Το μυθιστόρημα της Νόνικας Κωνσταντουδάκη «Νερό που σωπαίνει» είναι ένα βιβλίο που κρατά τον αναγνώστη από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Ήρωες που χτίζονται λέξη προς λέξη, γραφή μεστή και λογοτεχνικά άρτια και μια υπόθεση με ανατροπές που σοκάρουν.
Η Αθανασία είναι μια γυναίκα που ευλογήθηκε με ένα ιδιαίτερο χάρισμα, το οποίο καλείται από μικρό παιδί ν’ αποσιωπήσει, καθώς η κοινωνία δεν είναι έτοιμη να το αποδεχτεί. Για να μη στιγματιστεί, σχεδόν ξεχνά τη μεταφυσική σχέση της με το νερό, που αλλάζει ροή ανάλογα με τα συναισθήματά της κι επιδίδεται σε μια ζωή καθ’ όλα φυσιολογική, με μόνες διεξόδους τις βόλτες με το άλογό της και το αγαπημένο της ποτάμι.
Στο επαρχιακό σκηνικό των Λουτρών, η οικογένειά της ζει μια ήρεμη ζωή. Ο Σταύρος, ένας σύζυγος υποστηρικτικός, αποδέχεται την ατίθαση φύση της και δεν την πιέζει να μετακομίσουν στην Πάτρα, κοντά στους ευκατάστατους, αλλά τυπολατρικούς κι επιτηδευμένους γονείς του.
Οι κόρες τους, Αλκμήνη και Ρήνη μεγαλώνουν, ενώ η Αθανασία βυθίζεται όλο και πιο πολύ σε μια ανεξήγητη θλίψη που προσπαθεί να καταπιέσει, ώσπου μια απρόσμενη ανατροπή της μοίρας φέρνει τα πάνω κάτω και η φυσιολογική τους ζωή παρεκκλίνει ριζικά.
Η υπόθεσή του βιβλίου κυλά σαν το ποτάμι που κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Άλλοτε ήρεμο και δροσερό, άλλοτε ορμητικό, με τα νερά του να φουσκώνουν και να μαίνονται. Οι πέτρες στον βυθό του, γίνονται μάρτυρες των εμποδίων της ζωής και οι βράχοι κατευθύνουν την πορεία του σε διαφορετικές από το αναμενόμενο πορείες. Το νερό έχει δική του βούληση κι αυτή υποτάσσεται στη διάθεση της Αθανασίας, είτε εκείνη είναι παρούσα είτε απούσα.
Η γλώσσα της Νόνικας ρέει κατά τον ίδιο τρόπο. Με γραφή ώριμη, μεταφέρει την ψυχοσύνθεση των ηρώων με τόσο ζωντανό τρόπο, που ο αναγνώστης νιώθει πως τους γνωρίζει έναν έναν προσωπικά. Τα ιδιαίτερα κίνητρά τους, τα τραύματά τους κι οι νοοτροπίες τους σκιαγραφούνται μέσα από κινήσεις, λέξεις και σχέσεις που αναδεικνύονται μέσα από την τριβή της καθημερινότητας, αλλά και την αντιμετώπιση των απρόοπτων συμβάντων. Χαρακτήρες μοναδικοί, με βάθος, εσωτερικές συγκρούσεις και αντιθέσεις, δοκιμάζονται από τη ζωή και επιλέγουν να σταθούν, να πέσουν ή να κρατηθούν από ό,τι νομίζουν πως μπορεί να τους δώσει λίγη ζωή ακόμα.
Το στοιχείο του μαγικού ρεαλισμού που η Νόνικα χρησιμοποιεί είναι το επιστέγασμα μιας ήδη καλοχτισμένης ιστορίας. Μέσα από το νερό, τα κεντρικά νοήματα διατρέχουν όλο το βιβλίο˙ η θέση των γυναικών στην κοινωνία του 1960, η καταπίεση της διαφορετικότητας, οι τυπικές οικογενειακές σχέσεις, τα εγκλήματα που συγκαλύπτονται. Κυριότερο όλων, τα μυστικά που δεν τολμούν να βγουν στην επιφάνεια για να μην πνίξουν εκείνους που τα κρατούν και καταλήγουν να γίνονται βάρος από γενιά σε γενιά, διαμορφώνοντας τις επιλογές και εν τέλει τις ζωές τους. Μέσα σε όλα αυτά, η εξέγερση του Πολυτεχνείου έρχεται να συμβολίσει το επερχόμενο τέλος της καταπίεσης.
Το «Νερό που σωπαίνει» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί, όχι μόνο γιατί είναι ένα εξαίρετο ανάγνωσμα που καθηλώνει τον αναγνώστη, αλλά κι επειδή μεταφέρει ένα καίριο μήνυμα. Πως η αλήθεια, όπως και το νερό, πάντα βρίσκει τρόπο ν’ ακουστεί ακόμα κι αν χρειαστεί να περάσουν χρόνια. Η καταπίεσή της δεν υπόσχεται αιώνια σιωπή, γι’ αυτό κι όταν βρει διέξοδο, ξεσπά και παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά της, προσφέροντας λύτρωση στα διαγενεακά τραύματα με τον δικό της μοναδικό, αλλά και μοιραίο τρόπο.
Μυθιστόρημα – Εκδόσεις Κύφαντα
