Ως άνθρωποι βρισκόμαστε σε μόνιμη μάχη με τη φθορά. Όσο μεγαλώνουμε η φρεσκάδα, η νεότητα, η ομορφιά φθίνουν και δίνουν τη σκυτάλη τους σε ρυτίδες, λευκές τρίχες και ίσως μια γοητευτική σοφία. Είναι όμως στ’ αλήθεια φθίνουσα η πορεία μας;

Η ανατροφή των παιδιών για πολλές δεκαετίες είχε ως κύριο στοιχείο τη δαιμονοποίηση του λάθους. Τα παιδιά τιμωρούνταν για τα λάθη τους, άλλοτε με σκληρό, άλλοτε με πιο επιεική τρόπο. Έγιναν ενήλικες που πήραν δυο κατά βάση δρόμους: την περιθωριοποίηση και την τελειομανία. Οι πρώτοι, κουρασμένοι από την κριτική και το βάρος της, επέλεξαν τον δρόμο της αντίδρασης, σε μια προσπάθεια να βρουν λίγη ανεξαρτησία. Οι δεύτεροι –που αποτελούν πλειοψηφία– έγιναν τελειομανείς, από τον φόβο τους να κάνουν λάθος. Ελέγχουν τα πάντα, μην τυχόν και τους ξεφύγει κάτι και νιώθουν σε κάθε τους βήμα τη Δαμόκλειο Σπάθη έτοιμη να πέσει. Υπάρχει κι ένας τρίτος δρόμος. Η ματαιοδοξία. Όμως αυτός δεν αναγνωρίζει εξ ορισμού λάθη. Τι θεωρείται όμως ως λάθος;

Λάθος για τους ενήλικες αυτούς δεν είναι μόνο η πράξη που μπορεί να βλάψει. Η αμαρτία, δηλαδή. Ως λάθος περάστηκε και η αδυναμία τους να συμβαδίσουν με τις απαιτήσεις της κοινωνίας, είτε αυτές αφορούν τα επαγγελματικά τους, είτε τα οικογενειακά τους, είτε ακόμα και την εμφάνισή τους. Εξαιτίας αυτής της εσωτερικευμένης ανάγκης να γίνουν αποδεκτοί, αγωνίζονται να επιτύχουν σε όλους αυτούς τους τομείς. Να έχουν ένα αναγνωρισμένο επάγγελμα, μια –φαινομενικά έστω– υγιή οικογένεια και μια πάντα προσεγμένη εμφάνιση. Το τι συμβαίνει όταν οι πόρτες κλείνουν, δεν πρέπει ποτέ να φαίνεται.

Κι ερχόμαστε στο φαίνεσθαι. Όλα αυτά που αναφέρθηκαν ως φθορά (οι ρυτίδες, τα λευκά μαλλιά κλπ) μεταφράζονται στο απαιτητικό και αυτοτιμωρητικό μυαλό του τελειομανή ενήλικα ως λάθος. Δεν δικαιούται να γεράσει. Να φθαρεί. Πρέπει να διατηρήσει την εικόνα που ανταποκρίνεται σε όσα του έμαθαν. Μόνο που ανακαλύπτει, αργά ή γρήγορα, πως αυτό είναι ουτοπία. Η φύση τον πολεμά, ο χρόνος στρέφεται εναντίον του. Η φθορά βιώνεται τότε ως ένα λάθος που πρέπει να διορθωθεί. Αρνείται να ωριμάσει. Αρνείται να εξελιχθεί.

Ποιο είναι όμως το βαθύτερο αίτιο αυτής της άρνησης; Στην ηλικία που η ανατροφή αρχίζει να αναθεωρείται, τα δεδομένα παύουν και η ουσιαστική ανάγκη για ανεξαρτησία εγκαθίσταται, κάνει την εμφάνισή του κι ο μεγαλύτερος ανθρώπινος φόβος. Ο φόβος του θανάτου. Η φθορά οδηγεί το σώμα προς τον θάνατο. Είναι το όχημα μέσα από το οποίο ο άνθρωπος οδηγείται στο τέλος του. Η όποια ματαιοδοξία έχει καλλιεργηθεί, καταρρέει. Η φθορά δεν αντιμετωπίζεται πια μόνο ως λάθος, αλλά ως κίνδυνος κι ο άνθρωπος βρίσκεται ξανά σ’ ένα σταυροδρόμι. Ή θα αγκαλιάσει τη νέα κατάσταση και θ’ απολαύσει το ταξίδι μέχρι το τέλος ή θα εντείνει τον πόλεμο με τη φθορά, με κίνδυνο να χάσει κομμάτια του εαυτού του.

Η κοινωνία για άλλη μια φορά απαιτεί να μην αλλάξει. Ο συνδυασμός των δυο φόβων, κριτικής και θανάτου, φέρνει σταθερότητα. Η αλλαγή δεν είναι εξέλιξη, αλλά απειλή. Δεν υπάρχει μετουσίωση για την κοινωνία. Το σώμα μετρά περισσότερο από όσα αισθανόμαστε ή σκεφτόμαστε, το φαίνεσθαι είναι πιο σημαντικό από το είναι. Η τελειομανία και η ματαιοδοξία είναι η κόλλα που κρατά την κοινωνία ενωμένη κι ευχαριστημένη. Οι ολοκληρωμένοι ενήλικες, που νιώθουν καλά με τον εαυτό τους, θα μπορούσαν να την ανατρέψουν κι αυτό θα ήταν καταστροφή ˙να γεμίσει ο κόσμος ανθρώπους που αγαπούν τα λάθη τους και βελτιώνονται μέσα από αυτά. Τεράστια καταστροφή. Ή μήπως όχι;

Δευτέρα.
Η αρχή,
το ήμισυ του παντός
που αναζητά το έτερον.
Τρίτη.
Η γαλήνη διαταράσσεται
απ'της ρουτίνας
τα ροζιασμένα δάχτυλα.
Τετάρτη.
Στα μισά του γκρεμού
επιβράδυνεται η πτώση
με την πυξίδα
να δείχνει το θαύμα.
Πέμπτη.
Προδότης και προδομένος,
γύρω από δείπνους μυστικούς
μεθυσμένων πνευμάτων.
Παρασκευή.
Μια αχτίδα ο πόνος
σκίζει τα γκριζα σύννεφα
κι η άνοιξη δακρύζει.
Σάββατο.
Το φως απλώνεται
ν' αγκαλιάσει κομματιασμένα όνειρα.
Να τα ενώσει.
Κυριακή.
Ο Γολγοθάς ανθίζει.
Κόκκινα σαν το αίμα
άνθη.

Φως και ύδωρ.
Αιώνιο και φθαρτό.
Ψυχή και σώμα.
Σύμπαν και φύση.
Θεός και άνθρωπος

Δίπολα κι αντιθέσεις
ταλανίζουν
το ανθρώπινο μυαλό
από τα σπάργανά του.
Από τούτα είναι φτιαγμένο
και το δίχως τους
μονάχα θάνατο υπόσχεται.

Μα σήμερα,
μέρα των Θεοφανίων,
δώσε Θεέ μου
Φως στο ύδωρ Σου
να δούμε κι εμείς οι ελάχιστοι,
νίπτοντας τις ζωές μας,
λίγο θεό στο μέσα μας.

Εκείνη την εποχή του χρόνου που όλα γαρνίρονται με στολίδια, φώτα και δώρα, υπάρχουν κάποιες ψυχές που μελαγχολούν. Σαν αυτή η χαρά τριγύρω ν'αδειάζει τις καρδιές τους, αντί να τις γεμίζει με ζεστασιά.

Είναι εκείνη η θλίψη της μοναξιάς που ποτέ δε χαμογέλασε πλάι σ'ένα πρασινοκόκκινο έλατο. Δεν αγωνιούσε για ένα δώρο έκπληξη κάτω από το δέντρο. Δεν έσκισε με τη μανία του ενθουσιασμού το περιτύλιγμα για να κραυγάσει από χαρά αντικρίζοντας αυτό που περίμενε. Δεν έζησε αγκαλιές γιορτινές και φιλιά αγάπης.

Αντί αυτών άκουσε φωνές τσακωμού. Είδε μπάλες χριστουγεννιάτικες να γίνονται κομμάτια από θυμό. Φοβήθηκε να ζητήσει το δώρο που πόθησε σε μια βιτρίνα. Ζήτησε από τον Αϊ Βασίλη ησυχία κι ένα ζεστό χάδι, αλλά δεν τα πήρε ποτέ. Έπαψε να πιστεύει στο πνεύμα των Χριστουγέννων, γιατί δεν έπαψε ποτέ να γεύεται την απογοήτευση και την απόλυτη, βαθιά μοναξιά εξαιτίας του.

Όμως εσύ, μελαγχολική ψυχή, ξέρεις κάτι; Το πνεύμα των Χριστουγέννων υπάρχει στ'αλήθεια! Δε ζει μέσα σ'αυτούς που σ' απογοήτευσαν ξανά και ξανά. Τριγυρνάει ανάμεσα σε ανθρώπους που, εκείνες τις μέρες του χρόνου, μετατρέπονται σε μικρά ξωτικά και σκορπούν χρυσόσκονη αγάπης σε όποιους συναντούν! Είναι εκείνοι που συντηρούν τα Χριστούγεννα, γιατί πιστεύουν στην καλοσύνη που αυτά εκπροσωπούν! Και χαίρονται, γιατί τότε τους δίνεται η ευκαιρία να κάνουν τον κόσμο λίγο καλύτερο. Για σένα. Κι ας μην τους ξέρεις.

Ψάξε να τους βρεις. Πώς; Από το χαμόγελο στα μάτια τους! Και κάπου εκεί, στην κορυφή του κεφαλιού τους, θα δεις ένα αόρατο σκουφί να κουδουνίζει, πασπαλίζοντας την ατμόσφαιρα με νότες αισιοδοξίας! Καμιά μελαγχολία δεν μπορεί να τους αντισταθεί!

Θάρρος είναι για αφέλεια άραγε, άνθρωπε, πως αγαπάς,
ενώ σε μια στιγμή μπορείς όλα να τα χάσεις;
Είσαι η πιο επισφαλής επιχείρηση, μα το προϊόν της αγάπης σου αποφέρει το μεγαλύτερο κέρδος.
Να 'ναι η πίστη σου σ' αυτό, που σε κάνει να προχωράς πάσει θυσία
ή η ψευδαίσθηση πως είναι το μόνο που θα πάρεις μαζί σου,
φεύγοντας από τούτη τη μάταιη κι επίπονη ζωή;
Μήπως γεμίζεις τα μπαγκάζια σου χτίζοντας σχέσεις στην άμμο της αβεβαιότητας,
για ν' απολαύσεις μαθήματα κι αισθήματα σε μιαν άλλη ζωή αφθαρσίας;

Αχ και να 'ξερες, άνθρωπε, γιατί κανεις όσα κάνεις και γιατί ζεις όπως ζεις.
Ίσως να γλίτωνες πόνο και κόπο, αλλά, καλέ μου άνθρωπε,
πώς θα μπορούσες να βάλεις ως στόχο την αγάπη;
Αυτή προκύπτει ανεξέλεγκτα κι όσο την κυνηγάς, τόσο την πληγώνεις.
Είναι χημεία ουσιών που δεν μπορείς τη βάση τους να τη γνωρίσεις,
από κόσμο αλλούτερο που οι φτωχές αισθήσεις σου δε φτάνουν να ερευνήσουν.
Μ' αν θες στ' αλήθεια να μάθεις τη χημεία την αγάπης, κάνε ο,τι κάνεις και ζήσε όπως ζεις.
Στον πόνο, τον μόχθο και την ανασφάλεια.
Μονάχα ο ακροβάτης νιώθει το απέραντο κενό που τον χωρίζει από το έδαφος,
μα συνεχίζει κρατώντας τα μάτια του μπροστά.
Κι ας ματώνουν τα πόδια του πάνω στο σκληρό σχοινί.
Ο φόβος της απώλειας σε υποχρεώνει είτε να γκρεμιστείς κοιτώντας τον κίνδυνο κατάματα
είτε ν'αγαπήσεις πιο έντονα χωρίς να νοιάζεσαι για το τι και πώς.

Ω άνθρωπε! Tι δύσκολη ζωή σου δώσαν!
Απ' όλα τα ζωντανά, μονάχα εσύ να έχεις επιλογή στην αγάπη!
Με όπλα ασαφή κι άμυνες συγκεχυμένες, πορεύεσαι κι όπου βγει...
Δε σε ζηλεύω άνθρωπε...μα σε θαυμάζω που,
παρά τον φόβο, τον πόνο και την ανασφάλεια,
εθίζεσαι, τόσο αυθαδώς, στη χημεία της αγάπης!

Θεριό ανήμερο ο άνθρωπος,
που αν δεν το μερώσει η αγάπη,
σπέρνει καταστροφές,
σκορπίζει θάνατο
και ερημώνουν τόποι.

Όταν υπομένεις, ανέχεσαι και υποχωρείς για να μην στενοχωρήσεις, παρεξηγηθείς ή κατηγορηθείς, είσαι καταδικασμένος να μην απολαμβάνεις τη ζωή σου. Παραχωρείς έδαφος από την ευτυχία σου σε όσους δε διστάζουν να το καταπατήσουν. Επιτρέπεις να φυτέψουν τα ζιζάνιά τους και να καμαρώνουν ύστερα για την εξουσία που έχουν πάνω σου. 

"Δε φταίνε αυτοί. Φταις εσύ που το επέτρεψες", θα σου πουν. "Μα φταίει η καλοσύνη;" θα ρωτήσεις. Όχι. Η αφέλεια, η φοβικότητα, η ανασφάλεια ναι. Όμως ποτέ δε φταίει η καλοσύνη. 

Πώς μπορείς να ενοχοποιήσεις το καλό; Όσο κι αν χτυπούν, όσο κι αν κρίνουν, δε θα σταματήσεις. Το ξέρεις. Πιστεύεις με μια παιδική αφέλεια ότι ακόμα υπάρχει καλό στους ανθρώπους και το αναζητάς. Ό, τι αναζητάς ειλικρινά, στο τέλος το βρίσκεις. Μη σταματήσεις. Να θυμάσαι. Αν εκλείψουν οι καλοπροαίρετοι, αυτός ο κόσμος θα μετατραπεί σε πραγματική κόλαση. 

Μέσα στο μετρό βλέπεις λογιών λογιών ανθρώπους. Διαφορετική εμφάνιση, διαφορετική συμπεριφορά. Ο ένας ακούει μουσική, ο άλλος δεν ξεκολλά τα μάτια του από την οθόνη του κινητού του, κάποιος διαβάζει, άλλος απλά περιμένει τη στάση του. Καθένας χαμένος στις σκέψεις του. Καθένας κι ένας κόσμος ολόκληρος.

Είναι κάτι τέτοιες στιγμές που φαντάζομαι το βαγόνι σαν έναν μικρό πλανήτη σε τροχιά. Όλοι συνεπιβάτες, αλλά τόσο ουσιαστικά μακριά ο ένας από τον άλλον.

Τότε θυμάμαι σκηνές από ταινίες που κάτι καταστροφικό τους εγκλωβίζει στον συρμό κι αναγκάζονται να βρουν τρόπο ν' αποδράσουν. Οι σκόρπιοι κόσμοι γίνονται ένα μπροστά στον κίνδυνο. Οι ρόλοι μοιράζονται, θαρρείς αυτόματα, σαν σε θίασο που αυτοσχεδιάζει. Αναδεικνύονται οι ηγέτες, οι εφευρετικοί, οι συναισθηματικοί, οι τρυφεροί, οι σκληροί, οι αδύναμοι, οι ήρωες.

Αναρωτιέμαι... Ο καθένας δείχνει τον εαυτό που το ένστικτο επιβίωσης του υπαγορεύει ή είναι κάτι ανώτερο που ξυπνά μέσα του; Τι καθορίζει τη συμπεριφορά στην ανάγκη; Οι αξίες ή τα απωθημένα; Η δύναμη της ψυχής ή τα τραύματα;

Είναι τόσα ερωτήματα που αναμασά το μυαλό όποτε η απειλή της ζωής του φαντάζει πιθανή.
"Ποιον θα έσωζες πρώτον;"
"Τι θα έπαιρνες μαζί σου και τι θα άφηνες στην τύχη του;"
"Θα κατάφερνες να αποδράσεις ή θα παραδινόσουν στη μοίρα σου;"
Οι απαντήσεις καθορίζουν και τον βασικό ρόλο που θα παίξεις.

Εσύ ποιος επιλέγεις να είσαι μπροστά στον κίνδυνο;

Αν χρειάζεται να εξηγήσεις,
σημαίνει πως δε σε κατανοούν.
Αν σε υποτιμούν,
δε σε σέβονται.
Αν αισθάνεσαι φόβο, σε απειλούν,
είτε σωματικά είτε ψυχικά.
Αν χάνεις τον εαυτό σου,
δεν ανήκεις εκεί.
Αν σε κατακρίνουν,
δε σ' αγαπούν.

Μαγνήτες είμαστε οι άνθρωποι.
Ό, τι νιώθουμε για τον εαυτό μας,
αυτό έλκουμε από τους "αντίστοιχους" άλλους.
Αν θέλεις να εισπράξεις αγάπη, λοιπόν,
ξέρεις τι πρέπει να κάνεις.

Χάιδεψα τα μαλλιά της κόρης μου. Γύρισε το κεφαλάκι της και με κοίταξε. Πόσο ήρεμη στην ασφάλειά της! Της χαμογέλασα αχνά, ενώ είχα ακόμα στα μάτια μου τις φλόγες που κατάπιναν τα ξένα σπίτια. Ξένα; Τίποτα δεν είναι ξένο. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Το σπίτι σου που έγινε συντρίμμια το νιώθω και δικό μου σπίτι. Δάκρυα κυλούν και στα δικά μου μάτια για τον όμορφο κήπο σου που έδινε ζωή και τώρα φιλοξενεί τον θάνατο. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Σπαράζει κι η δική μου καρδιά για το παιδί σου που αναγκάστηκες να του πεις "Σήκω παιδί μου φεύγουμε", όχι για βόλτα, αλλά για το άγνωστο. Τι χειρότερο για έναν γονιό από την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια; Όχι, δεν μπόρεσε να πάρει το αγαπημένο παιχνίδι του, γιατί δε χωρούσε, γιατί έπρεπε να τρέξετε, γιατί έπρεπε να σωθείτε. Σ' ένιωσα τη στιγμή που είδες το φόβο στα μάτια του να ψάχνει να βρει τη δική σου ανύπαρκτη σιγουριά για να πιαστεί. Σε νιώθω. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Έφυγες αποχαιρετώντας ό, τι πιο δικό σου. Δεν είναι "ντουβάρια", ούτε "αντικείμενα". Είναι κόποι, συναισθήματα, αναμνήσεις. Ναι, η ανθρώπινη ζωή είναι πανώ από όλα και αυτή θα κοιτάξεις να σώσεις. Βλέπω όμως το αποτυπώματα σου σε όλα αυτά τα υλικά που αγάπησες και κατανοώ τη θλίψη σου. Αφήνεις πίσω τη ζωή σου που δε θα είναι πια ίδια. Σε κατανοώ. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Το χωριό σου! Το όμορφο χωριό σου που έδινε απλόχερα δροσιά και χρώμα σε όποιον το επισκεπτόταν. Μαύρο πια στέκεται πάνω στ'αποκαΐδια του σαν νεκροταφείο. Τα δέντρα του, τα λουλούδια του, τα ζώα του φτιάχνουν τον δικό τους παράδεισο κάπου αλλού. Σοκάρομαι και θλίβομαι. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Και τώρα; Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει. Δε σε προστάτεψαν. Νιώθεις προδομένος, οργισμένος, καταβεβλημένος, απελπισμένος. Άδειος. Σε συναισθάνομαι. Γιατί είμαι άνθρωπος.

Όμως, ξαφνικά, βλέπεις κάποιους να βρίσκονται από το πουθενά να σε βοηθήσουν, να σε αγκαλιάσουν, να σου πουν μια καλή κουβέντα, μήπως ξαναβρείς λίγο από το αδικοχαμένο θάρρος σου. Άλλοι πασχίζουν με τις φλόγες, αψηφώντας τα πάντα, μήπως και κάτι σωθεί. Άγνωστοι ή φίλοι ανοίγουν τα σπίτια τους και την καρδιά τους να προσφέρουν ό, τι μπορούν. Γιατί όλοι μπήκαμε στη θέση σου και θρηνούμε μαζί σου. Νοιαζόμαστε και θέλουμε να δεις ότι δεν είσαι μόνος.

Ακόμα κι αν αυτοί που έχουν χρέος να σε στηρίξουν, δεν το κάνουν, είμαστε εμείς εδώ. Είμαστε κοντά σου για να σε δούμε να σηκώνεις ξανά το κεφάλι κι όταν αντικρίσεις τον ουρανό να μη δεις καπνούς, αλλά ήλιο και τριγύρω σου πράσινο. Ίσως η αγάπη μας να μπορέσει να διώξει τον πόνο από τα μάτια και την ψυχή σου. Ίσως σε κάνουμε να χαμογελάσεις ξανά.

Είμαστε εδώ για να το προσπαθήσουμε.
Είμαστε εδώ.
Γιατί είμαστε άνθρωποι.