Ο πυρήνας των διηγημάτων του νέου βιβλίου της Γιώτας Βασιλείου «Παράλληλοι Κύκλοι» είναι η εκδίκηση. Μια ορμή τόσο ανθρώπινη όσο και απάνθρωπη, που στηρίζεται άλλοτε στο αίσθημα προσωπικής δικαίωσης, άλλοτε στο ένστικτο επιβίωσης και ενίοτε στον πληγωμένο εγωισμό.
Η Γιώτα εξετάζει το θέμα από διαφορετικές οπτικές. Οι ήρωες της είναι άλλοι του λιμανιού, πιο σκληροτράχηλοι και ασυγκράτητοι κι άλλοι του σαλονιού, λεπτεπίλεπτοι, εύθραυστοι και υπεράνω πάσης υποψίας. Όλοι όμως έχουν κάτι κοινό κι αυτό είναι η ανάγκη για απελευθέρωση από κάτι που τους έκαναν. Είτε αυτό συνέβη δίκαια είτε άδικα είτε κατά λάθος, φτάνει για να τους βαρύνει και να τους ωθήσει να πάρουν το αίμα τους πίσω.
Η γλώσσα των διηγημάτων προσαρμόζεται από τη συγγραφέα αναλόγως για να ταιριάξει στην ιδιοσυγκρασία του εκάστοτε πρωταγωνιστή. Δεν υπάρχει αφηγητής παντογνώστης, μόνο μια πρωτοπρόσωπη ή τριτοπρόσωπο αφήγηση, που έχει ως σκοπό να μας εισάγει όσο πιο βαθιά μπορεί στην ψυχοσύνθεση του χαρακτήρα.
Κεντρικό ρόλο σε πολλά από τα διηγήματα παίζει το κάρμα˙ ο αόρατος πρωταγωνιστής που αναλαμβάνει να εκδικηθεί εκ μέρους κάποιων θυμάτων. Τα φέρνει δε πάντα έτσι, ώστε ο θύτης να πληρωθεί με το ίδιο νόμισμα είτε μέσω του θύματος που πήρε τον νόμο στα χέρια του, είτε μέσω της ίδιας της ζωής που έφερε τη δικαίωση.
Στην αρχή του διηγήματος, ο αναγνώστης θα βρει ένα μικρό αποφθεγματικό διαμαντάκι που συνοψίζει όλη την ουσία της ιστορίας. Ξεχώρισα ιδιαίτερα το διήγημα «Το μαχαίρι» όπου πρωταγωνιστής είναι το ίδιο το όπλο του εγκλήματος. Το μαχαίρι μεταφέρει, με τρόπο ευθύ αλλά και φιλοσοφικό, το πώς βλέπει, από τη δική του πλευρά, τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στον ρόλο του θύτη κι εκείνον του θύματος.
Η Γιώτα χρησιμοποιεί πολύ γλαφυρές περιγραφές που δίνουν στον αναγνώστη μια ζωντανή εικόνα να δει, να μυρίσει, ν’ ακούσει. Εφόσον ο φόνος παρουσιάζεται ως η κυρίαρχη τιμωρία και μέσον εκδίκησης, είναι αναμενόμενο οι σκηνές να προκαλούν σοκ, αγωνία, λύπηση ή ακόμα κι ένα αίσθημα λύτρωσης. Λόγω του ότι το θέμα ενέχει τον κίνδυνο να ταυτιστεί ο αναγνώστης και να πει “καλά του έκανε” ή “καλά να πάθει”, η Γιώτα έχει συμπεριλάβει στο τέλος του βιβλίου γραμμές βοηθείας για ψυχοκοινωνική υποστήριξη και γυναίκες που υφίστανται ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Μια πρωτοβουλία ευφυής όσο και απαραίτητη, που φανερώνει την ενσυναίσθηση της συγγραφέως.
Τα σκοτεινά μονοπάτια του ανθρώπινου μυαλού και γενικά της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης είναι μια ατραπός για τον κάθε συγγραφέα. Τα όρια δυσδιάκριτα και η γραφή τους φαίνεται να πατά πάνω σε συναισθηματικές νάρκες. Η Γιώτα κρατά επιτυχώς αυτά τα όρια σε ασφαλή περιοχή κι εξετάζει το θέμα από συγγραφικό ενδιαφέρον, δίνοντας στον αναγνώστη πολλές αφορμές για να προβληματιστεί. Η εκδίκηση άλλοτε σερβίρεται κρύα, άλλοτε εν βρασμώ, άλλοτε με πρόθεση, άλλοτε χωρίς. Το σημείο χωρίς επιστροφή, που αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, περνιέται εν συνειδήσει ή υπό την επήρεια συναισθηματικής υπερφόρτωσης. Πάντα όμως μεταμορφώνει και γίνεται στίγμα που ακολουθεί τον εκδικούμενο σε όλη την υπόλοιπη ζωή του.
Οι “Παράλληλοι κύκλοι” είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο που συνδέει το καλό με το κακό σε μια αιώνια εναλλαγή, με σημείο ένωσης την γκρίζα περιοχή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Το έγκλημα δεν είναι παρά μία απόφαση μακριά κι η εκδίκηση το πιο ενστικτώδες κίνητρο.
Συλλογή διηγημάτων – Εκδόσεις Κύφαντα
