Ξύπνησες και πάλι μέσα στην κούραση κι έχεις τόσα να κάνεις. Οι ώρες δε φτάνουν, τα λεπτά σε προσπερνούν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κι εσύ εύχεσαι οι μέρες να ήταν 48ωρες για να τα προλάβεις όλα. Ξέρω πως βιάζεσαι, μα πάρε λίγο από τον πολύτιμο χρόνο σου και διάβασε αυτό το κείμενο. Είναι για σένα.

Ναι, για σένα που γίνεσαι κομμάτια για να τους ευχαριστείς όλους κάθε μέρα. Για σένα που παλεύεις να τους βοηθήσεις όλους και πάντα ξεχνάς να δώσεις έστω κι ένα ποτήρι νερό στον πιο σημαντικό άνθρωπο της ζωής σου. Τον εαυτό σου.

Έλα! Πάρε μια βαθιά ανάσα κι επανάλαβε μετά από μένα.

“ΔΕ ΘΑ ΣΩΣΩ ΕΓΩ ΤΟΥΣ ΓΥΡΩ ΜΟΥ”

Όπου “γύρω μου” βάλε τη μάνα σου, τον πατέρα σου, τον αδερφό, την αδερφή, τον φίλο, την ξαδέρφη σου, τον συνάδελφό σου. Όποιον τρώει από σένα ενέργεια, ακόμα και άθελά του. Γιατί τους κακόμαθες με το να τρέχεις πάντα εσύ να φροντίσεις τις επιθυμίες τους, πριν καν το ζητήσουν. Με το να μην απαιτείς για τον εαυτό σου ούτε τα αυτονόητα και να παραπονιέσαι μετά ότι κάνεις δε σε σκέφτεται ή να λες “δεν πειράζει” κι όμως το κενό μέσα σου να μεγαλώνει αντί να μικραίνει.

Δώσε μου το χέρι σου και πάμε από την αρχή. Δε θα τραβήξεις τη στοργή και την αγάπη, αν κάνεις αυτό που θέλουν. Δε θα σε δουν, αν ικανοποιείς το εγώ τους. Στην αορατότητα θα μένεις, αν δεν βάλεις όρια. Κι εδώ, θα σου πω μια αλήθεια που πονάει. Αν θέλεις, την ακούς. Όποιοι σ’ αγαπούν γι’ αυτά που τους δίνεις κι όχι γι’ αυτό που είσαι, δε σ’ αγαπούν περισσότερο από τον σερβιτόρο που τους σερβίρει ένα έτοιμο γεύμα σ’ ένα εστιατόριο. Ο άνθρωπος που αγαπά, δεν κοιτά να εκμεταλλευτεί. Από την άλλη, μπορεί κάποιος τους να θέλει να σ’ αγαπήσει, αλλά να μην τον αφήνεις. Δίνεις πάρα πολλά και τα πολλά κάνουν τη ζυγαριά να γέρνει προς το μέρος του άλλου, εκσφενδονίζοντας εσένα στην έρημο της μοναξιάς.

Σταμάτα λίγο. Παρατήρησε.
Παρατήρησε τους ανθρώπους. Βγάλε τα γυαλιά που σου φόρεσαν και δες τους όπως είναι κι όχι με τη συμπάθεια που θέλεις να σου δείξουν. Σταμάτα να καθρεφτίζεσαι πάνω τους, μήπως και βρεις αυτό που σου λείπει. Δεν το έχουν οι άλλοι. Εσύ το κουβαλάς. Εσύ το κουβαλούσες πάντα, μα το έκρυβες. Γιατί πίστεψες πως η ευτυχία σου βρίσκεται εκεί έξω.

Ναι δε θα σώσεις εσύ τους γύρω σου, αλλά ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΣΩΣΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Πολύ καλά άκουσες! Μπορείς να σώσεις τον κόσμο, σώζοντας εσένα. Βγάζοντάς σε από τον φαύλο κύκλο της αιώνιας αναμονής για αυτήν την πολυπόθητη ανταπόδοση που ποτέ δεν έρχεται όπως εσύ τη θέλεις. Όταν δίνεις συνέχεια, περιμένεις να λάβεις κι ας μη ζητάς. Είναι νόμος της ανθρώπινης ύπαρξης, ας μη γελιόμαστε. Για να δώσεις χωρίς να σε νοιάζει, θα πρέπει πρώτα να έχεις φροντίσει να είσαι γεμάτος κι όχι να δίνεις από το υστέρημά σου. Στα συναισθήματα δεν γίνονται εκπτώσεις. Κι αν γίνουν, το σώμα καραδοκεί για να σου το υπενθυμίσει. Πως το επιβάρυνες. Το τάισες πολύ πόνο και παράπονο. Παραπάνω από όσο μπορούσε να αντέξει.

Δε θα σώσεις, λοιπόν, εσύ τους γύρω σου. Αν έχουν πρόβλημα, ας σου ζητήσουν βοήθεια. Κι ΑΝ μπορείς ή ΑΝ θέλεις, θα τη δώσεις.

Άρχισε να ξεσκαρτάρεις το περιβάλλον σου. Επίλεξε, οχι αυτούς που ικανοποιούνται με κομμάτια σου που τους βολεύουν, αλλά εκείνους που σε εκτιμούν σαν έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο. Κι ας σε φθονήσουν οι υπόλοιποι. Δεν ευθύνεσαι εσύ για τα σκοτεινά συναισθήματά τους, αν απλώς φροντίζεις τον εαυτό σου όπως σου αξίζει κι όπως κανείς τους δεν ενδιαφέρθηκε να κάνει. Έχεις κι εσύ δικαίωμα στο ΟΧΙ.

Και να θυμάσαι.
Η ενσυναίσθηση σταματά εκεί που αρχίζει η θυματοποίηση.

Έλα λοιπόν! Τώρα ξέρεις τι χρειάζεται να κάνεις. Κι όταν το κάνεις, οι μέρες ξαφνικά θα μεγαλώσουν και θα μπορείς ξανά να ξεκουράζεσαι, γιατί θα έχεις κάνει χώρο στη ζωή σου και για σένα. 

Εκείνη την εποχή του χρόνου που όλα γαρνίρονται με στολίδια, φώτα και δώρα, υπάρχουν κάποιες ψυχές που μελαγχολούν. Σαν αυτή η χαρά τριγύρω ν’αδειάζει τις καρδιές τους, αντί να τις γεμίζει με ζεστασιά.

Είναι εκείνη η θλίψη της μοναξιάς που ποτέ δε χαμογέλασε πλάι σ’ένα πρασινοκόκκινο έλατο. Δεν αγωνιούσε για ένα δώρο έκπληξη κάτω από το δέντρο. Δεν έσκισε με τη μανία του ενθουσιασμού το περιτύλιγμα για να κραυγάσει από χαρά αντικρίζοντας αυτό που περίμενε. Δεν έζησε αγκαλιές γιορτινές και φιλιά αγάπης.

Αντί αυτών άκουσε φωνές τσακωμού. Είδε μπάλες χριστουγεννιάτικες να γίνονται κομμάτια από θυμό. Φοβήθηκε να ζητήσει το δώρο που πόθησε σε μια βιτρίνα. Ζήτησε από τον Αϊ Βασίλη ησυχία κι ένα ζεστό χάδι, αλλά δεν τα πήρε ποτέ. Έπαψε να πιστεύει στο πνεύμα των Χριστουγέννων, γιατί δεν έπαψε ποτέ να γεύεται την απογοήτευση και την απόλυτη, βαθιά μοναξιά εξαιτίας του.

Όμως εσύ, μελαγχολική ψυχή, ξέρεις κάτι; Το πνεύμα των Χριστουγέννων υπάρχει στ’αλήθεια! Δε ζει μέσα σ’αυτούς που σ’ απογοήτευσαν ξανά και ξανά. Τριγυρνάει ανάμεσα σε ανθρώπους που, εκείνες τις μέρες του χρόνου, μετατρέπονται σε μικρά ξωτικά και σκορπούν χρυσόσκονη αγάπης σε όποιους συναντούν! Είναι εκείνοι που συντηρούν τα Χριστούγεννα, γιατί πιστεύουν στην καλοσύνη που αυτά εκπροσωπούν! Και χαίρονται, γιατί τότε τους δίνεται η ευκαιρία να κάνουν τον κόσμο λίγο καλύτερο. Για σένα. Κι ας μην τους ξέρεις.

Ψάξε να τους βρεις. Πώς; Από το χαμόγελο στα μάτια τους! Και κάπου εκεί, στην κορυφή του κεφαλιού τους, θα δεις ένα αόρατο σκουφί να κουδουνίζει, πασπαλίζοντας την ατμόσφαιρα με νότες αισιοδοξίας! Καμιά μελαγχολία δεν μπορεί να τους αντισταθεί!

Είμαστε ένας βαθιά τραυματισμένος λαός.  Ένας λαός αιώνια έφηβος που κοιτά την ενηλικίωση από μακριά σαν άπιαστο όνειρό, ενώ περιμένει και προσδοκά έναν «σωτήρα», έναν «ηγέτη» που θα τον απαλλάξει από τα δεινά τα οποία ο ίδιος διαιωνίζει. Η χρόνια αιχμαλωσία πάγωσε όποια συνειδητοποίηση θα μπορούσε να έχει και τον ανάγκασε πότε να εφευρίσκει και πότε να υιοθετεί τρόπους για να ξεφεύγει. Ν’ αποφεύγει. Τα βάσανα αλλά και τις ευθύνες του.

Κράτησε σαν φυλαχτό σ’ ένα μπαούλο πολιτισμό και αρχαία κληρονομιά, μη και του τη μαγαρίσει ο εχθρός. Μα αν τον θησαυρό τον φυλάς κάπου αλλού κι όχι μέσα σου, γίνεσαι εσύ ο καταπατητής. Καταντάς ξένος στον ίδιο σου τον τόπο, αλλοιωμένος κι αποπροσανατολισμένος, ν’ αποζητάς την ελευθερία σου χωρίς να ξέρεις τι να την κάνεις.

Κι ήρθαν οι σωτήρες και τον απελευθέρωσαν από τον δυνάστη. Πανηγύρισε την επανάσταση κι ύστερα από λίγο άρχισε να σιχτιρίζει τη νέα κατάσταση γιατί τώρα πια ποιον θα έχει να κατηγορεί; Επανάσταση και ελευθερία χωρίς αλλαγή δεν γίνεται κι αυτός έμαθε τόσα χρόνια στη βολή του. Τα κουτσοκατάφερνε. Συνήθισε κι αφού τα φασόλια βγαίνανε, πότε έτσι πότε αλλιώς, έφτασε στο «δε βαριέσαι». Πώς το ευθυνόφοβο «δε βαριέσαι» να γίνει αποδοχή των λαθών και αναγνώριση των τραυμάτων;

Στα επόμενα χρόνια της απελευθέρωσης, φόρεσε το καπέλο του φιλότιμου κι άρχισε να περιφέρεται θεωρώντας εαυτόν ανώτερο. Καμία ενοχή δεν του ψιθύρισε στο αυτί πως φταίει για την ηγεσία του. Και το θύμα άρχισε να ποθεί να μετατραπεί σε θύτη. Η μεγαλομανία τού φούσκωνε τα μυαλά με την ιδέα της Μεγάλης Ελλάδας. Ο κληρονόμος που αποποιείται την κληρονομιά του κι ύστερα ανακαλύπτει την αξία της μέσα από τα μάτια των θησαυροθήρων, είναι καταδικασμένος να μεγαλοπιάνεται, να σφετερίζεται και στο τέλος να ξεπουλά όσο όσο.

Είμαστε ένας λαός που δεν ξέρει πώς να αναγνωρίζει τους άξιους. Δεν έμαθε στα χρόνια της σκλαβιάς του. Δεν αποποιήθηκε ποτέ τον εγωισμό του για να εκτιμήσει. Μια ζωή στελέχωνε τα πάντα με μέσον και ρουσφέτι. Κι έτσι τα καλύτερα μυαλά του άρχισαν να εγκαταλείπουν τη χώρα και να αξιοποιούνται εκτός. Κι εκείνος έμεινε να κατηγορεί την εκάστοτε εξουσία που ο ίδιος ελεύθερα δήθεν επέλεγε μέσα από τις παρωπίδες που ποτέ δεν έβγαλε. Πώς να αναγνωρίσεις τον άξιο αν δεν παραδεχτείς τη δική σου αναξιότητα; Πώς να εκδιώξεις τον ανάξιο αν δέχεσαι να εξυπηρετεί το συμφέρον σου;

Κι έφτασε σήμερα, 200 χρόνια μετά, να μεταθέτει το φταίξιμο από την εξουσία στον συμπολίτη. Και τρώει τις σάρκες του γιατί δεν αντέχει πια τον εαυτό του. Πόσα χρόνια μπορεί να κρατήσει η εφηβεία του; Πόσο ακόμα θα χρειαστεί να καταλάβει ότι αν δεν σκύψει το κεφάλι να δει τις πληγές του κι αν δεν αντικρίσει τον εαυτό του στον καθρέφτη όπως πραγματικά είναι κι όχι όπως τον φαντασιώνεται, δε θ’ αλλάξει ποτέ;

Όσα γίνονται εκεί ψηλά στην εξουσία καθρέφτης είναι. Εμάς δείχνουν. Αντί να καθόμαστε να ψάχνουμε τη λύση στα λόγια και τις ευθύνες των άλλων, ας δούμε τι πολιτική κληρονομιά κουβαλάει ο καθένας μας στο μυαλό του. Τι μας έμαθαν και τι κριτήρια έχουμε για ν’ αποφασίζουμε; Πόσο «δε βαριέσαι» είμαστε ή πόσο φιλότιμο έχουμε στ’ αλήθεια; Ας αναρωτηθούμε όλα αυτά που κατηγορούμε τους γύρω μας, πόσο εμείς τα αποφεύγουμε;

Είμαστε ένας έφηβος λαός που πρέπει επιτέλους να ενηλικιωθεί στο τώρα. Ας δούμε τα τραύματά μας, χωρίς να βγάζουμε την ουρά μας απ’ έξω, για να απαντήσουμε στο αιώνιο ερώτημα… Είμαστε άξιοι να θεραπευθούμε για ν’ αξίζουμε την εξουσία που νομίζουμε ότι θέλουμε;

Όταν υπομένεις, ανέχεσαι και υποχωρείς για να μην στενοχωρήσεις, παρεξηγηθείς ή κατηγορηθείς, είσαι καταδικασμένος να μην απολαμβάνεις τη ζωή σου. Παραχωρείς έδαφος από την ευτυχία σου σε όσους δε διστάζουν να το καταπατήσουν. Επιτρέπεις να φυτέψουν τα ζιζάνιά τους και να καμαρώνουν ύστερα για την εξουσία που έχουν πάνω σου. 

“Δε φταίνε αυτοί. Φταις εσύ που το επέτρεψες”, θα σου πουν. “Μα φταίει η καλοσύνη;” θα ρωτήσεις. Όχι. Η αφέλεια, η φοβικότητα, η ανασφάλεια ναι. Όμως ποτέ δε φταίει η καλοσύνη. 

Πώς μπορείς να ενοχοποιήσεις το καλό; Όσο κι αν χτυπούν, όσο κι αν κρίνουν, δε θα σταματήσεις. Το ξέρεις. Πιστεύεις με μια παιδική αφέλεια ότι ακόμα υπάρχει καλό στους ανθρώπους και το αναζητάς. Ό, τι αναζητάς ειλικρινά, στο τέλος το βρίσκεις. Μη σταματήσεις. Να θυμάσαι. Αν εκλείψουν οι καλοπροαίρετοι, αυτός ο κόσμος θα μετατραπεί σε πραγματική κόλαση. 

Θυμάμαι τότε που ήμασταν παιδιά και ρωτούσαμε κάθε χρόνο τους μεγάλους αν η Τσικνοπέμπτη είναι αργία. Η αρνητική απάντηση μάς απογοήτευε κάθε φορά, αλλά δεν πτοούμασταν. Η σκέψη πως είναι μια γιορτή μέσα στη μέση της εβδομάδας, που ναι μεν δουλεύουμε και πάμε σχολείο το πρωί, αλλά το βράδυ γιορτάζουμε τρώγοντας και πίνοντας, ήταν εντελώς παράδοξη για το μικρό μας μυαλουδάκι.

Μεγαλώνοντας, αναγκαστήκαμε ν’ αποδεχτούμε πως η αγαπημένη μας Τσικνοπέμπτη, με τα τόσο νόστιμα μεζεδάκια και τις γαργαλιστικές μυρωδιές, είναι απλά μια καθημερινή με γιορτινή χροιά.

Μα μήπως έτσι δεν είναι κι η ζωή μας; Δεν έχει πάντα όλες τις χαρές ή τις λύπες μαζεμένες. Ανάμεικτα τα συναισθήματά μας δημιουργούνται και μ’ αυτά πορευόμαστε. Η κάθε μέρα που περνά έχει κάτι νόστιμο, κάτι πικάντικο, κάτι μεθυστικό που – έστω για λίγο – την κάνει να μοιάζει με γιορτή μέσα στην άχαρη ρουτίνα. Κι εκεί που η υποχρέωση μοιάζει να σε πνίγει στον ασφυκτικό κλοιό της, ένα αστείο, μια μελωδία, μια όμορφη συνάντηση τα ανατρέπει όλα και θυμάσαι πως στη ζωή δεν ήρθαμε μόνο για να δουλεύουμε, αλλά και να γλεντάμε!

Το κλασικότερο αντεπιχείρημα για όσους δε συμπαθούν τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου είναι πως ο έρωτας δεν θα έπρεπε να γιορτάζει μια φορά τον χρόνο αλλά κάθε μέρα. Όταν αγαπάς, εκδηλώνεις τα συναισθήματά σου στο έτερόν σου ήμισυ ανεξαρτήτως χρονικής στιγμής. Πόσο εφικτό είναι αυτό στην εποχή μας άραγε;

Στην πορεία της σχέσης δύο ανθρώπων, ο έρωτας έρχεται αντιμέτωπος με δυο εχθρούς. Τον χρόνο και την καθημερινότητα. Υπάρχει η αντίληψη πως όσο πιο πολλά χρόνια περνούν μαζί δυο άνθρωποι, τόσο ο έρωτάς τους λιγοστεύει. Βασικός συντελεστής σ’ αυτή τη μείωση είναι φυσικά η διαβρωτική δύναμη της ρουτίνας.

Ο έρωτας, ως κατεξοχήν ενθουσιώδης και ρομαντικός, βάλλεται διαρκώς από τον ρεαλισμό και την υλιστικό χαρακτήρα της καθημερινότητας. Θέματα διαδικαστικά, οικονομικά, εργασιακά απασχολούν τόσο πολύ το μυαλό μας, που δεν προλαβαίνουμε πολλές φορές να αισθανθούμε, όχι έρωτα, αλλά οτιδήποτε. Η καρδιά σταδιακά γερνά και κουρασμένη γέρνει να απολαύσει μονάχα οτιδήποτε της αφαιρεί το αίσθημα του άγχους που την πνίγει.

Μέσα σ’ αυτό το αντίξοο κλίμα της σημερινής εποχής, ο έρωτας καλείται να επιβιώσει. Να μην αποδυναμωθεί. Μα είναι δυνατόν να υπάρξει χωρίς να είναι ενεργό το εργαλείο που μπορεί να τον νιώσει; Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι άλλο από το γήρας της καρδιάς.

Ποτέ δεν έζησε ο έρωτας σε μια καρδιά φθαρμένη. Ακόμα κι αν φώλιασε σε γερασμένα σώματα, η καρδιά που τα κρατούσε ζωντανά ήταν ακόμα νεανική και έσφυζε από ζωή. «Ο έρωτας χρόνια δεν κοιτά», λέει ο λαός κι έχει δίκιο. Η ηλικία δεν παίζει ρόλο «όσο το λέει η καρδιά σου».

Πώς όμως μένει μια καρδιά νέα για να μπορέσει να συντηρήσει τον έρωτα; Η απάντηση δεν είναι πάντα προφανής ούτε εύκολα εφαρμόσιμη. Χρειάζεται μικρά αλλά δυνατά «συναισθηματικά σοκ» θετικής χροιάς. Χρειάζεται να νιώσει όλα αυτά τα όμορφα, η στέρηση των οποίων τη γέρασε. Να συγκινηθεί με μια λησμονημένη ανάμνηση και να αναβιώσει τον χαμένο της έρωτα για τη ζωή την ίδια.

Η μέρα του Αγίου Βαλεντίνου, επομένως, δεν ενδείκνυται μόνο για τους φρεσκοερωτευμένους και τα νεανικά ζευγαράκια. Περισσότερη ανάγκη την έχουν εκείνοι που έχουν ξεχάσει τι θα πει έρωτας. Εκείνοι που καθημερινά αγκαλιάζουν τη ρουτίνα σαν έναν άχαρο Βαλεντίνο που τους απομυζά την ενέργεια.

Αν είχα μια ευχή για τη σημερινή μέρα, θα ήταν να υπήρχαν περισσότερες σαν κι αυτή μέσα στον χρόνο, για να μας υπενθυμίζουν πως συντήρηση δε χρειάζεται μόνο η επιχείρηση, το αυτοκίνητο κι ο καυστήρας, αλλά και η καρδιά.

Η συμβουλή μου; Διώξε τον καθημερινό τοξικό Βαλεντίνο που κρατά όμηρο τα συναισθήματά σου και νιώσε ξανά τι θα πει έρωτας. Για έναν άνθρωπο, για τη δημιουργία, για τη ζωή.

Μέσα στο μετρό βλέπεις λογιών λογιών ανθρώπους. Διαφορετική εμφάνιση, διαφορετική συμπεριφορά. Ο ένας ακούει μουσική, ο άλλος δεν ξεκολλά τα μάτια του από την οθόνη του κινητού του, κάποιος διαβάζει, άλλος απλά περιμένει τη στάση του. Καθένας χαμένος στις σκέψεις του. Καθένας κι ένας κόσμος ολόκληρος.

Είναι κάτι τέτοιες στιγμές που φαντάζομαι το βαγόνι σαν έναν μικρό πλανήτη σε τροχιά. Όλοι συνεπιβάτες, αλλά τόσο ουσιαστικά μακριά ο ένας από τον άλλον.

Τότε θυμάμαι σκηνές από ταινίες που κάτι καταστροφικό τους εγκλωβίζει στον συρμό κι αναγκάζονται να βρουν τρόπο ν’ αποδράσουν. Οι σκόρπιοι κόσμοι γίνονται ένα μπροστά στον κίνδυνο. Οι ρόλοι μοιράζονται, θαρρείς αυτόματα, σαν σε θίασο που αυτοσχεδιάζει. Αναδεικνύονται οι ηγέτες, οι εφευρετικοί, οι συναισθηματικοί, οι τρυφεροί, οι σκληροί, οι αδύναμοι, οι ήρωες.

Αναρωτιέμαι… Ο καθένας δείχνει τον εαυτό που το ένστικτο επιβίωσης του υπαγορεύει ή είναι κάτι ανώτερο που ξυπνά μέσα του; Τι καθορίζει τη συμπεριφορά στην ανάγκη; Οι αξίες ή τα απωθημένα; Η δύναμη της ψυχής ή τα τραύματα;

Είναι τόσα ερωτήματα που αναμασά το μυαλό όποτε η απειλή της ζωής του φαντάζει πιθανή.
“Ποιον θα έσωζες πρώτον;”
“Τι θα έπαιρνες μαζί σου και τι θα άφηνες στην τύχη του;”
“Θα κατάφερνες να αποδράσεις ή θα παραδινόσουν στη μοίρα σου;”
Οι απαντήσεις καθορίζουν και τον βασικό ρόλο που θα παίξεις.

Εσύ ποιος επιλέγεις να είσαι μπροστά στον κίνδυνο;

Λίγα χρόνια πριν, όταν ο θεσμός της «παγκόσμιας μέρας» δεν είχε ακόμα καθιερωθεί στις συνειδήσεις μας, η ημέρα της γυναίκας ήταν απλά μια ευκαιρία για ξεφάντωμα. Παρέες γυναικών ανυπομονούσαν να βγουν, να διασκεδάσουν και να δηλώσουν έντονα την παρουσία τους.

Η έξοδος ήταν ένας τρόπος για τη σύγχρονη γυναίκα να υψώσει τη φωνή της έναντι στην καθημερινότητα και τη ρουτίνα. Στην εργασία, την οικογένεια, τη σχέση της, ήταν πάντοτε επιφορτισμένη με παραπάνω ρόλους απ’ όσους μπορούσε ν’ αντέξει.

Η ημέρας της γυναίκας ήρθε σαν τη μοναδική δικαιολογημένη ευκαιρία της ν’ αποτάξει τα βάρη και να νιώσει, έστω και για μερικές ώρες, ελεύθερη. Η πραγματική καταπιεσμένη ανάγκη που η ημέρα αυτή κάλυπτε – η ανεξαρτησία – θα φαινόταν με τον καιρό.  

Πρώτη μεγάλη αλλαγή στον τρόπο εορτασμού της ημέρας, έφερε η αλλαγή του ρόλου των ανδρών στην οικογένεια. Όταν ο σύντροφος ή/και πατέρας άρχισε να γίνεται πιο συμμετοχικός, η ανάγκη της γυναίκας για «απόδραση» δε χρειαζόταν να περιμένει την 8^η Μαρτίου. Ο θεσμός σταδιακά έπαψε να έχει τόσο έντονα χαρακτήρα εκτόνωσης και μετατράπηκε σ’ έναν προβληματισμό ως προς το τι πραγματικά γιορτάζουμε.

Από τότε, τα δικαιώματα της γυναίκας, η χειραφέτησή της, ο φεμινισμός, οι αγώνες γυναικών ανά την ιστορία, εμβληματικές προσωπικότητες, παρελαύνουν μπροστά από τις οθόνες μας στα social media και μας υπενθυμίζουν την ιστορία.

Τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με την εμφάνιση της πανδημίας, το κίνημα #metoo και οι γυναικοκτονίες έρχονται να διαμορφώσουν ξανά την ημέρα της γυναίκας. Ξαφνικά, μια πιο καίρια για τη ζωή της ανάγκη έρχεται στην επιφάνεια. Δε χρειάζεται μόνο να είναι ελεύθερη και ισάξια με τον άνδρα, αλλά πρωτίστως υγιής και ζωντανή.

Φαινόμενα όπως ο βιασμός και η δολοφονία γυναικών βλέπουν πλέον το φως της δημοσιότητας και δεν αποσιωπώνται από την κοινωνία. Θύματα δικαιώνονται, δράστες τιμωρούνται και πιθανά παρόμοια επεισόδια μοιάζουν ν’ αποτρέπονται.

Η 8^η Μαρτίου έρχεται πια για να μας διδάξει την έννοια της προστασίας της ανθρώπινης αξίας και αξιοπρέπειας. Είτε πρόκειται για γυναίκα της οποίας παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματά, είτε για άνδρα που οφείλει να σέβεται τόσο τον εαυτό του όσο και τους γύρω του.

Η ημέρα της γυναίκας δεν αγγίζει πια μόνο τη δύση. Αποκτά ολοένα και περισσότερο τον παγκόσμιο χαρακτήρα που της αρμόζει. Έχει, όμως, πολύ δρόμο ακόμα να διανύσει. Ο άνθρωπος οφείλει να κατανοήσει πως μόνο σε κοινωνίες όπου τα επιθετικά πρότυπα καταρρίπτονται και καταδικάζονται και οι γυναίκες παύουν να αισθάνονται πως απειλούνται, υπάρχει λόγος, μια τέτοια μέρα, να ευχόμαστε «Χρόνια Πολλά».

Οι γιορτινές μέρες μάς φέρνουν πάντα στον νου την έννοια της οικογένειας. Είναι τόσο παγιωμενη λέξη, που στο άκουσμά της, η εικόνα που μας έρχεται είναι συγκεκριμένη. Όμως, ανά τα χρόνια, έχει αποδειχθεί πως ένας πατέρας, μια μάνα, ένας αδερφός ή ένας συγγενής εν γένει μπορεί να γίνει ο τοξικότερος εχθρός μας. Το αίμα δεν εξασφαλίζει την απουσία ούτε των αρνητικών συναισθημάτων ούτε των επιβλαβών πράξεων.

Ετυμολογικά, η οικογένεια περιλαμβάνει τις έννοιες οίκος και γένος. Όμως, τι θα γινόταν, αν σπίτι μας θεωρούσαμε εκείνο το μέρος όπου νιώθουμε ο εαυτός μας και γένος μας τους ανθρώπους που εκπέμπουν στο ίδιο ψυχικό μήκος κύματος μ’ εμάς; Ίσως τότε η σημασία της λέξης ν’ άλλαζε κατά πολύ.

Η οικογένεια εμπεριέχει επίσης την έννοια της διάρκειας. Μας ακολουθεί από τη γέννηση μας έως τον θάνατο και μας δένει με αόρατα σχοινιά που είτε μας βοηθούν να νιώθουμε ασφάλεια στις ρίζες μας, είτε μας κρατούν αιώνια δέσμιους καταστάσεων. Εκείνος ο άγνωστος, όμως, ένα απόγευμα που από το πουθενά βρέθηκε κοντά σου, αφιέρωσε λίγο από τον χρόνο του για να ενδιαφερθεί γι’ αυτό που σε απασχολεί, ένιωσε τον πόνο σου, έδωσε μια συμβουλή που σου άνοιξε τα μάτια και ελάφρυνε την καρδιά σου, θα μπορούσε άραγε να λογιστεί ως «προσωρινή οικογένεια»;

Τι είναι οικογένεια στην ουσία; Ας σκεφτούμε το εξής. Αν κατέρρεαν τα πάντα γύρω μας, ποιος θα ήταν ο πρώτος ή οι πρώτοι που θα σκεφτόμασταν; Σε ποιον θα τρέχαμε να βρούμε στήριξη; Ποιον θα προστατεύαμε πάση θυσία; Ποιος θα είχε τη δύναμη να μας σηκώσει στα πόδια μας; Ποιος έχει ανάγκη από την αγάπη μας στη ζωή του; Όλοι όσους σκεφτήκαμε απαντώντας, είναι η οικογένειά μας.

Τυχεροί όσοι βρέθηκαν σε μια οικογένεια με καλοκάγαθους ανθρώπους, ευλογημένοι όσοι τους συνάντησαν στην πορεία της ζωής τους και αξιέπαινοι όσοι έχτισαν μια υγιή σχέση μαζί τους. Η οικογένεια είναι προσωπική υπόθεση. Εκφράζει την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει, να ταιριάζει, να συμπορεύεται, ν’ αγαπά.

Η οικογένεια, με άλλα λόγια, είναι μια μεγάλη αγκαλιά που μας χωρά ψυχή τε και σώματι. Ένας αμνιακός σάκος εν ζωή που μας θρέφει και συντηρεί την ύπαρξή μας. Γι’ άλλους είναι ο σύντροφος, τα παιδιά, οι γονείς, τ’ αδέρφια. Γι’ άλλους οι φίλοι ή ένα κατοικίδιο. Δεν έχει σημασία αν έχει το ίδιο αίμα μ’ εμάς, αν είναι άνθρωπος ή όχι, αρκεί να γεμίζει την καρδιά μας με τρυφερά αισθήματα και την ψυχή μας με ζεστασιά.

Ακόμα κι αν η οικογένειά μας είναι μακριά, η αγάπη είναι γνωστό πως δε γνωρίζει απόσταση. Η γνώση ότι υπάρχει κάποιος στον κόσμο για τον οποίον είμαστε σημαντικοί, αρκεί για να γεμίσει το κενό της προσωρινής απουσίας του. Αν πάλι έφυγε για το μακρύ ταξίδι, μας έχει αφήσει τον πολυτιμότερο θησαυρό. Ότι αγαπήσαμε και αγαπηθήκαμε ειλικρινά. Αυτά είναι εφόδια στο σάκο του κάθε ανθρώπου που του δίνουν τη δύναμη να συνεχίσει να προχωρά. Όταν κάποιος που χάσαμε ήταν οικογένεια μας, θα είναι για πάντα. Στην πορεία θ’ αντιληφθούμε πως, χωρίς να το περιμένουμε, παρουσιάζονται στη ζωή μας άνθρωποι, όχι για ν’ αντικαταστήσουν άλλους, αλλά για να διευρύνουν την οικογένεια μας, με όποια έννοια κι αν αυτή έχει. Είναι το συνεχές ταξίδι της αγάπης.

Αυτή τη θαλπωρή ας έχουμε όλοι φέτος τα Χριστούγεννα, αλλά και κάθε Χριστούγεννα. Μα αν γνωρίζουμε κάποιον που τη στερείται, ας γίνουμε η οικογένειά του έστω για λίγο, χαρίζοντας ένα χαμόγελο, αγάπη και μια αγκαλιά. Αν πάλι είμαστε εμείς σ’ αυτή τη θέση, ας γίνουμε οικογένεια για τον εαυτό μας. Ας ξορκίσουμε τη μοναξιά, αυτό το αιώνιο φάντασμα των Χριστουγέννων που τρυπώνει όπου λείπει η οικογένεια κι ας αγκαλιάσουμε τις πληγές μας. Η μοναξιά φοβάται τον άνθρωπο που αγαπά και αποδέχεται τον εαυτό του και η ζωή τον ανταμείβει δίνοντάς του ευκαιρίες για ορθές επιλογές.

Καλά και οικογενειακά Χριστούγεννα με όσους αγαπά η καρδιά μας και μας αγαπούν με όλη τους την ψυχή!

Χάιδεψα τα μαλλιά της κόρης μου. Γύρισε το κεφαλάκι της και με κοίταξε. Πόσο ήρεμη στην ασφάλειά της! Της χαμογέλασα αχνά, ενώ είχα ακόμα στα μάτια μου τις φλόγες που κατάπιναν τα ξένα σπίτια. Ξένα; Τίποτα δεν είναι ξένο. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Το σπίτι σου που έγινε συντρίμμια το νιώθω και δικό μου σπίτι. Δάκρυα κυλούν και στα δικά μου μάτια για τον όμορφο κήπο σου που έδινε ζωή και τώρα φιλοξενεί τον θάνατο. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Σπαράζει κι η δική μου καρδιά για το παιδί σου που αναγκάστηκες να του πεις “Σήκω παιδί μου φεύγουμε”, όχι για βόλτα, αλλά για το άγνωστο. Τι χειρότερο για έναν γονιό από την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια; Όχι, δεν μπόρεσε να πάρει το αγαπημένο παιχνίδι του, γιατί δε χωρούσε, γιατί έπρεπε να τρέξετε, γιατί έπρεπε να σωθείτε. Σ’ ένιωσα τη στιγμή που είδες το φόβο στα μάτια του να ψάχνει να βρει τη δική σου ανύπαρκτη σιγουριά για να πιαστεί. Σε νιώθω. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Έφυγες αποχαιρετώντας ό, τι πιο δικό σου. Δεν είναι “ντουβάρια”, ούτε “αντικείμενα”. Είναι κόποι, συναισθήματα, αναμνήσεις. Ναι, η ανθρώπινη ζωή είναι πανώ από όλα και αυτή θα κοιτάξεις να σώσεις. Βλέπω όμως το αποτυπώματα σου σε όλα αυτά τα υλικά που αγάπησες και κατανοώ τη θλίψη σου. Αφήνεις πίσω τη ζωή σου που δε θα είναι πια ίδια. Σε κατανοώ. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Το χωριό σου! Το όμορφο χωριό σου που έδινε απλόχερα δροσιά και χρώμα σε όποιον το επισκεπτόταν. Μαύρο πια στέκεται πάνω στ’αποκαΐδια του σαν νεκροταφείο. Τα δέντρα του, τα λουλούδια του, τα ζώα του φτιάχνουν τον δικό τους παράδεισο κάπου αλλού. Σοκάρομαι και θλίβομαι. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Και τώρα; Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει. Δε σε προστάτεψαν. Νιώθεις προδομένος, οργισμένος, καταβεβλημένος, απελπισμένος. Άδειος. Σε συναισθάνομαι. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Όμως, ξαφνικά, βλέπεις κάποιους να βρίσκονται από το πουθενά να σε βοηθήσουν, να σε αγκαλιάσουν, να σου πουν μια καλή κουβέντα, μήπως ξαναβρείς λίγο από το αδικοχαμένο θάρρος σου. Άλλοι πασχίζουν με τις φλόγες, αψηφώντας τα πάντα, μήπως και κάτι σωθεί. Άγνωστοι ή φίλοι ανοίγουν τα σπίτια τους και την καρδιά τους να προσφέρουν ό, τι μπορούν. Γιατί όλοι μπήκαμε στη θέση σου και θρηνούμε μαζί σου. Νοιαζόμαστε και θέλουμε να δεις ότι δεν είσαι μόνος.

Ακόμα κι αν αυτοί που έχουν χρέος να σε στηρίξουν, δεν το κάνουν, είμαστε εμείς εδώ. Είμαστε κοντά σου για να σε δούμε να σηκώνεις ξανά το κεφάλι κι όταν αντικρίσεις τον ουρανό να μη δεις καπνούς, αλλά ήλιο και τριγύρω σου πράσινο. Ίσως η αγάπη μας να μπορέσει να διώξει τον πόνο από τα μάτια και την ψυχή σου. Ίσως σε κάνουμε να χαμογελάσεις ξανά.

Είμαστε εδώ για να το προσπαθήσουμε.
Είμαστε εδώ.
Γιατί είμαστε άνθρωποι.