«Η σωστή απόσταση» είναι η πρώτη ποιητική συλλογή της Γιάννας Τζιβελέκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Συρτάρι. Τα ποιήματα της συλλογής χωρίζονται στις πέντε θεματικές ενότητες που έρχονται να συμπληρώσουν και να διαδεχτούν η μία την άλλη.
Στο πρώτο μέρος, σε μια προσπάθεια απολογισμού των τραυμάτων και μαθημάτων, ανάμεσα στο παντού και το πουθενά, τα ποιήματα μιλούν για τη ζωή, τη θλίψη, τον έρωτα, την επιβίωση εν μέσω πληγών και τη γεωγραφία μεταξύ των ανθρώπων. Μια νοητή γραμμή τραβιέται ως τέλος ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον και στο πουθενά της αναγέννησης ξεκινά η ενηλικίωση, που καμία σχέση δεν έχει με την ηλικία ως αριθμό.
Στην ενηλικίωση, τα ποιήματα είναι γεμάτα ώριμες διαπιστώσεις για τον άνθρωπο, τη φύση του και τις σχέσεις. Οι άνθρωποι γινόμαστε «ξένες γλώσσες», εκείνοι που αγαπάμε «εκκλησίες» και η ζωή κυλά, σπαταλάται, γκρεμίζεται και ξαναχτίζεται, έχοντας για φάρο ελπιδοφόρο την «υπομονή» και τις «Κυριακές» των αναμνήσεων.
Η επόμενη ενότητα έρχεται να φέρει την κορύφωση, είτε αυτή έρχεται με τη λύτρωση είτε μέσα από μεγαλύτερο πόνο. Ευτυχώς δε διαρκεί πολύ, όσο ένας σπασμός, ικανός όμως να σπάσει όσα με κόπο είχαν κολληθεί, βαφτεί, μαζευτεί. Δυστυχώς, διαρκεί λίγο, ίσα για να σου δείξει ότι τίποτα δεν τελειώνει και τίποτα δε μένει αιώνιο.
Τα επόμενα ποιήματα είναι ένας δεύτερος απολογισμός όσων έχουν χαθεί από τη συλλογικότητά μας, όσων συνεχίζουν να χάνονται από τη ζωή μας και μας αφήνουν να κυνηγάμε να σώσουμε μέσα μας τα κομμάτια τους που έγιναν ταυτότητά μας.
Μέσα από την ποιητική πένα της Γιάννας, καθημερινές εικόνες και αντικείμενα γίνονται φορείς νοημάτων και σύμβολα της ανθρώπινης ψυχικής και συναισθηματικής κατάστασης. Τα άυλα πλέκονται με τα υλικά με μαεστρία και η μεταξύ τους σύνδεση συγκλονίζει νοηματικά τον αναγνώστη και τον καλεί να δει την πραγματικότητα από άλλη σκοπιά. Η προσωποποίηση είναι παρούσα στα περισσότερα ποιήματα και μέσα από το ποιητικό παράδοξο μεταφέρει την ένταση και το βάθος των νοημάτων και οδηγεί στην ποιητική κάθαρση.
Η ποίηση της Γιάννας είναι αποκαλυπτική. Μοιάζει μ’ ένα μαντήλι που τυλίγεται στα μάτια του αναγνώστη για να επεκτείνει την αντίληψή του πέρα από όσα μπορεί να δει. Αγγίζει πτυχές βαθύτερες και κοινές, μ’ έναν τρόπο ευφυή, ειλικρινή και παράλληλα ευαίσθητο. Η ποιητική της γλώσσα χρησιμοποιείται με απλότητα και παίζει επιδέξια με τη σημασία των λέξεων.
Η σωστή απόσταση είναι μια κομβική έννοια που διατρέχει όλο το βιβλίο. Το κοντά ματώνει, το μακριά ταΐζει την έλλειψη. Το μέσα αχόρταστο και το έξω ξένο. Πού βρίσκεται η θέση που θα μας εξασφαλίσει μια –έστω και πρόσκαιρη– ευδαιμονία; Ποια είναι η σωστή απόσταση; Αυτά τα δυο ερωτήματα γεννιούνται μέσα από αυτή τη συλλογή και τροφοδοτούνται με πληθώρα ποιητικών απαντήσεων, που είναι στο χέρι του αναγνώστη να ερμηνεύσει.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που μένει στον αναγνώστη τόσο για την ποιητική του πρωτοτυπία που θυμίζει ταξίδι σε οικείο παράλληλο σύμπαν, όσο και για τον τρόπο του ν’ αγγίζει συναισθήματα, των οποίων η εξερεύνηση ίσως οδηγήσει στη σωστή απόσταση.
«…ο θαυμασμός είναι ένα τραγούδι που γράφεται στην απουσία,
γι’ αυτό έφυγα να ξέρεις,
αυτό να πεις στα παιδιά που δεν αξιώθηκα να μεγαλώσω,
αυτό να πεις στους γονείς που δεν πρόλαβαν να με γεννήσουν,
αυτό και στον ένα Θεό που του έκλεισα τα μάτια,
για να μη χρειαστεί να τον πιστέψω.»
(απόσπασμα από το ποίημα “τάμα”)
Ποιητική συλλογή, Εκδόσεις Συρτάρι
