη
Να τρέξω, ν’ απομακρυνθώ, να χαθώ.
Σ’ έναν κόσμο πιο φιλόξενο
για την πληγωμένη ευαισθησία μου.
Δε μου υπόσχεται ακριβή προορισμό.
Μια ασαφή ιδέα για πυξίδα μόνο.
Τριγύρω όλα ξένα με αύρα εχθρική.
Από τ’ ασήμαντα ως τα πιο ουσιώδη.
Αναταράσσουν με τις δονήσεις τους
την ήδη ταραγμένη ψυχή μου.
Δε χωρά κανέναν και τίποτα αυτή τη στιγμή.
Μόνο εκείνην που με την προστατευτική της χροιά
με καλύπτει.
Λόγια στριμωγμένα στο μυαλό μου,
αδιάλειπτα κι ακατανόητα, βαραίνουν την καρδιά.
Πονάω.
Μόνο αυτή μου μένει.
Με καλεί σαν θεραπεία που γνωρίζω πως δεν είναι.
Ποθώ να βουτηχτώ στη δειλία μου, παρά να σταθώ.
Αυτή τη στιγμή που απουσιάζει το κουράγιο.
Ίσως αργότερα, κάπου ανάμεσα σ’ ένα όμορφο θέαμα,
σε μια όμορφη σκέψη ή λέξη να το βρω.
Μα τώρα χάνομαι κι εκείνη με περιμένει.
Μιλά ψιθυριστά μέσα στο μυαλό μου σαν ερωμένη.
Μουδιάζει τη σκέψη μου.
Σχεδόν δεν αισθάνομαι.
Δε θα μου δώσει απαντήσεις,
δε θα μου βρει λύσεις.
Ίσως στο ταξίδι τις βρω κρυμμένες
στην εναλλαγή παραστάσεων.
Προς το παρόν υπακούω στην ορμητική της έλξη.
Δεν περιμένω τίποτα.
Δεν επιθυμώ τίποτα.
Μονάχα εκείνη.
Με καλεί.
Με περιμένει.
Η φυγή από τον επώδυνο βάλτο των πληγών.

Στης καρδιάς την κρύπτη φωλιάζει δειλά. Βολεύεται και νωχελικά περιμένει το τέλος. Η αδελφή της δε χώρα στο ίδιο δωμάτιο. Ξενιτεύτηκε στα ανώτερα δώματα του νου. Δραστήρια, τολμηρή και γενναία. Δυο αδελφές τόσο ανόμοιες κι όμως συνυπάρχουν στο ίδιο σώμα.

Όταν η επιλογή έχει γίνει, η ελπίδα κρυφοκοιτάζει πίσω από την κουρτίνα για να δει αν η αδελφή της τα κατάφερε. Η επιλογή στέκεται αγέρωχη και χαμογελά με την αφέλεια της ελπίδας. "Μα πόσο κουτή είναι η αδελφή μου! Νομίζει πως οι ευθύνες είναι θέμα τύχης!" συλλογίζεται. Η ελπίδα δε μιλά. Μονάχα προσεύχεται. Έχει συνηθίσει κάτι ανώτερο να τη σώζει από τον θάνατο την τελευταία στιγμή. "Πώς μπορεί να πιστεύει η αδελφή μου πως όλα εκείνη τα ορίζει;" αναρωτιέται. "Μοιάζει παντοδύναμη, μα στ' αλήθεια ρισκάρει τη ζωή της για ένα τίμημα".

Η επιλογή τελείωσε το έργο της. Όλα έχουν δρομολογηθεί. Δεν γνωρίζει αν θα γευτεί την επιτυχία. Της φτάνει που έστρωσε το τραπέζι. Δικό της το γεύμα, δίκη της κι η επίγευση. Η ελπίδα, στο ενοικιαζόμενο δωμάτιό της, αιχμάλωτη των μεταφυσικών της πεποιθήσεων, θα χορτάσει ξανά με ξένους καρπούς. Αρκείται, με μια ταπεινή υπερηφάνεια, στο να συνοδεύει νοητικά την επιλογή στον δρόμο της. Δεν πορεύεται ποτέ μόνη. Δεν προσπαθεί. Η επιλογή τη δέχεται στωικά στο πλάι της, σαν συντροφιά που της γλυκαίνει το ρίσκο, μα γνωρίζει ότι η απατηλή της υπόσχεση για επιτυχία μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Λίγο πριν τον προορισμό, οι δυο αδερφές χωρίζουν. Η ελπίδα κλείνεται ξανά στο δωμάτιό της και πεθαίνει ή αναπτερώνεται, ανάλογα με την έκβαση της επιλογής.

Κάπου απέναντι, η ευθύνη περιμένει την επιλογή να τη συνοδέψει.Ρίχνει ένα περιφρονητικό βλέμμα στην ελπίδα, επικρίνοντάς τη για την αδυναμία της να εξαρτάται από τις πράξεις άλλων. Η επιλογή ωριμάζει με κάθε ευθύνη που έρχεται στο πλάι της και συνεχίζει να προκαλεί τη μοίρα της, ενώ η ελπίδα αναγεννάται και κάθε φορά εύχεται κρυφά να γλιτώσει άλλον έναν θάνατο.

Η αιχμηρή λεπίδα κρέμεται διαρκώς
σε απόσταση αναπνοής από τη βάση του λαιμού σου.
Εσύ σκυφτή κι ανήμπορη ν' αντιδράσεις,
αγκιστρωμένη από τον εφιάλτη.
Ο φόβος δυνάστης σε παραδίδει
στον τρόμο του επερχόμενου.
Μια απειλή που γεννάται
σαν παραμορφωμένο έκτρωμα
και φιλοδοξεί να ενηλικιωθεί μέσα σου.
Θα υλοποιηθεί;
Θα παραμείνει στα λόγια;

Πόσα "αν" και "μήπως" σε κράτησαν ξύπνιο
και σε παρακολουθούσαν να δακρύζεις αθόρυβα;
Πόσα νόθα "πρέπει" υιοθέτησες
για να προστατευτείς;
Όσα σου ανήκαν στ' αλήθεια
κρύφτηκαν στο θησαυροφυλάκιο της ψυχής σου
για να μη μαγαριστούν.

Μα ο καιρός πέρασε.
Τα λησμόνησες.
Η λεπίδα δεν έφυγε από πάνω σου
κι ας μην έπεσε ποτέ.
Η μήπως έπεσε;
Είσαι ζωντανή;
Ή παραδόθηκες στον αόρατο θάνατο
που σε σκότωνε ξανά και ξανά,
βασανιστικά κι αδυσώπητα;

Κοιτάς γύρω σου.
Κοιτάς μέσα σου.
Δε γνωρίζεις πια τι είναι δικό σου
και τι επίκτητο.
Τι πιο βίαιο από τη φυλακή της ψυχής;
Τα χρόνια που πέρασες σκυφτή
βάρυναν τους ώμους σου.
Δεν ορθώνουν ανάστημα,
όσο κι αν ο θυμός σιγοβράζει μέσα σου
σαν την ύστατη προσπάθεια του καταρρακωμένου σου εαυτού
ν' απελευθερωθεί από τα δεινά του.

Δεν υπάρχει πια λεπίδα.
Το φάντασμά της αιωρείται μονάχα
από πάνω σου.
Κι εσύ μεγάλωσες πια.
Ήρθε ο καιρός να πάψεις να πιστεύεις στα φαντάσματα.
Το ορατά αόρατο που καταπιεζόταν μέσα σου
ήρθε η ώρα να σου διδάξει
πώς τα αόρατα του ορατού
δεν μπορούν να σε αγγίξουν
παρά μόνο αν εσύ πια το θελήσεις.

Άνοιξε το θησαυροφυλάκιο της ψυχής σου.
Ο θάνατος, είτε ορατός είτε αόρατος,
με μια ανάσταση νικάται.

Ένα βήμα για να σε πάει κάπου χρειάζεται δυο κινήσεις.
Μια σε μετακινεί μπροστά
και μια δεύτερη επιβεβαιώνει την πρόθεσή σου να προχωρήσεις.
Όσο δεν επιβεβαιώνεις την επιλογή σου,
θα μένεις μετέωρος ανάμεσα σ' αυτό που σκοπεύεις
κι αυτό που φοβάσαι.
Αν κάνεις λάθος;
Οι δρόμοι για να περπατήσεις είναι αμέτρητοι
κι η ευκαιρία ν' αλλάξεις κατεύθυνση,
παρούσα την κάθε στιγμή.
Αρκεί να συνεχίσεις να προχωράς.

Μια αρετή που αναμφίβολα αξίζει να καλλιεργήσει ο άνθρωπος είναι η συγχώρεση του εαυτού. Αναφέρεται ως αρετή, διότι η αναγνώριση, η κατανόηση και, εν τέλει, η αποδοχή ενός λάθους που έχουμε κάνει είναι ένα από τα πιο δύσκολα σκαλοπάτια που μπορούμε να χτίσουμε προς την αυτογνωσία.

Πολλές φορές, δε φτάνει απλά να παραδεχθούμε πως κάναμε κάτι λάθος, πως πληγώσαμε κάποιον ή ακόμα χειρότερα πως τον βλάψαμε. Η κατανόηση της αιτίας που μας έφτασε ως την επίμαχη πράξη είναι πολύ πιο σημαντική, διότι μας βοηθά να υπολογίσουμε τις ευθύνες μας και να ζυγίσουμε ορθά τις συνέπειες τους.

Η παράθεση δικαιολογιών που απλά θα ελαφρύνουν τη θέση μας, σαν να προσπαθούσαμε να καλοπιάσουμε τον δικαστή που θα βγάλει την ετυμηγορία, προφανώς και δεν επαρκεί. Ο πραγματικός κριτής είναι στην ουσία η συνείδηση μας, την οποία δεν μπορούμε να ξεγελάσουμε, όσο κι αν πασχίσουμε να ισχυροποιήσουμε τη θέση μας. Η συνείδηση «δεν παίρνει» από λογικοφανή επιχειρήματα, παρά μόνο από καθαρό αίσθημα και πράξεις μετάνοιας.

Το δυσκολότερο και τελευταίο βήμα μετά την αναγνώριση, κατανόηση και αποδοχή είναι η συγχώρεση. Εμπεριέχει την προθυμία να βάλουμε μέσα μας το λάθος καθαρό από συναισθηματικά φορτία και εγωιστικές αποχρώσεις και να το εναποθέσουμε στην καρδιά μας ως μάθημα. Ως παράδειγμα προς μελλοντική αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων. Αυτό είναι και το νόημα της μετάνοιας.

Τα λάθη των άλλων είναι πάντα πιο ευδιάκριτα στα μάτια μας και είμαστε συνεχώς έτοιμοι να τα βάλουμε στο στόχαστρο και να τα κρίνουμε με μεγαλύτερο ζήλο από ότι τα δικά μας. «Η καμήλα δεν βλέπει την καμπούρα της» λέει η παροιμία και αναφέρεται σε αυτό ακριβώς.

Στην πραγματικότητα, τα λάθη που διακρίνουμε πιο άμεσα στους άλλους είναι εκείνα που δεν μπορούμε να δούμε και να αποδεχθούμε ότι κάνουμε εμείς οι ίδιοι. Γι’ αυτό και μας ενοχλούν. Είναι ζιζάνια που προβάλλονται στις πράξεις των άλλων, ενώ έχουν τη ρίζα τους μέσα μας.

Ας δούμε, λοιπόν, και την άλλη πλευρά. Έρχεται η στιγμή που ένας άνθρωπος που αγαπάμε κάνει ένα «ασυγχώρητο» σφάλμα από εκείνα που θεωρούμε ανεπανόρθωτα. Πρώτη αντίδραση σαφώς η άρνηση, η οποία δίνει τη σκυτάλη στον εγωισμό, που ως συνήγορός μας σπεύδει να διεκδικήσει το δίκιο μας.

Το θύμα μετατρέπεται σε θύτη που αρχίζει να πληγώνει αδιακρίτως και ο θύτης γίνεται το θύμα που δέχεται τα πυρά. Ένας φαύλος κύκλος φαινομενικής εξιλέωσης ξεκινά, ενώ στην ουσία αυτό που επιτυγχάνεται είναι η καταρράκωση και των δυο και ο θρίαμβος του εγωισμού. Η συνέχεια εξαρτάται πάντα από τις διαθέσεις του παθόντος και τις πράξεις του σφάλλοντος.

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, πως ο άνθρωπος, που μέχρι πριν το ασυγχώρητο, αγαπούσαμε, μετανοεί αληθινά και επιθυμεί να επανορθώσει. Η ερώτηση που προκύπτει είναι κατά πόσον θα αφήσουμε τις αμφιβολίες να πνίξουν την αγάπη που μέχρι τότε ορκιζόμασταν πως νιώθουμε ή θα στηριχθούμε στη δύναμή της για να δώσουμε στον άνθρωπό μας μια ευκαιρία να σταθεί ξανά στα πόδια του. Ας μην ξεχνάμε ότι για να φτάσει ένας άνθρωπος στη μετάνοια, έχει περάσει από τον πόνο του να κατηγορήσει ο ίδιος πρώτος τον εαυτό του για το λάθος του.

Είτε πρόκειται για τον εαυτό μας είτε για κάποιον άλλον, η διαδικασία είναι η ίδια. Είτε είμαστε άνθρωποι που συγχωρούν εύκολα, είτε δυσκολεύονται να εμπιστευτούν για να συγχωρήσουν, όλα ξεκινούν από το πώς φερόμαστε στον εαυτό μας.

Αν είμαστε ενοχικοί, συγχωρούμε αναλαμβάνοντας το φταίξιμο. Αν είμαστε αυστηροί, απαιτούμε το αλάθητο. Ως αδιάφοροι, αγνοούμε τα σφάλματα μας και τις συνέπειές τους στους άλλους μέχρι να μας θίξουν και ως ελαστικοί, ρισκάρουμε με καταστροφικές συνέπειες για τα στοιχεία της ζωής μας που αξίζουν.

Αν, όμως, αντιμετωπίζουμε τα λάθη μας με αγάπη και κατανόηση, μπορούμε να συγχωρήσουμε οποιονδήποτε έσφαλε και μετανόησε.

Δε φτάνει, λοιπόν, η πρόθεση μετάνοιας ή η έμπρακτη απόδειξη αυτής για να διασωθεί μια ανθρώπινη σχέση. Είτε είναι ερωτική, είτε συγγενική, είτε φιλική. Ποτέ δεν εξαρτάται από τον έναν. Χρειάζεται να είναι και ο άλλος εξίσου πρόθυμος να συγχωρέσει και να βάλει την πίστη του στον άνθρωπο που γνωρίζει πάνω από φόβους και αμφιβολίες. Να εκτιμήσει τον αγώνα του άλλου να μην απορροφηθεί από το σφάλμα του και τη θέλησή του να διασώσει αυτό που θεωρεί πολυτιμότερο, ακόμα κι αν πάνω στο λάθος του το υποτίμησε.

Ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην αυτογνωσία και τη συγχώρεση εαυτού και άλλων είναι αυτός της ειλικρίνειας. Μόνο η ειλικρινής αντιμετώπιση μπορεί να καθαρίσει το φορτίο ενός λάθους και να του προετοιμάσει την οδό προς την επανόρθωση. Ο πόνος που περιλαμβάνει ίσως μοιάζει αφόρητος, αλλά αξίζει τον κόπο, όπως κάθε τι που γεννιέται αξίζει τον μόχθο της γέννας του.

Μικρές θεότητες εγκατεστημένες μέσα στη συνείδησή μας, οι Ερινύες συναντώνται και ως τύψεις ή ενοχές. Όπως και να τις ονομάσουμε, ο ρόλος τους είναι σαφής. Μας καταδιώκουν και μας τιμωρούν ανελέητα, έπειτα από κάθε κρίμα μας. Θα έλεγε κανείς πως πρόκειται για ένα λογισμικό που εγκαταστάθηκε κατά τη δημιουργία του ανθρώπου για να διαβεβαιώσει την εξέλιξη του. Η τιμωρία τους δεν είναι εμφανής κι ίσως να είναι η πιο δίκαιη που γνώρισε ποτέ το ανθρώπινο είδος.

Ως εσωτερική Θεία δίκη, μας επαναλαμβάνουν το «έγκλημά» μας με κάθε του αποτρόπαιη μορφή κι ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Είναι εκείνη η φωνή της συνείδησης, όπως λέμε, που παραμερίζει βασανιστικά τον ύπνο και αναλύει επιμελώς και αδιάκοπα το λάθος. 

Η προϋπόθεση για να εμφανιστούν και να σε ταλανίσουν δεν είναι το διαπραχθέν λάθος. Το βασικότερο είναι να έχεις συνείδηση. Να έχεις αφήσει έστω ένα κομμάτι της καθαρό, ώστε να έρθουν και να φωλιάσουν. Οι τύψεις δεν αγαπούν τη βρομιά. «Τίπτουν» το σκοτάδι και το καθαρίζουν με φως και αλήθεια.

Στην απαλλαγή από τις ενοχές φτάνεις από δυο δρόμους. Ο ένας είναι η αναισθησία. Η επιλογή να αγνοήσεις κάθε ίχνος τους. Παγώνεις τη συνείδησή σου, αποβάλλεις κάθε ανθρώπινο στοιχείο που σου έχει απομείνει και μετατρέπεσαι σε ένα ανθρωπόμορφο κτήνος. Φυσικά, στο δρόμο του χαμού ακολουθούν το συναίσθημα και η λογική.

Ο δεύτερος δρόμος είναι της συγχώρεσης και της αυτογνωσίας. Είναι αυτός στον οποίον αποσκοπούν οι ενοχές, καθώς στην πραγματικότητα δεν επιζητούν το χαμό σου, όσο βασανιστική κι αν είναι η παρουσία τους.

Οι ίδιοι οι διώκτες σου είναι και η ποινή που εκτίεις. Η ηθική ποινή. Αυτό το βασανιστήριο του να μην μπορείς να ηρεμήσεις και οι σκέψεις να τριγυρίζουν συνεχώς στην πράξη που δεν έπρεπε να κάνεις. Να χάνεσαι σε ένα βάλτο υποθέσεων και να βουλιάζεις ολοένα και περισσότερο. 

Πριν αποφασίσεις να το διαχειριστείς, προσπαθείς με το μυαλό σου να πλάσεις σενάρια με το πώς θα μπορούσες να μην το είχες κάνει, περισσότερο από το τι θα κάνεις τώρα για να το διορθώσεις. Όσο πιο βαρύ το αδίκημα, τόσο πιο μεγάλο το διάστημα των ενοχών και τόσο πιο βαρύ το φορτίο.

Η δικαιοσύνη κρίνεται από το αποτέλεσμα. Στον παράδεισο της καθαρής συνείδησης φτάνεις μόνο με αγώνα στο κολαστήριο των τύψεων. Έρχεται, λοιπόν, η στιγμή που οι ενοχές σε έχουν πείσει να βγάλεις την ετυμηγορία και να κρίνεις εαυτόν ένοχο. Να παραδεχτείς και να αποδεχτείς. Έπεται η συγχώρεση, που είναι και το δυσκολότερο βήμα. 

Αν καταφέρεις να συγχωρήσεις τον εαυτό σου, χωρίς να καταφύγεις στην ελκυστική παγίδα της δικαιολογίας, είναι βέβαιο πως έχεις φτάσει ένα βήμα πιο κοντά στην αυτογνωσία. Κατάλαβες τι σε οδήγησε εκεί, τι σε παραπλάνησε, τι σε γοήτευσε. Μαθαίνεις τις αδυναμίες σου που έγιναν έδαφος για την πράξη σου. 

Η κατανόηση ενός λάθους είναι η μισή διόρθωσή του. Η συνείδηση έχει ήδη ελαφρύνει και ως ηθικό χρέος, το μόνο που μένει είναι μια έμπρακτη «συγγνώμη» στον αδικηθέντα, αν αυτό φυσικά είναι εφικτό. 

Το σημαντικότερο επίτευγμα των τύψεων, όμως, είναι η μετάνοια που εξασφαλίζει πως δεν θα επαναληφθεί το ίδιο λάθος. Επειδή πήρες το μάθημα σου. Επειδή έδιωξες το λάθος και το αντικατέστησες μέσα σου με αγάπη. Και τον άνθρωπο που μαθαίνει την αγάπη από τα λάθη του, τον συγχωρεί κι ο ίδιος ο Θεός.

Ο τρόπος που σκληραίνεις την καρδιά σου μετά από κάθε χωρισμό, χτίζει το τείχος των αμυνών που θα πρέπει να σπάσει όποιος θελήσει να την αγαπήσει. Όμως, δεν είναι δοκιμασία για τον άλλον,
όπως μπορεί να νομίζεις. Βάρος για σένα είναι να κουβαλάς πέτρες μέσα σου και να πιστεύεις πως αυτές θα αποδείξουν την αξία του ανθρώπου που έχεις απέναντι σου. Γιατί όσο καλός εργάτης κι αν είναι, αν δε δώσεις εσύ την άδεια, η καρδιά σου θα παραμείνει ένα παραμελημένο λατομείο.

Τι είναι λοιπόν καλύτερο; Να γιατρεύεις πληγές που στο τέλος θα σε ενδυναμώσουν και θα σε διδάξουν τι αξίζεις ή να ποτίζεις άγονες πέτρες και να κρύβεσαι στον φόβο ;